Một nghiên cứu mới của Viện phân tích kinh tế và tài chính năng lượng (IEEFA) cho biết trong năm 2024, ba công nghệ trên đã giúp EU thay thế khoảng 8,8 tỷ mét khối LNG, tương đương khoảng 2/3 lượng LNG mà EU nhập khẩu từ Qatar trong cùng năm.
IEEFA ước tính nếu EU đạt các mục tiêu hiện nay, gồm lắp đặt ít nhất 4 triệu bơm nhiệt, bổ sung 75 GW điện Mặt Trời và 22 GW điện gió mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu khí đốt của khối có thể giảm khoảng 25% vào cuối thập kỷ này. Lượng khí đốt tiết kiệm được thậm chí cao gấp đôi khối lượng LNG mà EU có khả năng nhập khẩu từ Qatar.
Nghiên cứu nhận định sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát, EU đã giảm mạnh sự phụ thuộc vào khí đốt đường ống của Nga, song lại chuyển sang nhập khẩu nhiều LNG hơn, chủ yếu từ Mỹ và Qatar. Điều này giúp đa dạng hóa nguồn cung nhưng cũng khiến châu Âu đối mặt với những rủi ro địa chính trị mới.
Theo IEEFA, lượng LNG nhập khẩu của EU đã tăng 84% trong giai đoạn 2021-2025. Những diễn biến gần đây như thiệt hại đối với cơ sở xuất khẩu LNG của Qatar hay căng thẳng tại eo biển Hormuz cho thấy nguồn cung khí đốt toàn cầu vẫn dễ bị gián đoạn bởi các yếu tố địa chính trị. Vì vậy, thay vì chỉ thay đổi nhà cung cấp, EU cần giảm nhu cầu sử dụng khí đốt thông qua quá trình điện khí hóa và mở rộng năng lượng tái tạo.
Trong bối cảnh EU dự kiến chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu khí đốt của Nga từ năm 2027, IEEFA cho rằng điện gió, điện Mặt Trời và bơm nhiệt không chỉ là giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn là tài sản chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng lâu dài.
Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý các dự báo trên dựa trên giả định EU hoàn thành các mục tiêu đầy tham vọng về phát triển năng lượng tái tạo và đầu tư mạnh cho hệ thống lưới điện. Hiện năng lượng sạch mới chiếm khoảng 26,2% tổng mức tiêu thụ năng lượng của EU trong năm 2025, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu ít nhất 42,5% vào năm 2030. Tiến trình này còn có thể bị cản trở bởi thủ tục cấp phép kéo dài, chi phí đầu tư bơm nhiệt cao, tình trạng quá tải lưới điện và những khác biệt về chính sách giữa các nước thành viên.
Bên cạnh đó, một phân tích của Oxford Economics cho rằng quá trình chuyển đổi năng lượng của châu Âu đang mở ra cơ hội chiến lược cho Trung Quốc. Nhờ nhiều năm đầu tư phát triển công nghiệp, Trung Quốc hiện giữ vị thế dẫn đầu trong sản xuất pin Mặt Trời, pin lưu trữ, xe điện, linh kiện tuabin gió và bơm nhiệt. Điều này giúp Bắc Kinh hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào năng lượng sạch trên toàn cầu.
Các chuyên gia cảnh báo rằng trong khi EU nỗ lực giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, khối này cũng cần tránh rơi vào một dạng phụ thuộc mới đối với năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng công nghệ sạch của Trung Quốc, nếu muốn bảo đảm mục tiêu tự chủ chiến lược trong dài hạn.
