Theo hãng thông tấn TASS, cơ chế trên được quy định trong gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga, vừa được Hội đồng EU công bố trên Công báo của Liên minh châu Âu. Quy định cho phép cơ quan có thẩm quyền của các nước thành viên "xử lý an toàn" các lô dầu Nga bị thu giữ, bao gồm nhập khẩu, chuyển giao, lưu trữ, quản lý và bán.
Văn bản cũng nêu rõ mọi hoạt động xử lý tài sản bị tịch thu không được dẫn đến "bất kỳ khoản thanh toán hoặc việc cung cấp tiền hay nguồn lực kinh tế nào vì lợi ích của các cá nhân hoặc pháp nhân Nga".
Đây là lần đầu tiên EU thiết lập cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc tịch thu và bán dầu từ các tàu chở dầu bị đưa vào danh sách trừng phạt. Trước đây, các nước thành viên chủ yếu chỉ được phép tạm giữ các tàu này để phục vụ hoạt động kiểm tra.
Theo một quan chức EU, điều khoản mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì cho phép các quốc gia thành viên tịch thu hàng hóa được vận chuyển trên các tàu thuộc "hạm đội bóng tối" của Nga sau khi tiến hành khám xét trong các chiến dịch trên biển.
Quan chức này cho biết các vụ bắt giữ tàu diễn ra ngày càng thường xuyên, trong khi việc xử lý số hàng hóa có giá trị lớn trên các tàu này trước đây chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng.
Ngoài dầu mỏ, cơ chế mới cũng có thể áp dụng đối với các mặt hàng khác, trong đó có ngũ cốc, nếu bị thu giữ trong quá trình thực thi lệnh trừng phạt.
Đến nay, EU đã đưa hơn 670 tàu chở dầu mang cờ nước ngoài vào danh sách trừng phạt với cáo buộc tham gia vận chuyển dầu Nga theo cách né tránh các biện pháp hạn chế của phương Tây, trong đó có cơ chế giá trần.
Trong những tháng gần đây, các nước châu Âu đã tăng cường kiểm tra và bắt giữ các tàu bị nghi liên quan đến hoạt động này.
Tháng 3 vừa qua, Bỉ bắt giữ một tàu chở dầu bị nghi thuộc "hạm đội bóng tối" của Nga tại Biển Bắc. Con tàu có sức chứa khoảng 330.000 thùng dầu, với giá trị ước tính khoảng 26 triệu USD theo giá thị trường khi đó.
Tháng trước, Pháp cũng thu giữ một tàu chở dầu khác bị cáo buộc vi phạm các lệnh trừng phạt sau khi tàu được bốc hàng tại cảng Murmansk của Nga. Con tàu có sức chứa khoảng 600.000 thùng dầu, trị giá khoảng 48 triệu USD.
Trong khi đó, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của EU, bà Kaja Kallas cho biết ngày 20/7, các cơ quan an ninh hàng hải châu Âu đã khám xét tàu M/V South Star có liên hệ với Nga trên Địa Trung Hải để kiểm tra cờ hiệu.
Bà Kallas nhấn mạnh rằng mỗi chuyến vận chuyển dầu trái phép đều góp phần duy trì nguồn tài chính phục vụ chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine, đồng thời khẳng định EU đang thực thi các biện pháp trừng phạt không chỉ trên giấy tờ mà cả thông qua các hoạt động trên biển.
Về phía Nga, Moskva đã lên án các vụ bắt giữ tàu là hành động "cướp biển" và tuyên bố sẽ đáp trả bằng mọi biện pháp cần thiết.
Gói trừng phạt thứ 21 của EU, được công bố ngày 23/7, cũng điều chỉnh cơ chế áp giá trần đối với dầu Nga trong thời hạn 12 tháng.
Theo đó, các doanh nghiệp EU tiếp tục bị cấm cung cấp các dịch vụ như bảo hiểm hoặc tài chính đối với hoạt động vận chuyển dầu Nga vượt mức giá trần do phương Tây quy định.
EU ước tính riêng cơ chế này có thể khiến Nga thất thu khoảng 3,5 tỷ USD doanh thu từ xuất khẩu dầu trong năm tới, qua đó tiếp tục gia tăng sức ép tài chính đối với Moskva liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine.
