Đẩy nhanh số hóa
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh Nguyễn Toàn Thắng cho biết, trong vài năm trở lại đây, công tác số hóa hồ sơ đất đai đã đạt nhiều kết quả tích cực. Nếu trước đây hồ sơ địa chính chủ yếu được lưu trữ dưới dạng giấy, việc tra cứu, xử lý phụ thuộc vào thao tác thủ công, thì nay thành phố đã từng bước chuyển đổi sang dữ liệu số.
Toàn bộ thông tin về bản đồ địa chính, thửa đất, đăng ký và các biến động như chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp,… được cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai. Việc này giúp cán bộ tra cứu trực tiếp trên hệ thống, rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế sai sót. “Mục tiêu lâu dài của TP Hồ Chí Minh là tiến tới việc người dân có thể nộp hồ sơ đất đai hoàn toàn trên môi trường điện tử, không cần phải chuẩn bị nhiều giấy tờ hay đi lại nhiều lần”, ông Nguyễn Toàn Thắng nhấn mạnh.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra nhiều thách thức. TP Hồ Chí Minh hiện có hơn 4 triệu thửa đất, với hồ sơ hình thành qua nhiều thời kỳ, theo các quy chuẩn khác nhau. Việc số hóa vì vậy không chỉ đơn thuần là chuyển đổi dữ liệu mà còn phải rà soát, đối chiếu, chuẩn hóa lại toàn bộ thông tin. Bên cạnh đó, yêu cầu kết nối dữ liệu giữa các ngành như thuế, xây dựng, tư pháp, công an,… cũng đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ và hạ tầng công nghệ đủ mạnh.
Đáng chú ý, TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh chiến dịch “90 ngày đêm” làm sạch, làm giàu dữ liệu đất đai, gắn với việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống liên quan. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, phục vụ hiệu quả công tác quản lý và giải quyết thủ tục hành chính.
Đến nay, 100% thủ tục có phát sinh nghĩa vụ tài chính đã được liên thông thuế điện tử; dữ liệu công chứng, địa chính kết nối với ngành tư pháp; dữ liệu dân cư kết nối với ngành công an. TP. Hồ Chí Minh dự kiến tiếp tục kết nối thời gian thực với ngành xây dựng và quy hoạch - kiến trúc trong thời gian tới.
Nâng cao minh bạch và hiệu quả phục vụ người dân
Ở cấp thực thi, Văn phòng Đăng ký đất đai TP Hồ Chí Minh cho biết, việc chuyển đổi sang môi trường số tại đơn vị đã được triển khai tương đối đồng bộ. Nhiều quy trình nghiệp vụ như tiếp nhận, luân chuyển, thẩm định và trả kết quả hồ sơ đã được tích hợp trên hệ thống điện tử.
Đến nay, hơn 82% dữ liệu địa chính của thành phố đã được số hóa, tương ứng hơn 3,8 triệu thửa đất. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành hệ thống dữ liệu đồng bộ, phục vụ quản lý và cung cấp dịch vụ công. Thời gian tra cứu, kiểm tra và xử lý thông tin được rút ngắn đáng kể; mức độ chính xác, đồng bộ và khả năng kiểm soát dữ liệu được nâng cao.
Thực tế tại bộ phận xử lý hồ sơ cho thấy, việc áp dụng hệ thống điện tử giúp thay đổi rõ rệt quy trình làm việc. Đại diện Văn phòng Đăng ký đất đai TP Hồ Chí Minh cho biết, trước đây việc tra cứu hồ sơ phải thực hiện thủ công, mất nhiều thời gian; nay chỉ cần thao tác trên hệ thống là có thể truy xuất đầy đủ thông tin thửa đất, lịch sử biến động. Việc xử lý hồ sơ trên hệ thống giúp giảm thời gian luân chuyển giữa các bộ phận, đồng thời giảm áp lực công việc cho cán bộ.
Đối với người dân, lợi ích từ việc số hóa cũng thể hiện rõ. Từng nhiều lần làm thủ tục đất đai, ông Trần Văn Liêm (ngụ phường Cầu Ông Lãnh) chia sẻ, so với trước đây, số lượng giấy tờ phải nộp đã giảm đáng kể; quá trình xử lý hồ sơ nhanh hơn và có thể theo dõi tiến độ trực tuyến. Thời gian giải quyết nhanh hơn, thủ tục rõ ràng, minh bạch nên người dân cảm thấy yên tâm hơn.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh Nguyễn Toàn Thắng, bên cạnh hiệu quả, vấn đề bảo đảm an toàn và tính pháp lý của dữ liệu cũng được đặc biệt chú trọng. Hệ thống được phân quyền chặt chẽ, ghi nhận đầy đủ lịch sử cập nhật để kiểm soát quá trình xử lý. Dữ liệu được sao lưu định kỳ, đồng thời tích hợp các cơ chế kiểm tra, cảnh báo rủi ro pháp lý như tranh chấp, kê biên, hạn chế giao dịch.
Song song đó, TP Hồ Chí Minh đang hoàn thiện các quy định về quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu đất đai, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho toàn hệ thống.
Với lộ trình rõ ràng và các giải pháp đồng bộ, TP Hồ Chí Minh đang từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo hướng đầy đủ, chính xác và liên thông, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai theo chỉ đạo của các bộ, ngành Trung ương. Đây không chỉ là nền tảng để cải cách thủ tục hành chính mà còn là công cụ quan trọng phục vụ quản lý đô thị, quy hoạch và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
