Dưới sự dàn dựng của Nghệ sĩ Nhân dân Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên Đoàn xiếc Việt Nam, “Sơn Thần Thủy Quái” được phát triển như một vở xiếc sân khấu quy mô lớn, trong đó các tiết mục không đứng độc lập mà được kết nối thành một mạch kịch xuyên suốt.
Từ vùng đất thanh bình thời các Vua Hùng, cuộc gặp gỡ và tranh tài giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh, đến hai thế giới đối lập của núi rừng và đại dương, câu chuyện từng bước được đẩy lên cao trào bằng cuộc đại chiến giữa Đất và Nước, trước khi khép lại bằng thông điệp về tình yêu, sự đoàn kết và sức mạnh của con người.
Công nghệ trở thành ngôn ngữ trên sân khấu
Cách kể mới tạo tiền đề để công nghệ trở thành một phần của ngôn ngữ sân khấu, thay vì chỉ đóng vai trò hiệu ứng trang trí. Liên đoàn Xiếc Việt Nam phối hợp với LumiShow, VietArt, đơn vị sản xuất visual đồ họa và thực thi không gian nghệ thuật số, xây dựng hệ thống hình ảnh xuyên suốt chương trình.
Chị Hương Chi, đại diện vận hành LumiShow cho biết, ý tưởng kết hợp công nghệ với xiếc xuất phát từ mong muốn làm mới không gian biểu diễn và gia tăng trải nghiệm cho khán giả.
“Sau một lần đi xem xiếc, tôi nhận thấy không gian này cần được làm mới hơn, cần gia tăng trải nghiệm cho khán giả. Từ đó, tôi nghĩ mình có thể đóng góp gì cho nền văn hóa của nước nhà và đề xuất với Liên đoàn Xiếc sử dụng công nghệ 3D Mapping cùng các công nghệ khác để nâng cao trải nghiệm của khán giả”, chị Hương Chi chia sẻ.
Theo chị Hương Chi, ê-kíp định vị “Sơn Thần Thủy Quái” như một sản phẩm văn hóa đặc sắc, hướng tới trở thành một trải nghiệm mà du khách khi đến Hà Nội có thể tìm đến. Bên cạnh 3D Mapping, chương trình còn sử dụng màn nước và múa lửa nhằm tạo thêm những lớp trải nghiệm cho khán giả. Đặc biệt, quá trình xây dựng visual mapping luôn đặt trải nghiệm của khán giả ở vị trí trung tâm.
“Một sân khấu đẹp từ phòng kỹ thuật chưa chắc đã là một sân khấu đẹp từ các góc nhìn của khán giả. Vì vậy, từ khâu chuẩn bị nội dung visual 3D Mapping, ê-kíp phải tính toán để hình ảnh hài hòa với không gian Panorama, mapping sàn lớn và phù hợp với tầm nhìn từ nhiều vị trí trong khán phòng, tạo cảm giác liền mạch cho toàn bộ vở diễn”, chị Hương Chi nói.
Với 3D Mapping, sân khấu liên tục biến đổi theo diễn biến câu chuyện từ bầu trời, núi rừng, cây cối và muông thú của thế giới Sơn Tinh đến không gian đại dương huyền ảo của Thủy Tinh. Khán giả không chỉ theo dõi câu chuyện mà còn có cảm giác được bước vào chính những thế giới mà các nhân vật đang sống.
Nghệ thuật xiếc vẫn là trung tâm
Dù được đầu tư mạnh về công nghệ, “Sơn Thần Thủy Quái” vẫn lấy nghệ thuật xiếc và người nghệ sĩ làm trung tâm. Các kỹ thuật đu dây, nhào lộn, thăng bằng, xiếc thú, ảo thuật và biểu diễn trên không được lựa chọn để phục vụ diễn biến câu chuyện.
Sơn Tinh và Thủy Tinh không chỉ là những nhân vật bước ra từ truyền thuyết mà còn được khắc họa thông qua ngôn ngữ hình thể và sức mạnh của người nghệ sĩ. Một bên đại diện cho núi rừng, một bên đại diện cho đại dương, sự đối lập ấy được thể hiện bằng cả kỹ thuật xiếc lẫn không gian sân khấu.
