Dòng sông trở lại
Theo Euronews, từ Paris (Pháp) đến Copenhagen (Đan Mạch), chính quyền địa phương mạnh tay đầu tư cải tạo chất lượng nước để người dân có thể bơi lội trên sông, vừa thích ứng với nhiệt độ tăng cao, vừa đáp ứng nhu cầu về không gian công cộng.
Một dòng sông nơi người dân có thể thỏa thích bơi lội không còn là tiện ích xa xỉ mà đã trở thành một phần thiết yếu của hạ tầng đô thị.
Khi Paris mở sông Seine cho người dân bơi lội vào năm ngoái, đó không chỉ là sự kiện gây chú ý gắn với Olympic. Đây là phần nổi của thay đổi sâu rộng hơn trên khắp châu Âu: các thành phố bắt đầu nhìn nhận sông ngòi và kênh đào không còn là những "bài toán kỹ thuật" mà là không gian công cộng đáng để khôi phục, gìn giữ và chung sống.
Ông Vassileios Latinos, người đứng đầu bộ phận thích ứng với biến đổi khí hậu và khả năng phục hồi tại ICLEI Europe cho biết: “Các thành phố châu Âu chắc chắn đang đầu tư ngày càng nhiều vào những con sông và kênh đào nối liền các con sông, bởi vì chúng có thể mang lại nhiều lợi ích cùng một lúc”.
Ông đánh giá rằng từ Paris đến Copenhagen rồi Berlin, các thành phố đang khám phá lại tuyến đường thủy nội đô như những công cụ để tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và cải thiện cuộc sống đô thị.
Ông bổ sung: "Việc xây dựng các hệ thống sông ngòi và đường thủy nội đô theo hướng sạch và kết nối đồng bộ có thể trở thành công cụ hiệu quả, giúp các thành phố ứng phó với những đợt nắng nóng ngày càng thường xuyên và khắc nghiệt".
Theo ông, sông, kênh rạch cùng các không gian xanh ven sông có thể tạo ra hiệu ứng làm mát tự nhiên, góp phần giảm hiện tượng đảo nhiệt đô thị, đồng thời mang đến không gian công cộng dễ tiếp cận để người dân tránh nóng trong các giai đoạn nhiệt độ cực đoan.
Ông mô tả việc chứng kiến những con đường đi bộ ven sông ở Paris, được thiết kế lại một cách có chủ ý thành không gian công cộng thân thiện, đang trở nên "gần như chật kín" trong đợt nắng nóng gần đây.
Tại Berlin (Đức), chính quyền địa phương đang "hồi sinh các tuyến đường thủy thông qua hành lang xanh và các dự án tiếp cận công cộng". Berlin còn thường xuyên hợp tác với các tổ chức phi chính phủ và nhóm công dân nhằm thúc đẩy việc kết nối lại người dân với nguồn nước.
Ông Latinos lập luận rằng sức hấp dẫn nằm ở chỗ việc phục hồi sông ngòi mang lại nhiều lợi ích từ một khoản đầu tư duy nhất: quản lý rủi ro lũ lụt, tăng đa dạng sinh học, đường phố mát mẻ hơn, không gian công cộng hấp dẫn và thúc đẩy nền kinh tế địa phương, tất cả được gói gọn trong một dự án.
Công thức hồi sinh những dòng sông châu Âu
Để đạt được kế hoạch đề ra, các thành phố châu Âu cần giải quyết bài toán chất lượng nước trước tiên. Và đây cũng chính là thách thức phức tạp nhất. Theo chuyên gia Eline Boelee tại Viện nghiên cứu Deltares của Hà Lan, một trong những nguyên nhân cốt lõi nằm ở hệ thống hạ tầng đã xuống cấp của châu Âu.
Nhiều thành phố ở châu Âu hiện vẫn sử dụng hệ thống cống thoát nước hỗn hợp, vừa tiếp nhận nước mưa vừa dẫn nước thải sinh hoạt. "Các hệ thống này được thiết kế dựa trên lượng nước trung bình. Khi xảy ra mưa lớn, công suất đôi khi bị vượt ngưỡng, khiến nước chưa được xử lý tràn trực tiếp ra các nguồn nước mặt", bà giải thích. Điều này làm gia tăng nhiều rủi ro, từ mầm bệnh, vi khuẩn kháng kháng sinh cho đến các chất ô nhiễm hóa học ngày càng phổ biến.
Theo ông Latinos, giải pháp phải bắt đầu từ những thay đổi mang tính cấu trúc. Muốn một dòng sông đủ an toàn để có thể bơi lội, trước hết cần giảm ô nhiễm ngay từ nguồn phát sinh, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải và thoát nước mưa, phục hồi hệ sinh thái tự nhiên, đồng thời xây dựng hệ thống giám sát hiệu quả để chính quyền và người dân biết chính xác khi nào chất lượng nước thực sự đạt mức an toàn.
Trong bối cảnh các đợt nắng nóng ngày càng xảy ra thường xuyên, những khu vực tắm sông an toàn và được quản lý tốt ngày càng trở nên quan trọng đối với chất lượng cuộc sống đô thị, sức khỏe cộng đồng và khả năng thích ứng của hệ thống nguồn nước. Việc khôi phục các dòng sông đô thị đang trở thành giải pháp thiết thực để ứng phó với khí hậu ngày càng nóng lên và khó lường.
