Theo kênh Euronews, trong một bức thư ngày 30/3, Ủy viên Năng lượng EU, ông Dan Jorgensen, yêu cầu các bộ trưởng năng lượng báo cáo năng lực thị trường hiện tại, đồng thời đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm cắt giảm tiêu thụ, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông.
Động thái này diễn ra khi các bộ trưởng EU họp khẩn nhằm ứng phó với tình trạng thiếu hụt toàn cầu ước tính khoảng 11 triệu thùng dầu mỗi ngày và hơn 300 triệu mét khối khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mỗi ngày. Trước đó, nhóm G7 cho biết đang theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng và sẵn sàng triển khai các biện pháp cần thiết để đảm bảo ổn định kinh tế.
Giá năng lượng tăng mạnh đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận tải. Ông Jorgensen kêu gọi các nước phối hợp nhằm đảm bảo nguồn cung dầu diesel và nhiên liệu hàng không ở mức ổn định và có thể chi trả. Dù nguồn cung dầu thô tổng thể vẫn trong tầm kiểm soát, EU ngày càng lo ngại về diesel và nhiên liệu bay, những mặt hàng mà châu Âu phụ thuộc lớn vào nhập khẩu từ Trung Đông, đặc biệt là Saudi Arabia và Kuwait.
Theo dữ liệu thị trường, khoảng 20% lượng diesel tiêu thụ tại EU và Anh có nguồn gốc từ khu vực vùng Vịnh. Trong khi đó, năng lực lọc dầu nội khối còn hạn chế và nguồn cung thay thế chưa sẵn sàng, làm gia tăng rủi ro nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn.
Ủy ban châu Âu đã đề xuất một loạt biện pháp nhằm giảm áp lực thị trường. Các quốc gia được khuyến nghị hoãn bảo trì nhà máy lọc dầu để duy trì sản lượng, đồng thời cân nhắc sử dụng nhiên liệu sinh học như một giải pháp thay thế. Trong lĩnh vực hàng không, một số nguồn tin cảnh báo nguy cơ hủy chuyến bay vào mùa hè nếu tình trạng thiếu hụt nhiên liệu kéo dài.
Ở góc độ khí đốt, EU cũng được yêu cầu đảm bảo mức dự trữ đủ cho mùa đông tới, nhưng tránh gây biến động giá hoặc tâm lý tích trữ hoảng loạn. Theo đánh giá của EU, việc Eo biển Hormuz bị gián đoạn đang tạo sức ép lớn lên thị trường năng lượng quốc tế.
Giá dầu Brent đã tăng lên khoảng 119 USD mỗi thùng, so với mức khoảng 70 USD trước xung đột. Một số kịch bản cho thấy giá có thể leo lên 200 USD nếu tình hình leo thang. Giá khí đốt cũng có nguy cơ quay lại mức cao của cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, khi EU mất gần một nửa nguồn cung từ Nga sau xung đột Ukraine.
Trong bối cảnh đó, cạnh tranh toàn cầu về năng lượng ngày càng gay gắt. Một số tàu LNG vốn hướng đến châu Âu đã chuyển hướng sang châu Á do giá cao hơn, làm gia tăng áp lực nguồn cung tại châu Âu.
Dù vậy, ông Jorgensen nhận định EU vẫn “tương đối sẵn sàng” nhờ các quy định về dự trữ và kế hoạch ứng phó khẩn cấp. EU hiện duy trì lượng dự trữ dầu tương đương 90 ngày tiêu thụ, cùng với hệ thống nguồn cung đa dạng. Tổng dự trữ dầu của châu Âu, bao gồm Anh và Thụy Sĩ, ước tính khoảng 100 triệu tấn.
Trước đó, vào ngày 11/3, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã điều phối việc giải phóng hơn 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, trong đó các nước EU đóng góp khoảng 20%.
Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu cảnh báo rằng các biện pháp đơn lẻ từ từng quốc gia có thể gây gián đoạn thị trường nội khối. Những chính sách làm tăng tiêu thụ nhiên liệu hoặc hạn chế thương mại xuyên biên giới có thể khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.
EU vì vậy kêu gọi các nước thành viên phối hợp hành động như một hệ thống thống nhất, tăng cường giám sát nguồn cung và chủ động chuẩn bị cho kịch bản gián đoạn kéo dài trong thị trường năng lượng toàn cầu.
