Phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Thu Hà, Thành ủy viên, Phó trưởng Đoàn ĐBQH TP Quảng Ninh về bài học tháo gỡ "điểm nghẽn của điểm nghẽn", tinh thần điều hành 5 rõ trong bộ máy hành chính và những đề xuất cơ chế vĩ mô nhằm duy trì đà tăng trưởng bền vững.
Trong 9 tháng năm 2026, Quảng Ninh vươn lên dẫn đầu cả nước với mức tăng trưởng GRDP ấn tượng 12,54%. Thành phố đã quyết liệt tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế nào để kích hoạt được sức bật kinh tế mạnh như hiện nay, thưa bà?
Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã từng nói, hoàn thiện thể chế luôn phải đi trước một bước, trong các điểm nghẽn của sự phát triển thì thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn.
Thời gian qua, với tinh thần quyết liệt và nhiều giải pháp đột phá, Quốc hội đã tập trung tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn về mặt thể chế. Cho đến nay, tình trạng chậm, nợ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật chi tiết và hướng dẫn thi hành về cơ bản đã được giải quyết dứt điểm.
Đáng chú ý, Chính phủ cũng đã phát động chiến dịch "90 ngày đêm" cao điểm, nhằm thúc đẩy việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật. Nhờ đó, rào cản thể chế đến nay cơ bản được dỡ bỏ, những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn đã được khắc phục, qua đó giúp các hoạt động tiếp tục vận hành thông suốt và mang lại hiệu quả thiết thực.
Về phía thành phố Quảng Ninh, lãnh đạo địa phương đã tập trung chỉ đạo tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, giải ngân, thu ngân sách và vận hành bộ máy. 9 tháng năm 2026, toàn thành phố đang triển khai 391 dự án, tổng diện tích phải giải phóng mặc bằng là 16.084 ha, đã thực hiện giải phóng mặt bằng (GPMB) xong 12.797 ha, đạt 79,5%; chuyển nhiệm vụ GPMB từ các ban Quản lý dự án cấp thành phố về UBND cấp xã, gắn với tăng cường nhân lực, đảm bảo thực hiện ngay từ cơ sở; hàng tháng Thường trực Thành ủy đều dành thời gian rà soát tiến độ, thành lập các tổ công tác do các đồng chí Phó bí thư Thành ủy làm tổ trưởng, trực tiếp rà soát từng dự án.
Thành phố cũng chủ động thảo gỡ khó khăn về vật liệu san lấp, triển khai cơ chế đặc thù khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản, cấp phép trực tiếp các mỏ đất, đá san lấp cho chủ đầu tư của 15 dự án, công trình trọng điểm ngoài ngân sách, cấp giấy xác định đất đá thải mỏ là tài nguyên thứ cấp để phục vụ san lấp mặt bằng, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn cho 10 khu vực với tổng trữ lượng 120 triệu m3. Đồng thời, rà soát 198 dự án khó khăn, tồn đọng kéo dài, giải quyết dứt điểm 150 dự án, 48 dự án còn lại đang tiếp tục xử lý.
Chủ tịch UBND thành phố tổ chức 10 hội nghị đối thoại, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, phân công giao rõ cơ quan, thời hạn xử lý; đã giải quyết trên 200 ý kiến của doanh nghiệp, chủ yếu về đất đai, quy hoạch, GPMB, nghĩa vụ tài chính…
Đó chính là những minh chứng cho tháo gỡ điểm nghẽn, từ những việc làm hết sức cụ thể, xuất phát từ thực tiễn, của từng dự án, nhiệm vụ. Từng dự án, từng nhiệm vụ được khơi thông, kích hoạt hoạt động trở lại, đóng góp vào nền kinh tế.
Ở đây có một chuyển biến quan trọng trong cách điều hành: Trách nhiệm của cơ quan quản lý phải được nhìn trong kết quả chung của công việc. Một dự án liên quan đến nhiều cơ quan; mỗi cơ quan hoàn thành phần việc riêng là cần thiết, nhưng phải phối hợp để dự án đủ điều kiện triển khai đúng pháp luật. Đó cũng là yêu cầu xây dựng chính quyền phục vụ, kiến tạo phát triển mà thành phố đang tập trung thực hiện, khai thác hiệu quả những nguồn lực đang có, đồng thời tạo thêm niềm tin cho những quyết định đầu tư lâu dài.
