Đồng là một kim loại cơ bản quan trọng có trữ lượng và sản lượng dồi dào, không thể thiếu trong nhiều ứng dụng, bao gồm cơ sở hạ tầng và thiết bị gia dụng. Hợp đồng tương lai ba tháng trên Sàn giao dịch Kim loại London (LME) đã tăng vọt lên mức kỷ lục 14.875 USD/tấn vào ngày 1/9. Như vậy, giá đồng đã tăng gấp ba lần trong thập kỷ qua.
Sự gia tăng này được thúc đẩy bởi nhu cầu ngày càng tăng từ các ngành công nghiệp mới. Nỗ lực khử carbon toàn cầu đã thúc đẩy sự lan rộng của xe điện và các cơ sở năng lượng tái tạo như nhà máy điện mặt trời. Gần đây hơn, việc ứng dụng AI đã thúc đẩy làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu, càng làm tăng thêm nhu cầu về dây dẫn bằng đồng có độ dẫn điện cao.
Nickel là một kim loại quan trọng và quý hiếm sử dụng trong thép không gỉ và pin xe điện. Kim loại quý hiếm là những kim loại khan hiếm hoặc khó khai thác vì lý do kỹ thuật hoặc kinh tế. Chúng thường có giá cao hơn do sự khan hiếm.
Tính đến 15/9, giá hợp đồng tương lai nickel kỳ hạn ba tháng trên sàn LME đạt 15.977 USD/tấn. Giá đồng đã tăng tới 88% so với giá nickel. Dữ liệu của Sở giao dịch Chứng khoán London (LSEG) từ năm 2005 cho thấy, giá đồng chưa bao giờ vượt giá nickel. Năm 2007, giá đồng chỉ bằng khoảng 1/7 giá trị của nickel.
Động lực nguồn cung là yếu tố then chốt đằng sau xu hướng khác nhau của hai kim loại này. Indonesia, quốc gia sở hữu trữ lượng nickel lớn nhất thế giới, đã làm thay đổi thị trường bằng cách tăng sản lượng đáng kể.
Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Indonesia đã sản xuất 2,6 triệu tấn nickel vào năm 2025. Quốc gia này tiếp tục đẩy mạnh sản lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, dẫn đến sản lượng tăng gấp khoảng 20 lần trong thập kỷ qua và trở thành nhà sản xuất lớn nhất thế giới.
Tuy nhiên, gần đây, các nhà sản xuất đã tránh sử dụng nickel tương đối đắt tiền để chế tạo pin xe điện, làm dấy lên lo ngại về tình trạng dư cung. Sản lượng nickel toàn cầu đã tăng khoảng 80% trong 10 năm qua.
Sản lượng đồng tăng trưởng chậm hơn. Theo USGS, sản lượng đồng toàn cầu đạt 23 triệu tấn vào năm 2025, tăng khoảng 20% so với thập kỷ trước. Hàm lượng quặng đồng giảm dần theo từng năm, và nguồn cung từ các mỏ dễ khai thác đang cạn kiệt.
S&P Global Energy đã cảnh báo rằng nếu không có việc phát triển mỏ mới hoặc mở rộng các mỏ hiện có, sản lượng khai thác đồng hàng năm sẽ đạt đỉnh 27 triệu tấn vào năm 2030 và có thể giảm xuống còn 22 triệu tấn vào năm 2040.
Ông Takayuki Homma thuộc bộ phận Nghiên cứu Toàn cầu của Tập đoàn Sumitomo, người đã tham gia ngành công nghiệp kim loại màu hơn 30 năm, cho biết: “Trước đây điều đó là không thể tưởng tượng nổi, nhưng giờ đây sự chú ý đang tập trung vào việc liệu đồng có vượt qua nickel, kim loại hiếm hàng đầu, về giá cả hay không”.
Các quốc gia ngày càng chú trọng đến việc đảm bảo nguồn cung đồng, một nguyên liệu thiết yếu cho sự bùng nổ của AI. Năm 2025, Mỹ đã bổ sung đồng vào danh sách các khoáng sản quan trọng đối với nền kinh tế và an ninh quốc gia. Nước này cũng đang đẩy nhanh tiến độ phát triển mỏ đồng Resolution ở bang Arizona, nơi có thể trở thành mỏ đồng lớn nhất cả nước.
Theo Giáo sư Toru Okabe của Đại học Tokyo và chuyên gia về kim loại hiếm: “Sự cạnh tranh giữa các quốc gia để giành lấy nguồn tài nguyên đồng ngày càng gay gắt. Xét về giá cả, đồng đã có thể được coi là một kim loại hiếm”.
