Hậu trường mâu thuẫn giữa giới chính trị và quân đội Ukraine

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã cách chức Tổng tư lệnh Các Lực lượng Vũ trang Oleksandr Syrskyi trong khoảng thời gian đầy biến động về nhân sự quốc phòng với việc ông cũng miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov.
Chú thích ảnh
Tướng Oleksandr Syrsky (người cầm bút chỉ vào bản đồ) và Tổng thống Volodymyr Zelensky họp bàn về tình hình chiến sự. Ảnh tư liệu: Văn phòng Tổng thống Ukraine

Việc sa thải vị bộ trưởng quốc phòng được được xem là "kiến trúc sư" đứng sau chiến lược sử dụng thiết bị bay không người lái thành công của Ukraine đã khiến hàng nghìn người xuống đường biểu tình.

Nhà lãnh đạo Ukraine Zelensky mô tả quyết định cách chức Tướng Syrskyi là một phần trong kế hoạch tái cơ cấu toàn diện lực lượng vũ trang. Tổng thống Zelensky đã bổ nhiệm ông Mykhailo Drapatiy thay thế ông Syrskyi giữ cương vị Tổng tư lệnh Các Lực lượng Vũ trang.

Nhiều phân tích về sự kiện này chủ yếu xoay quanh yếu tố con người, coi đây là cuộc đấu đá nội bộ trong chính quyền Tổng thống Zelensky. Các cây bút của trang The Conversation cho rằng đã xuất hiện rạn nứt giữa bộ trưởng quốc phòng dân sự và giới lãnh đạo quân đội, xuất phát từ những vấn đề mang tính thể chế.

Bất đồng giữa lãnh đạo dân sự và quân sự đã xuất hiện ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, chiến tranh làm trầm trọng thêm những lợi ích cạnh tranh. Đặc biệt tại Ukraine, những đặc thù về thể chế khiến xung đột như vậy dễ xảy ra hơn và khó kiểm soát hơn.

Chú thích ảnh
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trong một cuộc họp báo. Ảnh: PAP/TTXVN

Kiểm soát dân sự đối với quân đội là mục tiêu phù hợp với các yêu cầu của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên minh châu Âu (EU). Ukraine đã thông qua luật vào năm 2018 với quan điểm rằng bộ trưởng quốc phòng nên là nhân vật dân sự. Luật được thông qua sau áp lực từ phương Tây.

Kể từ năm 2019, ông Zelensky đã bổ nhiệm 5 nhân vật dân sự làm bộ trưởng quốc phòng. Tuy nhiên, nhiều nguồn tin cho biết nhà lãnh đạo Ukraine luôn dựa vào Tổng tư lệnh Các Lực lượng Vũ trang để hoạch định chính sách quốc phòng. Điều này đã khiến nhiều đời bộ trưởng quốc phòng bị gạt ra bên lề, đồng thời làm thất bại những nỗ lực cải cách của họ.

Đáng chú ý, luật năm 2018 duy trì hệ thống trong đó cả Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng tư lệnh Các Lực lượng Vũ trang đều chịu trách nhiệm riêng biệt trước Tổng thống. Điều này có nghĩa là các tướng lĩnh quân đội thường chống lại việc nhận chỉ đạo chiến lược từ Bộ trưởng. Khi bất đồng ý kiến với Bộ trưởng, các tướng lĩnh quân đội sẽ trực tiếp báo cáo lên Tổng thống.

Trong giai đoạn 2020-2021, các thành viên Bộ Quốc phòng, Quốc hội Ukraine cùng các cố vấn quốc phòng phương Tây đã thúc đẩy mạnh mẽ nỗ lực nhằm giải quyết xung đột thể chế này bằng cách đặt Tổng tư lệnh Các Lực lượng Vũ trang dưới quyền Bộ trưởng Quốc phòng. Tuy nhiên, cải cách này đã thất bại. Ban lãnh đạo quân đội phản đối quyết liệt, trong khi Tổng thống Zelensky không can thiệp.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Học giả Campuchia đặt nhiều kỳ vọng vào chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Học giả Campuchia đặt nhiều kỳ vọng vào chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Trước thềm chuyến công tác Campuchia dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 14 - 16/11, phóng viên TTXVN đã có cuộc phỏng vấn Giáo sư, Tiến sĩ Phean Makara, thuộc Đại học Phật giáo Preah Sihamoniraja ở thủ đô Phnom Penh, về ý nghĩa của hội nghị cũng như những cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Campuchia.

Tổng thống Trump đối mặt thách thức mới trong cuộc đàm phán với Trung Quốc

Tổng thống Trump đối mặt thách thức mới trong cuộc đàm phán với Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thâm Quyến trong bối cảnh cán cân quyền lực tại Washington có nhiều thay đổi sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Kết quả này có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hành chính sách đối với Trung Quốc của Nhà Trắng, cũng như triển vọng đạt được các thỏa thuận giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

'Con tàu kinh tế' APEC trước những thách thức đan xen

'Con tàu kinh tế' APEC trước những thách thức đan xen

Tuần tới, thành phố Thâm Quyến của Trung Quốc sẽ trở thành tâm điểm của kinh tế châu Á – Thái Bình Dương. Trong hai ngày 18 - 19/11, lãnh đạo 21 nền kinh tế thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) sẽ tham dự Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33, với chủ đề “Xây dựng cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cùng thịnh vượng”.

Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn kiệt nguồn thu dầu mỏ

Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn kiệt nguồn thu dầu mỏ

Không chỉ dựa vào sức ép quân sự, Mỹ đang từng bước siết chặt gọng kìm kinh tế đối với Iran thông qua phong tỏa hàng hải và các biện pháp hạn chế giao thương. Trong bối cảnh nguồn thu dầu mỏ có nguy cơ cạn kiệt, Tehran đứng trước phép thử lớn về khả năng duy trì ngân sách và ổn định kinh tế.