Phương châm điều hành của Thành ủy là “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ kết quả” và tinh thần “bù đắp phần hụt - phát huy phần vượt - tạo tăng trưởng mới”. Vậy, những nguyên tắc này đã giúp giải quyết căn bệnh “sợ sai, sợ trách nhiệm” hay đùn đẩy thủ tục trong bộ máy hành chính như thế nào, thưa bà?
Sự tháo gỡ này được thể hiện rõ qua hai nhóm giải pháp lớn mà Quảng Ninh đã triển khai:
Một là, vận hành bộ máy tinh gọn, thông suốt. Địa phương đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm chính quyền 2 cấp vận hành ổn định, không gián đoạn việc giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp. 100% cơ quan, đơn vị được phê duyệt vị trí việc làm; 100% cơ quan chuyên môn cấp thành phố/tỉnh và phòng chuyên môn cấp xã được quy định đầy đủ chức năng, nhiệm vụ. Việc bố trí, tăng cường cán bộ chuyên môn cho cấp xã được đẩy mạnh, từng bước khắc phục tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Công tác phân cấp, ủy quyền được thực hiện mạnh mẽ với 64 quyết định được ban hành.
Thứ hai, Thành phố tập trung đổi mới mô hình tăng trưởng, làm mới các động lực truyền thống và tạo động lực tăng trưởng mới, như: Xây dựng và triển khai Đề án xác lập mô hình tăng trưởng mới, định hướng chuyển dịch từ tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang phát triển theo chiều sâu, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, tự động hóa và quản trị số trong các ngành công nghiệp khai khoáng, chế biến, chế tạo; phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nuôi biển công nghiệp gắn với chế biến sâu, du lịch thông minh, thương mại điện tử và logistics.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, lựa chọn nhà đầu tư 4 dự án, tổng công suất 365 MW, tổng vốn 15.835 tỷ đồng, tiếp tục đầu tư 9 dự án điện gió, điện mặt trời và thủy điện, khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; hình thành phát triển các khu, cụm công nghiêp số, thành lập, thu hút và khởi công đầu tư 9 cụm công nghiệp với tổng vốn đầu tư 6.234 tỷ đồng với quy mô diện tích trên 516 ha; phát triển công nghiệp văn hóa với 25 sự kiện văn hóa thể thao cấp thành phố, quốc gia và quốc tế; 120 lễ hội truyền thống và 163 hoạt động kích cầu, xúc tiến du lịch…
Những kết quả trên khẳng định nguyên tắc, mục tiêu xuyên suốt của Thành ủy là “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ kết quả” và tinh thần “bù đắp phần hụt - phát huy phần vượt - tạo tăng trưởng mới”. Thành phố đã tăng cường phân cấp, phân quyền, đi đôi với tháo gỡ cơ chế, làm mới động lực tăng trưởng truyền thống, xây dựng động lực tăng trưởng mới.
Tuy nhiên, cần phân biệt sự thận trọng cần thiết với tâm lý né tránh. Cán bộ phải thận trọng khi quyết định những vấn đề liên quan đến đất đai, ngân sách, tài sản công, bởi đó là trách nhiệm đối với Nhà nước và người dân. Nhưng sự thận trọng phải đi cùng nghiên cứu, đề xuất và tìm phương án giải quyết. Khi chưa rõ thì phải làm rõ; khi vượt thẩm quyền thì phải báo cáo kèm kiến nghị; khi đã đủ căn cứ và thuộc thẩm quyền thì phải quyết định, chịu trách nhiệm.
Hiệu quả của những phương châm này phải được kiểm chứng qua kết quả: Công việc có tiến triển, hồ sơ tồn đọng có giảm, kiến nghị có được giải quyết đến cùng hay không. Đánh giá đúng kết quả và làm rõ trách nhiệm sẽ tạo động lực cho người thực sự làm việc, đồng thời thu hẹp khả năng né tránh, đùn đẩy trong bộ máy.
Tại các kỳ họp Quốc hội, những kinh nghiệm thực tiễn từ mô hình điều hành bám sát thực tiễn của Quảng Ninh sẽ được Đoàn ĐBQH thành phố chuyển hóa thành các đề xuất, kiến nghị sửa đổi luật như thế nào, thưa bà?
Trách nhiệm của Đoàn ĐBQH là từ những vấn đề cụ thể của địa phương, nhận diện được các chính sách mang tính tổng quát, từ đó chuyển hóa thành kiến nghị hoàn thiện pháp luật có căn cứ, có phương án và có khả năng thi hành.