Cùng với xiếc và công nghệ, âm nhạc được xây dựng như một dòng chảy xuyên suốt, kết nối các thế giới trong vở diễn. Những chất liệu hiện đại như Symphonic Pop, World Music, EDM Cinematic được kết hợp với âm hưởng nhạc cụ dân tộc Việt Nam, tạo màu sắc riêng cho từng nhân vật và không gian. Khi câu chuyện bước vào đại chiến, âm nhạc được đẩy lên mạnh mẽ cùng tiếng sấm, mưa bão, gió, hiệu ứng sân khấu nước và ánh sáng, góp phần tạo nên cao trào của vở diễn.
Với thời lượng khoảng 75 phút, chương trình hướng tới khán giả gia đình và thiếu nhi nhưng vẫn được xây dựng với quy mô của một vở xiếc sân khấu lớn. Điều ê-kíp hướng tới không đơn thuần là đưa một truyền thuyết quen thuộc lên sân khấu, mà tìm một cách kể mới để thế hệ khán giả hôm nay có thể nhìn thấy câu chuyện ấy bằng một cảm giác trực quan hơn, hiện đại hơn và giàu trải nghiệm hơn.
Nghệ sĩ Nguyễn Văn Thái (đảm nhận vai Thủy Tinh, hiện công tác tại Liên đoàn Xiếc Việt Nam) bày tỏ, việc đưa công nghệ, đặc biệt là Mapping vào sân khấu xiếc cũng đặt ra yêu cầu mới đối với người nghệ sĩ. Nếu một chương trình xiếc thông thường có thể mất khoảng năm tháng để tập luyện thì với “Sơn Thần Thủy Quái”, các nghệ sĩ phải tập lại nhiều động tác để phù hợp với ánh sáng, hình ảnh và không gian sân khấu mới.
Thời gian tập luyện vì vậy cũng kéo dài hơn. Song, sự thay đổi này nhận được nhiều sự đón nhận nồng nhiệt của khán giả. Khán giả hào hứng, hò reo vui vẻ làm không khí suốt vở diễn trở nên sôi động hơn.
“Bình thường khi có những tràng vỗ tay của khán giả, tôi luôn mỉm cười và nhìn vào khán giả. Nhưng hôm nay, khi nghe thấy nhiều tiếng reo hò của khán giả vang lên, tôi nổi hết da gà, chỉ biết hét cùng khán giả… Tôi yêu khán giả”, nghệ sĩ Nguyễn Văn Thái bộc bạch.
Cô Cao Thị Hiên, phường Bạch Mai, TP Hà Nội, cùng những người bạn không giấu được niềm vui khi xem trọn vẹn vở diễn. Cô Hiên cho rằng sự kết hợp giữa câu chuyện Sơn Tinh, Thủy Tinh với các yếu tố sân khấu hiện đại tạo nên những bất ngờ trong trải nghiệm. Cô đặc biệt ấn tượng với các cảnh múa lửa, sân khấu nước và cách khắc họa các nhân vật trong câu chuyện quen thuộc.
Trong khi đó, bạn trẻ Ngọc Anh, 21 tuổi, ở TP Hà Nội, bày tỏ sự xúc động: “Vở diễn hôm nay rất đẹp. Mình rất bất ngờ khi có cả 3D Mapping, lửa và nước. Đây là những điểm mới so với nhiều sân khấu biểu diễn khác… Nhưng mình ấn tượng nhất với năng lượng các nghệ sĩ mang lại. Dù là vai chính hay vai phụ, các nghệ sĩ đều thể hiện sự tập trung và nỗ lực trong từng phần diễn…”.
Từ một câu chuyện dân gian quen thuộc, “Sơn Thần Thủy Quái” cho thấy nỗ lực làm mới nghệ thuật xiếc bằng cách kết hợp giữa kỹ thuật biểu diễn, công nghệ sân khấu và âm nhạc hiện đại. Khi 3D Mapping, ánh sáng, sân khấu nước và múa lửa cùng tham gia kể chuyện, truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh được mở ra trong một không gian mới, trực quan và giàu trải nghiệm hơn.
Một số hình ảnh về chương trình biểu diễn:
