Bộ Dân tộc và Tôn giáo được thành lập từ ngày 1/3/2025 trên cơ sở tổ chức lại Ủy ban Dân tộc và tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về tôn giáo từ Bộ Nội vụ. Sau khi sắp xếp, Bộ có 22 vụ, đơn vị, gồm 8 đơn vị quản lý Nhà nước, 13 đơn vị sự nghiệp công lập và 1 Văn phòng Quốc gia về Dân tộc và Miền núi.
Tại thời điểm ngày 30/4/2026, Bộ quản lý 12 cơ sở nhà, đất. Trong quá trình sắp xếp, Bộ đã thực hiện điều chuyển 1 cơ sở nhà đất sang Bộ Công an và tiếp nhận 1 cơ sở nhà đất từ Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
Sau quá trình sắp xếp tổ chức, các đơn vị hành chính, Bộ Dân tộc và Tôn giáo báo cáo không có tình trạng cơ sở nhà, đất dôi dư. Qua thanh tra, ghi nhận các cơ sở nhà, đất được quản lý, sử dụng đảm bảo đúng mục đích, đúng đối tượng và có thực hiện kiểm kê, kê khai, công khai, cập nhật cơ sở dữ liệu theo quy định về quản lý tài sản công.
Bên cạnh các kết quả đạt được, kết luận thanh tra cũng chỉ rõ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo chưa ban hành hoặc phân cấp thẩm quyền ban hành tiêu chuẩn, định mức diện tích chuyên dùng của trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp theo quy định pháp luật. Bộ chưa có sự chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp theo quy định.
Đơn vị được giao quản lý (Văn phòng Bộ) và đơn vị sử dụng (Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo) các cơ sở nhà đất được thanh tra trực tiếp của Bộ chưa thực hiện rà soát, báo cáo và đề xuất hướng xử lý đối với phần diện tích nhà làm việc đang sử dụng lớn hơn so với tiêu chuẩn, định mức.
Cụ thể, nhà làm việc tại cơ sở nhà đất số 349 Đội Cấn, phường Ngọc Hà, thành phố Hà Nội sử dụng vượt định mức quy định 655,29 m2. Tại tỉnh Đắk Lắk, nhà làm việc tại số 135 Lê Thánh Tông, phường Buôn Ma Thuột vượt tiêu chuẩn 690,25 m2. Tương tự, nhà làm việc tại số 18 Nguyễn Đình Chiểu, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ cũng vượt định mức lên tới 580,75 m2.
Theo kết luận thanh tra, các hạn chế nêu trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Trong đó, sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, nhiều văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công mới được ban hành, điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung. Sự thay đổi về cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ cùng việc giảm biên chế sau khi thành lập Bộ đã trực tiếp làm phát sinh phần diện tích đang quản lý, sử dụng vượt định mức tính trên đầu người tại Hà Nội, Đắk Lắk và Cần Thơ.
Đồng thời, Bộ chưa thực hiện kiểm tra, giám sát trực tiếp đối với các đơn vị quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất; trong khi các đơn vị trực tiếp quản lý, sử dụng lại chưa chủ động trong kiểm tra, rà soát, báo cáo và đề xuất xử lý diện tích nhiều hơn tiêu chuẩn, định mức quy định theo Nghị định số 155/2025/NĐ-CP. Công chức, cá nhân được giao nhiệm vụ tham mưu, theo dõi cũng chưa kịp thời cập nhật các quy định pháp luật liên quan.
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với những hạn chế, thiếu sót thuộc về Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Văn phòng Bộ, Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo cùng các đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Trên cơ sở kết luận thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo ban hành các văn bản thuộc thẩm quyền trong lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản công theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; chỉ đạo xử lý phần diện tích làm việc vượt tiêu chuẩn, định mức tại các cơ sở ở Hà Nội, Đắk Lắk và Cần Thơ.
Đồng thời rà soát, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan để xem xét xử lý theo quy định và báo cáo kết quả thực hiện về Thanh tra Chính phủ. Thanh tra Chính phủ cũng đề nghị Bộ tổ chức công khai kết luận thanh tra và triển khai thực hiện các nội dung kết luận theo quy định.
