Không chỉ là một mắt xích trong hệ sinh thái rừng, loài động vật này còn góp phần duy trì quá trình tái sinh thảm thực vật thông qua tập tính ăn quả và phát tán hạt giống.
Với chiều dài cơ thể khoảng 1-1,4 m và chiều cao đến vai có thể đạt 70 cm, gấu mặt trời có vóc dáng nhỏ hơn nhiều so với các loài gấu khác. Tuy nhiên, móng vuốt dài và khỏe giúp chúng đào bới, tìm kiếm thức ăn cũng như leo trèo trên cây. Một đặc điểm dễ nhận biết khác là mảng lông sáng màu ở ngực, thường có hình dạng giống ánh mặt trời, tạo nên tên gọi đặc trưng của loài.
Tại Indonesia, gấu mặt trời phân bố ở các khu rừng trên đảo Sumatra và Kalimantan. Loài này cũng hiện diện tại một số quốc gia Đông Nam Á khác. Môi trường rừng cung cấp cho chúng nguồn thức ăn, nơi trú ẩn và những tán cây thích hợp để nghỉ ngơi, kiếm ăn.
Nghiên cứu của Khohirul Hidayah và Fahma Wijayanti công bố năm 2019 ghi nhận dấu hiệu hiện diện của gấu mặt trời tại 4 địa điểm thuộc Vườn quốc gia Kerinci Seblat, ở đảo Sumatra của Indonesia. Đây là khu bảo tồn trải rộng trên địa bàn 4 tỉnh Jambi, Tây Sumatra, Bengkulu và Nam Sumatra.
Môi trường sống của gấu mặt trời đang chịu nhiều sức ép từ hoạt động của con người, trong đó có săn bắt, đặt bẫy, khai thác gỗ trái phép và xâm lấn rừng. Gấu mặt trời cũng có ý nghĩa về mặt văn hóa và nhận diện địa phương. Loài vật này được xem là một biểu tượng của tỉnh Bengkulu và là linh vật của thành phố Balikpapan. Những hình ảnh biểu tượng như vậy có thể trở thành cầu nối giúp cộng đồng quan tâm hơn đến đời sống của gấu mặt trời cũng như yêu cầu bảo vệ môi trường sống tự nhiên của chúng.
Tuy nhiên, việc bảo tồn loài này không thể chỉ dừng lại ở các hoạt động tuyên truyền. Những giải pháp thiết thực cần tập trung vào kiểm soát săn bắt và bẫy thú, ngăn chặn khai thác rừng trái phép, bảo vệ các khu vực kiếm ăn và nghỉ ngơi, đồng thời duy trì sự kết nối giữa các vùng sinh cảnh. Những hành lang rừng liên tục giúp gấu mặt trời di chuyển giữa các khu vực có nguồn thức ăn, qua đó duy trì hoạt động phát tán hạt giống và hỗ trợ quá trình tái sinh tự nhiên của rừng.
Bảo vệ gấu mặt trời vì thế không chỉ là bảo tồn một loài động vật đặc hữu của hệ sinh thái Đông Nam Á, mà còn góp phần duy trì mối liên kết giữa động vật ăn quả và sự tái sinh của thảm thực vật - một quá trình tự nhiên có ý nghĩa đối với sức khỏe lâu dài của các khu rừng nhiệt đới Indonesia.