Để làm được điều này, trước hết phải lắng nghe đa chiều từ cử tri, doanh nghiệp, chuyên gia, đến cán bộ trực tiếp thực thi. Một quy định được nhìn từ phía cơ quan quản lý có thể là cần thiết, nhưng khi thực hiện lại phát sinh thêm thủ tục, thời gian hoặc chi phí. Ngược lại, một đề nghị đơn giản hóa thủ tục cũng phải được xem xét cùng yêu cầu bảo vệ lợi ích công, bảo đảm công khai và kiểm soát rủi ro. Tham vấn nhiều phía giúp Đoàn đánh giá vấn đề đầy đủ hơn.
Một kiến nghị sửa luật phải chứng minh được cả sự cần thiết phải sửa và tính hợp lý của phương án sửa. Nếu khó khăn xuất phát từ việc thực hiện chưa đúng thì phải kiến nghị chấn chỉnh. Nếu bất cập nằm trong quy định thì cần chỉ rõ điều, khoản, đề xuất nội dung sửa và xem xét tác động đến các bên liên quan. Đặc biệt, phải rà soát quan hệ với những luật khác, tránh giải quyết được một vướng mắc, nhưng lại tạo ra sự thiếu thống nhất mới.
Tại kỳ họp, các kiến nghị sẽ được chuyển tải qua thảo luận ở Tổ, Hội trường và văn bản gửi cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra; đồng thời tiếp tục theo dõi, trao đổi về việc tiếp thu, giải trình, đảm bảo đưa tiếng nói thực tiễn đến nghị trường phải đi cùng trách nhiệm nghiên cứu và đề xuất giải pháp. Qua đó, góp phần để pháp luật vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp và các địa phương phát triển.
Để Quảng Ninh đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm 2026 trên 13% và tạo nền tảng phát triển bền vững cho những năm tiếp theo, theo bà, Trung ương và Quốc hội cần ưu tiên gỡ nút thắt thể chế nào nhất ở cấp vĩ mô ngay trong chặng đường nước rút cuối năm nay?
Ưu tiên cấp thiết ở cấp vĩ mô là hoàn thiện cơ chế xử lý những vướng mắc pháp lý liên ngành, nhất là đối với các dự án tồn đọng qua nhiều thời kỳ, để giải phóng nguồn lực đất đai và vốn đầu tư đang bị đình trệ.
Thời gian còn lại của năm không nhiều, việc thu hút một dự án mới cần quá trình chuẩn bị, trong khi có những dự án đã được đầu tư, đã có hạ tầng hoặc có khả năng tiếp tục triển khai nhưng còn mắc về pháp lý. Xử lý đúng những trường hợp đó có thể vừa giảm lãng phí nguồn lực đã bỏ ra, vừa mở thêm dư địa đầu tư, sản xuất và việc làm.
Khó khăn là một dự án có thể liên quan đồng thời đến đất đai, quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, nghĩa vụ tài chính; có trường hợp còn gắn với kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc bản án. Vì vậy, cần có phương án xử lý tổng thể, làm rõ dự án có đủ điều kiện tiếp tục hay không, phải khắc phục những gì, ai có thẩm quyền quyết định và nghĩa vụ của các bên là gì.
Chính phủ và các bộ, ngành cần ưu tiên thống nhất cách xử lý, tăng cường phối hợp và giải quyết kịp thời các vấn đề thuộc thẩm quyền. Những nội dung thực sự vượt khuôn khổ pháp luật hiện hành cần được tổng hợp, đánh giá đầy đủ để trình Quốc hội xem xét. Đồng thời, phải giám sát hiệu quả thực hiện các cơ chế đã ban hành, xác định rõ nội dung nào còn thiếu quy định, nội dung nào đang vướng ở khâu thực thi.
Một yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, không hợp thức hóa sai phạm; gắn xử lý trách nhiệm và khắc phục hậu quả với phương án sử dụng hiệu quả đất đai, tài sản, vốn đầu tư. Dự án đủ điều kiện thì tạo cơ sở tiếp tục; trường hợp không còn khả năng thực hiện thì phải có phương án xử lý phù hợp, đúng pháp luật.
Về lâu dài, xử lý các tồn tại phải đi cùng hoàn thiện quy định để hạn chế phát sinh ách tắc mới. Một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư. Đó là cách gắn yêu cầu tăng trưởng trước mắt với năng lực phát triển bền vững của Quảng Ninh trong những năm tiếp theo.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
