Theo thông cáo của Hội đồng châu Âu, quyết định trên được đưa ra sau các cuộc tham vấn khẩn cấp với 27 quốc gia thành viên EU trong bối cảnh xuất hiện những tuyên bố và biện pháp gây sức ép thương mại từ phía Mỹ liên quan đến Greenland - vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, một quốc gia thành viên EU và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Phát biểu sau khi công bố quyết định triệu tập hội nghị, tối 18/1 theo giờ Brussels, ông Costa khẳng định EU “sẵn sàng tự vệ trước mọi hình thức cưỡng ép”, đồng thời nhấn mạnh việc sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép là không phù hợp với các cam kết thương mại song phương giữa EU và Mỹ, có nguy cơ làm tổn hại nghiêm trọng quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
Trước đó, Tổng thống Trump tuyên bố cân nhắc áp thuế bổ sung từ 10 - 25% đối với hàng hóa xuất khẩu của một số quốc gia châu Âu có liên quan đến các hoạt động tại Greenland. Động thái này đã làm dấy lên quan ngại sâu sắc trong nội bộ EU, đặc biệt khi Greenland được xem là vấn đề gắn liền với chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch.
Một số lãnh đạo châu Âu lên tiếng phản đối mạnh mẽ việc Mỹ sử dụng thuế quan gây sức ép với các đồng minh. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng những đe dọa thương mại như vậy là "không thể chấp nhận được", trong khi Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh việc áp thuế lên các đồng minh nhân danh an ninh tập thể là đi ngược lại tinh thần hợp tác của NATO.
Trong một diễn biến liên quan, chiều 18/1, Cộng hòa Cyprus - quốc gia Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU - đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp các đại sứ EU tại Brussels để đánh giá tình hình và thảo luận các phương án ứng phó. Nhiều ý kiến cho rằng EU cần duy trì lập trường thống nhất, tránh để các biện pháp đơn phương làm gia tăng chia rẽ trong nội bộ phương Tây. Trong tuyên bố chung, 8 quốc gia châu Âu có liên quan trực tiếp đến các hoạt động tại Greenland khẳng định cam kết tăng cường an ninh khu vực Bắc Cực trong khuôn khổ NATO, đồng thời nhấn mạnh mọi biện pháp hợp tác đều phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch. Các nước này cũng bày tỏ sẵn sàng đối thoại với Mỹ trên tinh thần xây dựng.
Giới quan sát nhận định hội nghị thượng đỉnh bất thường sắp tới của EU sẽ tập trung tìm kiếm đồng thuận chung trong cách tiếp cận vấn đề Greenland, đồng thời xác định các bước đi phù hợp nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược, chủ quyền của các quốc gia thành viên và duy trì ổn định trong quan hệ với Mỹ.
