Greenland trước giấc mơ trở thành “quốc gia dầu mỏ”
Tại một trong những thị trấn xa xôi nhất thế giới, trên lớp băng giá dọc bờ biển phía đông Greenland, một doanh nhân dầu mỏ Mỹ đã trình bày kế hoạch của mình.
Theo truyền thông Mỹ, ông nói với người dân Greenland rằng khu vực này có thể chứa tới 13 tỷ thùng dầu. Công ty dự định khoan hai giếng thăm dò và nếu tìm thấy dầu, đây có thể trở thành một phát hiện lớn, mang lại việc làm, nguồn thu thuế đáng kể và góp phần bổ sung nguồn cung năng lượng.
Những người tham dự cuộc họp hồi tháng 6 tại thị trấn Ittoqqortoormiit có không ít câu hỏi: Tại sao Greenland chỉ được hưởng 15% lợi nhuận? Những loại hóa chất nào sẽ được sử dụng? Và còn loài bò xạ thì sao?
Việc săn bò xạ có ý nghĩa lớn đối với người dân địa phương. Vì vậy, cuộc họp kết thúc với nhiều người không hài lòng rời khỏi phòng.
Dự án đó đã nhận được sự thúc đẩy từ Dr. Phil McGraw, nhân vật truyền hình Mỹ nổi tiếng với tên gọi Dr. Phil, và Thống đốc bang Louisiana Jeff Landry, đều là hai đồng minh có ảnh hưởng của Tổng thống Donald Trump.
Đây là nỗ lực mới nhất của phe MAGA nhằm gia tăng ảnh hưởng tại hòn đảo Bắc Cực mà ông Trump từng nhiều lần bày tỏ mong muốn Mỹ có được.
Nếu trữ lượng dầu thực sự đạt quy mô như công ty tuyên bố và việc khai thác quy mô lớn có hiệu quả kinh tế, Greenland có thể bước vào một tương lai hoàn toàn khác, thậm chí trở thành một “quốc gia dầu mỏ” ở Bắc Cực.
Tuy nhiên, dự án đã khởi đầu không thuận lợi. Sau những phản ứng tiêu cực và sai sót của nhóm tổ chức, chính quyền Greenland đã thận trọng hơn. Trong tuần này, chính phủ lùi thời hạn cấp các phê duyệt cuối cùng và cho biết nhiều khả năng sẽ không có hoạt động khoan nào được cấp phép trước năm 2028.
Greenland Energy, công ty có trụ sở tại Texas dẫn đầu dự án, cũng cho biết sẽ chỉ tập trung khoan một giếng thay vì hai giếng như kế hoạch ban đầu. Giá cổ phiếu công ty đã giảm một nửa, xuống còn hơn 1 USD.
Giấc mơ dầu mỏ vấp phải thực tế Greenland
Vài năm trước, Greenland tuyên bố đình chỉ hoạt động thăm dò dầu mỏ. Bắc Cực là một trong những khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới và chính quyền Greenland cho rằng tiếp tục khai thác nhiên liệu hóa thạch không phù hợp với mục tiêu môi trường.
Tuy nhiên, những người tìm kiếm dầu trong dự án hiện nay cho biết họ đang hoạt động dựa trên một giấy phép hợp lệ được cấp trước khi chính sách thay đổi.
Điều này đặt chính quyền Greenland vào thế khó, đặc biệt khi họ đang phải xử lý sức ép từ Tổng thống Trump. Việc ngăn người Mỹ khoan dầu có thể khiến Washington có thêm lý do để gây sức ép, trong khi sự phản đối của người dân và quan chức Greenland đối với dự án ngày càng rõ ràng.
“Trong một thế giới mà ông Trump đã theo đuổi chính sách như vậy với Greenland, bạn không thể không lo ngại đôi chút”, Mikkel Runge Olesen, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch, nói.
Dầu mỏ cũng chưa bao giờ là một lựa chọn dễ dàng tại Greenland. Hai "ông lớn" Chevron và Shell từng thăm dò ở đây nhưng không thành công. Việc xây dựng một ngành công nghiệp dầu mỏ từ đầu tại một trong những nơi xa xôi và khắc nghiệt nhất hành tinh sẽ rất tốn kém.
