Liên kết những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ
Yên Sơn có điều kiện thuận lợi để phát triển chăn nuôi gia cầm nhờ nguồn lao động, diện tích vườn đồi và nhu cầu thị trường tương đối lớn. Tuy nhiên, trước đây phần lớn các hộ tự lựa chọn con giống, mua thức ăn, thuốc thú y và tìm nơi tiêu thụ. Quy mô nhỏ, thiếu thông tin thị trường khiến người nuôi dễ gặp khó khi giá thức ăn tăng, dịch bệnh xuất hiện hoặc sản phẩm đến thời điểm xuất bán cùng lúc.
Từ thực tế đó, Chi hội Nông dân nghề nghiệp chăn nuôi gia cầm xã Yên Sơn được hình thành nhằm tập hợp những hộ cùng ngành nghề, tạo điều kiện trao đổi kinh nghiệm và liên kết các khâu trong sản xuất. Sau ba năm hoạt động, Chi hội có 22 thành viên, tổng đàn mỗi lứa khoảng 33.000 con; mỗi năm tổ chức nuôi khoảng 5 lứa. Sản phẩm chủ yếu là gà giống, được tiêu thụ tại Tuyên Quang và khu vực Lào Cai, trong đó có địa bàn Yên Bái trước đây.
Các thành viên từng bước liên kết từ cung cấp con giống, thức ăn, thuốc thú y đến trao đổi thông tin thị trường và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm. Thay vì cùng nhập giống, cùng xuất bán vào một thời điểm, các hộ trao đổi để bố trí lịch nuôi phù hợp, góp phần điều tiết nguồn cung và giảm áp lực tiêu thụ. Việc thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm cũng giúp người nuôi kịp thời nhận biết dấu hiệu dịch bệnh, thống nhất cách chăm sóc và giữ chất lượng đàn gà.
Theo ông Lý Xuân Quyết, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân nghề nghiệp chăn nuôi gia cầm xã Yên Sơn, mỗi thành viên hiện duy trì quy mô phổ biến từ 4.000 - 5.000 con. Hoạt động liên kết đã tạo việc làm, tăng thu nhập và giúp các hộ ổn định cuộc sống. Mức thu nhập bình quân được Chi hội thống kê khoảng 75 triệu đồng/hộ sau khi trừ chi phí và quy đổi cho một lao động. So với hình thức sản xuất riêng lẻ, các hộ có thêm điều kiện tiếp cận kỹ thuật, chủ động nguồn vật tư và hỗ trợ nhau khi thị trường biến động. Khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là đầu ra chưa thật sự ổn định. Thị trường tiêu thụ gà giống phụ thuộc nhiều vào nhu cầu từng thời điểm; trong khi giá thức ăn, thuốc thú y và chi phí vận chuyển có thể biến động. Khi nguồn cung tăng nhanh hoặc việc tái đàn tại các địa phương chậm lại, người sản xuất phải kéo dài thời gian nuôi, làm tăng chi phí và nguy cơ dịch bệnh.
Ông Lý Xuân Quyết cho biết, thời gian tới, Chi hội tiếp tục vận động thêm các hộ có kinh nghiệm tham gia, mở rộng quy mô phù hợp với khả năng tiêu thụ; đồng thời tăng cường liên kết từ con giống, thức ăn, phòng bệnh đến đầu ra. Mục tiêu của Chi hội là từng bước xây dựng thương hiệu gà giống Yên Sơn gắn với chất lượng và uy tín, bảo đảm nguồn cung ổn định cho thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.
Chăn nuôi an toàn, thu nhập ổn định
Cùng với phát triển Chi hội Nông dân nghề nghiệp, tháng 9/2026, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Hội Nông dân tỉnh Tuyên Quang phối hợp với UBND xã Yên Sơn triển khai mô hình phát triển chăn nuôi gà thương phẩm theo hướng an toàn sinh học và chuỗi giá trị. Mười hộ tham gia được hỗ trợ tổng cộng 2.000 con gà giống và 10 tấn thức ăn chăn nuôi, bình quân mỗi hộ nhận 200 con giống và một tấn thức ăn.
Trước khi tiếp nhận con giống, các hộ được hướng dẫn kỹ thuật sử dụng đệm lót và chế phẩm sinh học, vệ sinh chuồng trại, quản lý nguồn giống, tiêm phòng và theo dõi dịch bệnh. Việc áp dụng quy trình an toàn sinh học giúp hạn chế mầm bệnh xâm nhập, giảm mùi hôi và lượng chất thải phát sinh, tạo môi trường thuận lợi để đàn gà phát triển. Đây cũng là yêu cầu quan trọng đối với những hộ muốn duy trì chăn nuôi với quy mô lớn, lâu dài.
Gà giống được vận chuyển, bàn giao cho các hộ tham gia mô hình chăn nuôi an toàn sinh học tại xã Yên Sơn (Tuyên Quang).
Điểm đáng chú ý của mô hình là người dân được hỗ trợ đồng thời về con giống, thức ăn và kỹ thuật, thay vì chỉ nhận vật tư ban đầu. Quá trình chăm sóc được theo dõi để kịp thời hướng dẫn khi đàn gà có biểu hiện bất thường. Các hộ tham gia thường xuyên trao đổi tình hình sinh trưởng, cách sử dụng chế phẩm, vệ sinh chuồng nuôi và thực hiện lịch tiêm phòng.
