Việc mở cửa miễn phí các cơ quan đầu não của khối được xem là nỗ lực tăng cường kết nối giữa các thể chế châu Âu với công dân trong bối cảnh EU đang đối mặt nhiều thách thức về an ninh, kinh tế và địa chính trị.
Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, năm nay, Ngày châu Âu mang ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu 76 năm Tuyên ngôn Schuman, văn kiện đặt nền móng cho tiến trình hội nhập châu Âu sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Ngày 9/5/1950, Ngoại trưởng Pháp Robert Schuman đã đề xuất thành lập Cộng đồng Than và Thép châu Âu nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa các quốc gia, qua đó ngăn chặn nguy cơ tái diễn chiến tranh tại châu Âu. Sáng kiến này sau đó được coi là bước đi đầu tiên dẫn tới sự ra đời của EU ngày nay.
Năm 2026 cũng đánh dấu tròn 40 năm Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha gia nhập EU, đồng thời là 4 thập niên kể từ khi Ngày châu Âu lần đầu tiên được tổ chức chính thức trên toàn khối. Nhân dịp này, các nhà lãnh đạo EU đồng loạt nhấn mạnh tinh thần đoàn kết và những giá trị chung mà châu Âu theo đuổi suốt nhiều thập niên qua.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa khẳng định Ngày châu Âu là ngày hội của mọi công dân “lục địa già”, đồng thời đề cao những thành tựu mà châu Âu đạt được nhờ sức mạnh tập thể. Theo ông, EU sẽ tiếp tục xây dựng tương lai chung dựa trên tinh thần “đoàn kết trong đa dạng”, hướng tới hòa bình, tự do và cơ hội phát triển cho mọi người dân.
Cùng chung thông điệp, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng Ngày châu Âu không chỉ là dịp tôn vinh các giá trị cốt lõi của EU mà còn là ngày dành cho mọi công dân châu Âu. Bà nhấn mạnh, chính sự gắn kết của người dân đã tạo nên sức mạnh và bản sắc của châu Âu hiện đại.
Tại Brussels, người dân có cơ hội trực tiếp tham quan nhiều cơ quan quan trọng của EU vốn gắn liền với quá trình hoạch định chính sách và điều hành toàn khối. Một trong những điểm thu hút đông khách nhất là tòa nhà Berlaymont - trụ sở của Ủy ban châu Âu. Với chủ đề “Thời khắc của châu Âu”, chương trình năm nay giới thiệu những ưu tiên chiến lược của EU như bảo vệ dân chủ, ứng phó biến đổi khí hậu, thúc đẩy công bằng xã hội và củng cố năng lực an ninh chung thông qua các không gian tương tác dành cho công chúng.
Chia sẻ với phóng viên TTXVN, anh Nadir Barian, một khách tham quan, cho rằng sự kiện mang lại cơ hội đặc biệt để người dân hiểu rõ hơn cách các thể chế châu Âu vận hành cũng như vai trò của EU trong đời sống hàng ngày. Theo anh, việc trực tiếp tiếp cận các cơ quan đầu não của khối không chỉ giúp công dân hiểu thêm về quyền lợi của mình mà còn mang lại nhiều kiến thức và trải nghiệm thực tế bổ ích.
Cùng chung cảm nhận, anh Dylan, một khách tham quan khác, cho rằng các hoạt động mở cửa năm nay giúp công chúng tiếp cận nhiều chủ đề thiết thực như môi trường, đầu tư, quốc phòng và an ninh. Theo anh, những thông tin được giới thiệu tại sự kiện góp phần giúp người dân hiểu rõ hơn cách hệ thống EU hoạt động cũng như quá trình các nhà lãnh đạo đưa ra quyết sách ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của người dân trong khối.
Không khí sôi động cũng diễn ra tại Nghị viện châu Âu với thông điệp “Hãy đến và chứng kiến nền dân chủ đang vận động”. Người dân được tìm hiểu cách các đạo luật của EU được xây dựng và tác động tới hơn 450 triệu công dân châu Âu.
Trong khi đó, tòa nhà Justus Lipsius, trụ sở của Hội đồng châu Âu mở cửa đón khách tham quan thông qua các chương trình có hướng dẫn. Đây là nơi lãnh đạo 27 quốc gia thành viên EU nhóm họp để đưa ra các quyết định chiến lược của toàn khối. Khuôn viên sự kiện còn bố trí nhiều gian hàng giới thiệu văn hóa, truyền thống và ẩm thực đặc trưng của các nước thành viên, tạo nên một “không gian châu Âu thu nhỏ” ngay giữa Brussels.
Nhiều thiết chế khác của EU cũng tham gia ngày hội mở cửa. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tổ chức các hoạt động tương tác liên quan đến đồng euro, dự án euro kỹ thuật số và kế hoạch thiết kế lại tiền giấy chung của châu Âu.
Cơ quan Đối ngoại châu Âu (EEAS) mang đến trải nghiệm “Bước chân vào nền ngoại giao EU”, tạo cơ hội để người dân gặp gỡ các đại sứ và nhà ngoại giao châu Âu đang làm việc tại nhiều khu vực trên thế giới. Chương trình “Thế giới trong một ngày” cũng giới thiệu nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật đa sắc màu nhằm phản ánh tính đa dạng của EU trên trường quốc tế.
Ngoài Brussels, các hoạt động hưởng ứng Ngày châu Âu còn được tổ chức tại Strasbourg, Luxembourg và nhiều quốc gia ngoài châu Âu thông qua những buổi tọa đàm công khai, triển lãm, giao lưu học đường và sự kiện văn hóa do các phái đoàn EU phối hợp thực hiện.
Trong bối cảnh châu Âu đang đối mặt với nhiều sức ép từ xung đột an ninh, khó khăn kinh tế tới cạnh tranh địa chính trị toàn cầu, giới lãnh đạo EU cho rằng Ngày châu Âu năm nay không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn là dịp củng cố niềm tin của người dân vào dự án hội nhập châu Âu.
Kết quả khảo sát vừa được Ủy ban châu Âu công bố cho thấy, gần 75% người dân tin rằng đất nước họ được hưởng lợi từ việc là thành viên EU, trong khi 75% số người được hỏi khẳng định họ cảm thấy mình là công dân của EU, mức cao nhất từng được ghi nhận.
Hơn 7 thập niên sau Tuyên ngôn Schuman, thông điệp về đoàn kết, hợp tác và hòa bình vẫn tiếp tục được EU nhấn mạnh như nền tảng cốt lõi giúp châu lục này vượt qua những biến động của thời đại mới.