Tập đoàn Mỹ ARCO từng chi số tiền tương đương 250 triệu USD ngày nay cho các nghiên cứu địa chấn tại khu vực này trước khi từ bỏ dự án vào năm 1990.
“Có quá nhiều dấu hiệu cảnh báo ở đây”, Naaja Nathanielsen, cựu Bộ trưởng Tài nguyên Greenland, nói. Bà cho biết chưa thấy dữ liệu chắc chắn chứng minh những tuyên bố hấp dẫn về dự án và nhận định: “Tôi nghĩ họ đang bán khói”.
Tuy vậy, những người ủng hộ dự án bác bỏ quan điểm này. Roderick McIllree, Giám đốc điều hành 80 Mile Plc và thành viên hội đồng quản trị Greenland Energy, cho rằng khu vực này có cấu trúc địa chất tương tự các mỏ dầu ở Biển Bắc.
Theo ông, biến đổi khí hậu thậm chí đang tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dự án. Nhiệt độ tăng khiến lớp băng trên vùng biển ven bờ Greenland giảm, qua đó có thể giúp vận chuyển dầu nếu phát hiện được trở nên dễ dàng và ít tốn kém hơn.
Khi Greenland trở thành tâm điểm tham vọng của Mỹ
Một trong những nhà đầu tư vào dự án là quỹ đầu cơ Citadel của tỷ phú Ken Griffin. Chính quyền Tổng thống Trump cũng hoàn toàn ủng hộ kế hoạch.
“Greenland có thể xuất khẩu 2 triệu thùng dầu mỗi ngày”, Thống đốc Landry, đặc phái viên của ông Trump tại Greenland, nói hồi tháng 5. Theo ông, nguồn dầu này có thể giúp giảm sức ép đối với nguồn cung toàn cầu, trong đó có những căng thẳng tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, trước khi dự án được phép khởi động, kế hoạch cùng đánh giá môi trường chi tiết vẫn phải được phê duyệt. Những người tổ chức dự án gần đây lại gây tranh cãi khi đưa thiết bị tới khu vực bằng một giấy phép mà nhà chức trách cho rằng đã hết hạn, sau đó tiếp tục dỡ một thiết bị hạng nặng khác mà không thông báo đúng quy định.
“Chúng tôi có cảnh sát và quân đội”, Jorgen Hammeken-Holm, người đứng đầu cơ quan quản lý tài nguyên khoáng sản Greenland, cảnh báo.
Ông McIllree, thành viên hội đồng quản trị Greenland Energy, sau đó thừa nhận: “Chúng tôi đã mắc sai sót” và cho biết công ty đã xin lỗi các quan chức Greenland.
Khu vực có tiềm năng dầu mỏ, Jameson Land, thuộc Greenland cũng là vùng được bảo vệ nghiêm ngặt về môi trường, nơi sinh sống của bò xạ, cáo và nhiều loài chim di cư. Bò xạ đặc biệt quan trọng với người dân địa phương vì thịt và bộ lông có giá trị.
Trong khi đó, người dân Ittoqqortoormiit, thị trấn chỉ có 329 cư dnâ, vẫn đang cân nhắc lợi ích và những rủi ro của dự án.
Mùa xuân năm nay, hội đồng địa phương từng đưa ra danh sách những điều họ muốn công ty dầu mỏ đáp ứng, trong đó có một bể bơi cộng đồng có hệ thống sưởi, các cabin săn bắn mới và kinh phí để người dân được bay trực thăng qua Jameson Land lần cuối trước khi vùng đất săn bắn của họ có thể trở thành khu công nghiệp.
Nhưng cuộc họp công khai hồi tháng 6 đã làm thay đổi bầu không khí. Ông McIllree thừa nhận nhóm tổ chức đã không thể hiện đủ sự tôn trọng với cộng đồng địa phương. “Họ quên mất mình đang ở nhà của ai”, ông nói.
Dù vậy, không phải tất cả người dân đều phản đối. Aage Uugi Pike Barselajsen, một công nhân xây dựng, cho rằng Ittoqqortoormiit rất cần việc làm. “Bạn phải nghĩ đến tương lai và tiền bạc”, ông Barselajsen nói, “Greenland có thể trở thành Dubai. Đó là giấc mơ của tôi.”