Tại thôn Đoàn Kết, gia đình ông Lê Quang Nguyên đã có nhiều năm nuôi gà giò, gà thịt, chủ yếu là giống gà ta. Chăn nuôi hiện là nguồn thu chính của gia đình. Khu chuồng rộng khoảng 100 m2 được bố trí tách biệt, sau mỗi lứa gà đều được thu dọn, vệ sinh và xử lý trước khi đón đàn mới. Kinh nghiệm qua nhiều vụ nuôi giúp gia đình ông hiểu rằng, để đàn gà phát triển ổn định, khâu vệ sinh chuồng trại, lựa chọn con giống và phòng bệnh phải được thực hiện ngay từ đầu.
Ngày 16/9/2026, gia đình ông Nguyên được hỗ trợ 200 con gà giống, một tấn thức ăn và men tiêu hóa để tham gia mô hình chăn nuôi gà thương phẩm theo hướng an toàn sinh học. Đến nay, đàn gà đạt tỷ lệ sống 100%, trọng lượng trung bình khoảng 0,3 kg/con. Do con giống còn nhỏ nên gia đình đặc biệt chú ý giữ ấm, theo dõi nguồn nước, thức ăn và vệ sinh chuồng nuôi hằng ngày nhằm bảo đảm đàn gà sinh trưởng ổn định, hạn chế dịch bệnh. Ông Nguyên chia sẻ, việc được hỗ trợ con giống, thức ăn và hướng dẫn kỹ thuật giúp gia đình ông giảm một phần chi phí đầu vào, có thêm điều kiện duy trì sản xuất. Gia đình ông mong chương trình tiếp tục được mở rộng để thêm nhiều hộ dân được tiếp cận phương pháp chăn nuôi an toàn, phát triển kinh tế và ổn định cuộc sống.
Từ mô hình của gia đình ông Lê Quang Nguyên và các hộ tham gia, địa phương có thêm cơ sở đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng. Những hộ đã có kinh nghiệm chăn nuôi sẽ là lực lượng nòng cốt để chia sẻ cách làm, hỗ trợ các gia đình mới tham gia. Tuy vậy, để mô hình duy trì sau khi kết thúc hỗ trợ, việc kết nối thị trường cần được thực hiện song song với chuyển giao kỹ thuật. Nếu sản phẩm vẫn do từng hộ tự tìm nơi tiêu thụ, khả năng mở rộng quy mô sẽ bị hạn chế.
Thời gian tới, xã Yên Sơn tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn hộ dân áp dụng nghiêm biện pháp vệ sinh chuồng trại, sử dụng chế phẩm sinh học, lựa chọn con giống sạch bệnh và tuân thủ lịch tiêm phòng. Các hộ được khuyến khích tham gia tổ hội, chi hội nghề nghiệp và liên kết sản xuất để trao đổi kinh nghiệm, bố trí thời gian nhập giống, xuất bán phù hợp, tránh tình trạng nguồn cung tăng tập trung trong một thời điểm.
Việc hình thành thương hiệu gà giống Yên Sơn cũng cần bắt đầu từ chất lượng đồng đều, nguồn gốc rõ ràng và quy trình phòng bệnh chặt chẽ. Khi các hộ thống nhất được tiêu chuẩn sản xuất, ghi chép quá trình chăm sóc và chủ động phối hợp về thị trường, sản phẩm sẽ có điều kiện tiếp cận khách hàng ổn định hơn. Đây là bước cần thiết để nghề chăn nuôi gia cầm chuyển từ tăng số lượng sang nâng chất lượng và giá trị.
Ông Lê Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Sơn cho biết, địa phương xác định chăn nuôi gia cầm là một trong những hướng phát triển phù hợp với điều kiện và kinh nghiệm sản xuất của người dân. Xã sẽ phối hợp với Hội Nông dân và các cơ quan chuyên môn tăng cường tập huấn, hướng dẫn các hộ áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, kiểm soát con giống, dịch bệnh và vệ sinh môi trường. Cùng với nhân rộng những mô hình hiệu quả, địa phương khuyến khích người dân tham gia các tổ, chi hội nghề nghiệp, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, xây dựng uy tín cho sản phẩm gia cầm Yên Sơn. Khâu cần tập trung trong thời gian tới là kết nối thị trường, hạn chế tình trạng các hộ phát triển đàn tự phát hoặc xuất bán cùng thời điểm; qua đó nâng cao hiệu quả và giảm rủi ro cho người chăn nuôi.
Từ 22 thành viên của Chi hội Nông dân nghề nghiệp đến 10 hộ tham gia mô hình an toàn sinh học, chăn nuôi gia cầm ở Yên Sơn đang dần thay đổi cách tổ chức sản xuất. Những hỗ trợ ban đầu về con giống, thức ăn và kỹ thuật tạo thêm động lực, nhưng hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào khả năng duy trì liên kết, kiểm soát dịch bệnh và mở rộng thị trường. Khi từng hộ dân cùng tham gia một quy trình và chia sẻ trách nhiệm trong chuỗi sản xuất, đàn gà sẽ không còn là sinh kế riêng lẻ của mỗi gia đình mà có thể trở thành sản phẩm hàng hóa tạo việc làm, thu nhập ổn định cho người dân địa phương.
