Huế: Khai thác 'kho vàng' văn hoá để giảm nghèo ở vùng miền núi

Trong bối cảnh du lịch Huế đang phát triển mạnh mẽ, nhiều xã miền núi nơi sinh sống của đồng bào Tà Ôi, Pa Cô, Bru – Vân Kiều và Cơ Tu đã từng bước hình thành các mô hình du lịch cộng đồng dựa trên bản sắc văn hóa truyền thống. Từ nghề dệt Dèng – di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đến lễ hội, nhà sàn, ẩm thực và nghệ thuật diễn xướng, các giá trị bản địa đang được hồi sinh và trở thành nguồn lực quan trọng giúp người dân cải thiện sinh kế, qua đó góp phần giảm nghèo bền vững.

Con đường để văn hóa sống và người dân phát triển

Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề, nghệ nhân Mai Thị Hợp (xã A Lưới 2) được xem là một trong những người gìn giữ tinh hoa thổ cẩm Tà Ôi. Bà Hợp cho biết, đã bắt đầu dệt từ năm 12 tuổi và cho đến nay vẫn miệt mài bên khung gỗ truyền thống, vừa gìn giữ kỹ thuật cổ truyền, vừa cải tiến mẫu mã để sản phẩm phù hợp thị trường nhưng vẫn giữ vẹn nguyên cội nguồn văn hóa. Từ những tấm dèng mang đậm bản sắc, bà đã giới thiệu nghề truyền thống đến nhiều quốc gia, góp phần đưa hình ảnh người phụ nữ Tà Ôi vào không gian văn hóa rộng mở hơn.

Chú thích ảnh

Dù gặp không ít khó khăn về đầu ra, điều kiện đi lại và sự thưa thớt của lớp trẻ mặn mà với nghề, nữ nghệ nhân vẫn kiên trì truyền dạy cho bất cứ ai có nhu cầu học nghề. Từ những nỗ lực đó, Hợp tác xã Thổ cẩm xanh AzaKoonh ra đời, mở ra hướng phát triển bền vững hơn cho sản phẩm thổ cẩm Tà Ôi. Tại đây, du khách không chỉ đến tham quan và mua sản phẩm mà còn trực tiếp trải nghiệm dệt Dèng, tìm hiểu câu chuyện văn hóa đằng sau từng hoa văn, màu sắc. Nhờ mở cửa đón khách, các thành viên hợp tác xã có nguồn thu ổn định hơn, đồng thời nâng cao vai trò của phụ nữ trong kinh tế cộng đồng.

Cùng với nghề dệt, nhiều mô hình du lịch cộng đồng tại các xã miền núi thành phố Huế đang “thức giấc”. Các homestay như Hương Danh, Pa Cô Tựa, Anor House, Pâr Lê đón ngày càng nhiều du khách nhờ cảnh quan nguyên sơ và không gian văn hóa đặc trưng. Nhiều điểm sinh thái – văn hóa như thác Mơ, suối A Lin, A Roàng, thác Pâr Lê trở thành nơi để du khách trải nghiệm ẩm thực truyền thống, diễn xướng và các hoạt động cộng đồng.

Các nhà cộng đồng tại thôn A Hưa, thôn Dỗi cũng trở thành không gian giao lưu văn hóa, giới thiệu cồng chiêng, nghi lễ truyền thống và ẩm thực địa phương. Những năm qua, lễ hội mừng lúa mới Azakoonh, lễ bỏ mả Ariêu Ping, tục đi sim… được phục dựng trong khuôn khổ Ngày hội vùng cao và Festival Huế đã góp phần quảng bá mạnh mẽ bản sắc văn hóa miền sơn cước. Nhờ đó, người dân có thêm nguồn thu từ lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn và bán sản phẩm thủ công, từng bước thoát nghèo và gắn bó hơn với nghề truyền thống.

Chú thích ảnh

Khai thác văn hóa gắn với bền vững và lợi ích cộng đồng

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Mạnh (Trường Đại học Khoa học - Đại học Huế), kho tàng văn hóa của đồng bào Tà Ôi, Cơ Tu và Bru – Vân Kiều là nguồn tài nguyên du lịch dồi dào, mang lại sức hấp dẫn đặc biệt cho các sản phẩm du lịch văn hóa tộc người. Những giá trị về kiến trúc nhà sàn, nhà dài, trang phục thổ cẩm, ẩm thực truyền thống, nghề thủ công, tín ngưỡng, lễ hội, diễn xướng cồng chiêng và nghệ thuật tạo hình là nền tảng quan trọng để hình thành sản phẩm du lịch khác biệt và bền vững.

