Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, trong tuyên bố đăng tải trên truyền thông nhà nước Iran, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ông Mohammad Bagher Zolghadr, khẳng định Tehran sẽ không mở lại eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ “thay đổi cách hành xử”.
Iran yêu cầu Mỹ cam kết không đe dọa nước này trong tương lai; chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến với Iran và các lực lượng đồng minh của Tehran trong khu vực, gồm Hezbollah, Hamas và Houthi; dỡ bỏ phong tỏa đường biển đối với các cảng của Iran và rút lực lượng quân sự Mỹ khỏi khu vực. Iran cũng yêu cầu được bồi thường đầy đủ những thiệt hại do chiến tranh, dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt và giải phóng vô điều kiện tất cả tài sản của Tehran đang bị phong tỏa.
Đáng chú ý, nhiều yêu cầu trên từng được Tehran nêu ra trong khuôn khổ đàm phán về một thỏa thuận toàn diện với Washington, trong đó bao gồm các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân và kho urani làm giàu ở mức 60% của Iran. Tuy nhiên, Tehran hiện đưa các yêu cầu này thành điều kiện để đạt thỏa thuận về việc mở lại eo biển Hormuz. Động thái trên có nguy cơ làm phức tạp các nỗ lực ngoại giao đang được tiến hành nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua Hormuz.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cùng ngày thông báo các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran về việc mở lại eo biển Hormuz đang ở “giữa tiến trình”.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, phát biểu với Fox News, ông Vance cho biết tiến trình đàm phán chưa kết thúc nhưng cũng đã vượt qua giai đoạn ban đầu. Washington đang sử dụng đồng thời các biện pháp ngoại giao, kinh tế và quân sự nhằm đạt được kết quả có lợi nhất cho Mỹ.
Ông Vance bày tỏ tin tưởng hai bên có thể đạt được thỏa thuận và cho biết mục tiêu cuối cùng là khôi phục hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz về mức tương đương trước khi xung đột bùng phát. Theo ông Vance, phía Iran đã thông báo với Mỹ rằng Tehran không có ý định thu phí các tàu thương mại đi qua eo biển, vốn trước đây được lưu thông tự do. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng hiện nay là thiết lập một cơ chế bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới. Trước khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát cuối tháng 2 vừa qua, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt vận chuyển trên thế giới đi qua tuyến đường này. Đối với Mỹ, việc mở lại eo biển Hormuz là một trong những mục tiêu cấp bách của tiến trình đàm phán. Trước đó, Washington cho biết Iran và Oman đã đạt tiến triển trong các cuộc thảo luận về cơ chế quản lý tuyến hàng hải chiến lược này và Washington kỳ vọng hai bên có thể sớm đạt thỏa thuận.
