Yêu cầu kiểm soát cao độ nền được nêu tại Thông báo số 438/TB-VP ngày 27/5/2026 của Văn phòng UBND thành phố Hà Nội về kết luận của Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng đối với Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành giai đoạn 2026–2030. Theo đó, từ ngày 1/9/2026, các địa phương phải kiểm soát cao độ nền trong quá trình xem xét cấp phép xây dựng, cải tạo, không để công trình tùy tiện nâng nền cao hơn cốt quy hoạch đường.
Thành phố cũng yêu cầu ngăn chặn việc san lấp ao hồ, kênh mương, rãnh thoát nước và thay đổi hướng thoát nước hiện hữu. Đây là những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiêu thoát nước mưa, nhất là tại các khu dân cư đông đúc, nơi hệ thống cống và đường ngõ đã hình thành từ nhiều năm.
Khi một ngôi nhà nâng sân hoặc nền tầng một để tránh nước tràn vào, nước mưa có thể chuyển sang nhà bên cạnh hoặc đọng lại trên đường nếu cao độ xung quanh không đồng bộ. Tình trạng tương tự có thể xảy ra khi lối thoát nước chung bị thu hẹp trong quá trình cải tạo mặt bằng. Việc xem xét hồ sơ xây dựng vì thế cần đối chiếu cốt quy hoạch, hiện trạng hạ tầng và đường thoát nước của khu vực.
Tuy nhiên, chỉ đạo này không có nghĩa mọi trường hợp nâng nền nhà ở đều bị cấm. Vấn đề thành phố đặt ra là kiểm soát việc nâng nền tùy tiện, vượt cốt quy hoạch đường hoặc làm ảnh hưởng đến thoát nước. Mỗi trường hợp phải được xem xét theo hồ sơ quy hoạch và quy định xây dựng có liên quan, thay vì áp dụng một mức cao độ chung cho tất cả khu dân cư.
Một điểm mới xuất hiện trong tháng 10 là Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND, ban hành ngày 12/10 và có hiệu lực từ ngày 22/10/2026, về quản lý công viên, cây xanh và mặt nước trên địa bàn Hà Nội. Quy định yêu cầu khi đầu tư xây dựng, cải tạo công viên, vườn hoa, quảng trường và khu vực công cộng phải bảo đảm khả năng thấm, lưu giữ nước của dự án và một phần khu vực xung quanh.
Các công trình này phải xác định cao độ nền phù hợp, tạo điều kiện thu gom, điều tiết và trữ nước, qua đó giảm áp lực lên hệ thống thoát nước. Thành phố cũng ưu tiên vật liệu có khả năng thấm nước khi đầu tư, cải tạo không gian công cộng. Quy định áp dụng cho công viên, vườn hoa và các khu vực công cộng thuộc phạm vi văn bản, không phải một quy định cấp phép nâng nền riêng đối với mọi nhà dân.
Cách tiếp cận này gắn việc cải tạo cảnh quan với yêu cầu chống ngập. Một sân chơi hoặc quảng trường lát kín bề mặt có thể khiến nước mưa chảy nhanh vào cống, trong khi khu vực được thiết kế có khả năng thấm và lưu giữ nước sẽ góp phần giảm lượng nước dồn xuống hệ thống thoát nước cùng thời điểm. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc thiết kế, điều kiện địa chất và việc vận hành, duy tu công trình.
Trong chỉ đạo về Đề án xử lý úng ngập, lãnh đạo thành phố yêu cầu xác định rõ từng lưu vực, số điểm ngập cần xử lý, mức giảm chiều sâu và thời gian ngập, tiến độ công trình cùng trách nhiệm của từng đơn vị. Thành phố đặt mục tiêu đến cuối năm 2027 tạo chuyển biến trong quản lý cao độ nền tại những khu vực thường xuyên ngập úng.
Đến đầu tháng 11, chưa có số liệu được xác minh về số hồ sơ xây dựng đã được kiểm tra cao độ nền kể từ ngày 1/9, hoặc số trường hợp bị yêu cầu điều chỉnh. Vì vậy, việc thực hiện tại các xã, phường cần tiếp tục được làm rõ; không thể coi các yêu cầu trong văn bản là kết quả kiểm tra đã hoàn thành./.
