Không đơn giản để có được những ruộng rau xanh tốt trên các đảo tại Trường Sa. Nắng, mưa, bão biển chỉ chực để hủy diệt các ruộng rau non tơ xanh mơn mởn.
 Vườn rau trên đảo Đá Nam được che chắn cẩn thận. |
Làm mái che cho vườn rau
Đến với Trường Sa, chúng ta mới thấy câu nói của bộ đội: “Rau là thuốc, nước là máu” không hề quá. Thời tiết ở đảo rất khắc nghiệt. Có lúc nắng như đổ lửa, có khi lại mưa bão, sóng gió mịt mù. Nền móng của các đảo đều là đá san hô, chính vì vậy, để có đất trồng rau thì phải mang từ đất liền ra. Rau xanh được trồng và lớn lên là điều không hề đơn giản.
Ngắm nhìn Trường Sa với những ruộng rau xanh mướt ngày hôm nay, có thể hiểu đó là công sức của biết bao thế hệ người lính đã mang những bao đất từ đất liền ra đảo. Ở đảo nổi, vườn rau là một khoảng đất trống được che chắn kín gió. Tại đảo Song Tử Tây, các chiến sĩ còn làm hẳn một nhà có mái che để bảo vệ cho rau bởi gió muối từ biển phả vào sẽ làm rau bị úa, thối lá. Rau xanh mà gặp gió muối thì bao nhiêu công sức gieo trồng, chăm sóc của anh em coi như đổ bỏ.
Dẫn chúng tôi đi xem vườn rau “đẹp nhất đảo”, anh Phạm Nhật Giang, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã đảo Song Tử Tây tự hào cho biết: “Đây là tâm huyết, là công sức hàng tháng trời của anh em trên đảo. Phải ở đảo mới biết rau xanh quý giá như thế nào. Tiền bạc cũng không giá trị bằng các vườn rau”. Giữa những cơn gió biển ẩm ướt nhiều muối, từng khóm xà lách, cải xanh vẫn lên tốt tươi. Vườn rau của Ủy ban xã còn trồng cả mướp, bí đao…
Rau trồng ở đảo từ hạt giống mang ra từ đất liền, thường là rau cải, rau muống, mùng tơi, bầu, bí, mướp… Việc chăm sóc vườn rau là cả một kỳ công. Các loại rau xanh vốn rất nhạy cảm với thời tiết, nhất là thời tiết ở biển. Những khi gió bão, những “người lính nông dân” sẵn sàng chịu ướt lạnh để che chắn nước mặn cho từng cây rau, từng khóm xanh quý giá.
Việc thu hoạch rau cũng phải tuân thủ theo phương châm tiết kiệm. Nếu là rau muống thì việc hái tỉa rất công phu, phải hái xen kẽ, chừa lại những mầm nhỏ để dưỡng rau. Nếu hái hết các ngọn thì có thể các gốc sẽ lụi tàn luôn chứ không mọc mầm mới. Với rau cải, các chiến sĩ sẽ tỉa từng lá phía dưới thân cây để cây có thể phát triển tiếp, đẻ thêm lá và tiếp tục thu hoạch những lá dưới gốc. Cứ thế cho đến khi nào cây cải trổ ngồng thì mới thu hoạch toàn bộ. Lúc này thân cây cải khá to, lính đảo sẽ tước vỏ, phần lõi chẻ ra luộc cùng với rau.
 Bộ đội tưới rau trên đảo Song Tử Tây. |
Đưa rau vào nhà
Trồng rau trên đảo nổi đã khó, trồng rau trên đảo chìm còn khó khăn gấp bội. Nhưng chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng khi nhìn những “vườn rau” ở các đảo chìm Ðá Thị, Ðá Nam. Gọi là “vườn” cho “oai” chứ thực ra rau được trồng trong các chậu nhựa, chậu xốp ghép lại, tuy vậy trông vẫn rất xanh tốt. Ðể có vườn rau đa dạng các chủng loại như: rau muống, rau dền, rau cải..., những người lính đảo chìm ở Trường Sa đã phải đổ mồ hôi, công sức chăm sóc, chống chọi với thời tiết khí hậu khắc nghiệt giữa đại dương.
Dẫn chúng tôi đi thăm vườn rau trên đảo, chiến sĩ Nguyễn Thái Hưng, đảo Ðá Nam chia sẻ: Ở Trường Sa, một năm chỉ có hai mùa: mùa khô và mùa mưa. Trồng rau xanh ở đảo chìm vào mùa khô khó khăn nhất là nguồn nước ngọt để tưới rau. Mùa khô nắng hạn kéo dài, nguồn nước ngọt chủ yếu trông vào nước mưa chứa trong các hầm dự trữ. Lúc này, nước ngọt ở đảo được coi là “hàng quý hiếm”.
Trồng rau trong mùa mưa cũng lắm gian nan. Sóng to, gió lớn, mưa nhiều nên rau phải được che đậy chắc chắn. Thượng úy Nguyễn Văn Sơn, Chính trị viên đảo Đá Nam cho chúng tôi biết, mỗi khi xem vô tuyến, biết tin có bão hoặc áp thấp là cán bộ, chiến sĩ phải “sơ tán” các chậu rau vào trong nhà để tránh gió và nước biển.
| Trung tá Nguyễn Văn Thịnh, Trưởng ban Tuyên huấn Lữ đoàn 146 (Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân) cho biết: “Với lính đảo, rau xanh còn quý hơn cả cơm thịt. Nếu không có những luống rau xanh tươi tốt, không chỉ cơ thể người lính bị thiếu chất mà cuộc sống trên đảo cũng trở nên buồn tẻ”. |
Tại đảo chìm Ðá Thị, không chỉ có rau muống, rau cải mà còn có một vườn rau gia vị gồm: húng, gừng, sả, ớt... Các loại cây này góp phần làm phong phú thêm bữa ăn của người lính. Trung úy Đào Hồng Đông, Phó chỉ huy trưởng đảo Đá Thị phấn khởi kể: “Trước khi nhập ngũ, đa phần chiến sĩ chưa biết cách trồng và chăm sóc rau nhưng từ khi ra đảo công tác, được sự giúp đỡ, hướng dẫn của đồng đội, các chiến sĩ đã trồng rất chuyên nghiệp”.
Chia tay các đảo chìm, đảo nổi thuộc quần đảo Trường Sa, chúng tôi không thể quên hình ảnh các cán bộ, chiến sĩ cần mẫn chăm sóc vườn rau xanh. Dẫu biết cuộc sống nơi đảo xa còn lắm gian khó nhưng chúng tôi tin tưởng rằng, từ những vườn rau xanh ấy, người lính đảo càng thêm ấm lòng và quyết tâm bám trụ, bảo vệ vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Bài và ảnh: Hoàng Dương