Từ góc nhìn chuyên môn, ông cho rằng việc phát triển du lịch văn hóa tộc người cần gắn liền với điều tra, kiểm kê di sản; lựa chọn loại hình phù hợp với điều kiện thực tế; liên kết nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – người dân; xây dựng làng du lịch cộng đồng; kết nối tuyến điểm giữa huyện A Lưới cũ (nay là  các xã A Lưới 1-5) và các đô thị; đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên bản địa; đồng thời đảm bảo phân chia lợi ích công bằng để người dân trở thành chủ thể của hoạt động du lịch. Việc kết hợp khai thác di sản văn hóa với tài nguyên sinh thái như rừng nguyên sinh, thác nước, hang động… sẽ giúp tạo ra sản phẩm du lịch đa dạng hơn. Cùng với đó, công tác bảo tồn và tái đầu tư cho văn hóa cần được đặt lên hàng đầu để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

Chú thích ảnh

Ở góc nhìn cộng đồng, Thạc sĩ Lê Thị Liễu (Trường Chính trị Nguyễn Chí Thanh, thành phố Huế) đánh giá việc công nhận nghề dệt Dèng và lễ hội Azakoonh là di sản văn hóa quốc gia đã tạo động lực mạnh mẽ để A Lưới phục hồi và lan tỏa các giá trị truyền thống. Việc tái hiện cúng dâng Dèng, tục đi sim, biểu diễn cồng chiêng trong các sự kiện lớn đã góp phần đưa văn hóa miền núi đến gần hơn với du khách. Các mô hình homestay, điểm du lịch cộng đồng phát triển tốt trong thời gian qua cho thấy khi người dân chủ động tham gia và di sản được bảo tồn sống động, du lịch sẽ trở thành phương thức hiệu quả giúp xóa đói giảm nghèo.

Từ câu chuyện của nghệ nhân Mai Thị Hợp đến sự hình thành của các mô hình du lịch cộng đồng tại A Lưới và nhiều địa bàn miền núi khác, có thể thấy rằng văn hóa tộc người chính là nền tảng để xây dựng một hướng phát triển du lịch bền vững. Huế không chỉ sở hữu di sản cung đình mà còn chứa đựng kho tàng văn hóa bản địa phong phú, độc đáo và giàu giá trị nhân văn. Khai thác hợp lý, có trách nhiệm những giá trị ấy sẽ giúp đồng bào cải thiện đời sống, giữ gìn bản sắc và tạo dựng một hướng phát triển mới cho du lịch Huế – một hướng phát triển hài hòa với thiên nhiên, tôn trọng văn hóa và lấy cộng đồng làm trung tâm.

Mai Trang

Dành cho bạn

Tuyên truyền phòng ngừa vi phạm pháp luật cho học sinh Trường THPT A Nghĩa Hưng, tỉnh Ninh Bình.

Ninh Bình tăng cường phòng ngừa ma túy từ cơ sở

Trước những diễn biến phức tạp của tội phạm và tệ nạn ma túy, tỉnh Ninh Bình đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Trong đó, chú trọng phát huy vai trò của chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng dân cư, hướng đến ngăn ngừa ma túy từ sớm, từ xa.

Nhà trường chủ động lồng ghép tuyên truyền phòng, chống ma túy trong các hoạt động học tập và ngoại khóa.

Chung tay xây dựng trường học không ma túy

Tỉnh Ninh Bình đẩy mạnh phòng, chống ma túy thông qua tuyên truyền, trang bị kiến thức và kỹ năng nhận diện, phòng tránh cho học sinh. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, lực lượng chức năng, lan tỏa mô hình “Trường học không ma túy”, nâng cao ý thức, giúp học sinh nói không với ma túy.

Các học viên tham gia Lễ chào cờ tại triển khai hoạt động “Ngày Chủ nhật vì học viên”

‘Ngày Chủ nhật vì học viên’: Gieo niềm tin, mở lối hoàn lương

Tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2, Công an tỉnh Ninh Bình, mô hình “Ngày Chủ nhật vì học viên” với những hoạt động thiết thực, gần gũi đang góp phần khơi dậy niềm tin, ý chí và động lực thay đổi, giúp học viên từng bước vượt qua khó khăn, hướng tới cuộc sống mới.

Quảng Trị phê duyệt dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026-2030

Quảng Trị phê duyệt dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026-2030

Tỉnh Quảng Trị vừa phê duyệt danh mục 103 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026-2030 nhằm đẩy mạnh hoạt động xúc tiến, thu hút các doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước đầu tư vào những lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.