Bằng tư duy của một người học công nghệ, kết hợp với sự tử tế của một nhà giáo, anh không chỉ đưa thương hiệu nước mắm "Hương Làng Cổ" vượt qua sóng gió thị trường, mà còn thổi bùng ngọn lửa tự hào cho thế hệ trẻ làng nghề nước mắm truyền thống Nam Ô. Nhờ những cống hiến thầm lặng của mình, anh Bùi Thanh Phú vừa được Hội đồng Chung khảo Trung ương bình chọn là một trong 96 gương mặt "Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới" năm 2026.
Quyết tâm phục dựng nghề mắm cổ truyền
Sau khi tốt nghiệp ngành Công nghệ Thông tin tại Đại học Bách Khoa Đà Nẵng, anh Bùi Thanh Phú về làm giáo viên trường THPT tại địa phương và tiếp tục học Thạc sĩ Khoa học máy tính. Tuy nhiên, đúng vào thời điểm nhận bằng thạc sĩ, anh lại đưa ra một quyết định gây "sốc": xin cha mẹ cho kế nghiệp nghề làm nước mắm của gia đình.
Quyết định này lập tức vấp phải sự phản đối gay gắt từ phía bố mẹ anh, những người cả đời vất vả mưu sinh, nuôi con ăn học, với hy vọng con sẽ làm công việc an nhàn. Thời điểm đó, anh Phú đã phải trải qua cuộc "chiến tranh gia đình" căng thẳng, hai cha con thậm chí không nói chuyện suốt cả tháng trời. Nhưng bằng sự kiên trì, anh Phú dần bắt tay vào cải tổ từng công đoạn, thiết kế nhãn hiệu, đẩy mạnh thương mại hóa sản phẩm. Thấy con làm việc hiệu quả và ứng dụng tư duy khác biệt của người trẻ vào nghề truyền thống, bố mẹ anh Phú mới dần tin tưởng giao quyền quản lý xưởng làm mắm cho anh.
Anh Bùi Thanh Phú chia sẻ: "Từ nhỏ, tôi được sinh ra và lớn lên với hương vị biển cả, thấm đượm mùi nước mắm. Ông nội tôi đi biển đánh cá, bà nội tội ủ mắm, bố và các cô tôi phụ gánh nước mắm đi bán. Chính vì thế, khi lớn lên, tôi rất buồn khi chứng kiến làng nghề nước mắm truyền thống Nam Ô ngày càng mai một, không theo kịp sự phát triển nhanh chóng của xã hội. Tôi bắt tay vào làm mắm, với quyết tâm ứng dụng những gì được học vào thực tiễn, không để nghề mắm truyền thống bị thoái trào."
Quản lý trực tiếp từ khâu sản xuất đến thương mại suốt hàng chục năm qua, anh Bùi Thanh Phú đã xác định ngay từ đầu rằng: muốn giữ nghề truyền thống thì phải thay đổi cách sản xuất, quảng bá, tiêu thụ phù hợp với thời đại. Anh đã đi đến các làng mắm nổi tiếng khắp cả nước để học hỏi kinh nghiệm, đồng thời tự học thêm các lĩnh vực quản trị kinh doanh, truyền thông, thuế… Tận dụng nền tảng kiến thức IT và sự bùng nổ của mạng xã hội, anh đã kể câu chuyện làng nghề và giúp người tiêu dùng định nghĩa rõ thế nào là "nước mắm sạch, nước mắm truyền thống". Các trang website, trang Fanpage Nước mắm Nam Ô – Hương Làng Cổ đã được hàng nghìn khách hàng theo dõi, thường xuyên tương tác.
Bao bì sản phẩm cũng được anh Phú hết sức chú ý và xem trọng, các thiết kế của thương hiệu mang tính hiện đại, tiện dụng, đồng thời sản phẩm luôn đảm bảo quy chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm theo HACCP, OCOP… Nhờ ứng dụng khoa học, phương pháp kinh doanh bài bản, đến nay sản phẩm nước mắm của gia đình anh Phú đã có mặt trên kệ của nhiều chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi trên cả nước, được người tiêu dùng ủng hộ.
Điểm đặc biệt trong triết lý kinh doanh của anh Phú là sự minh bạch tuyệt đối. Anh đã chủ động gửi mẫu nước mắm đi xét nghiệp định kỳ để công bố thành phần, độ đạm, quy trình sản xuất. Anh cũng thẳng thắn chia sẻ với khách hàng về ưu, khuyết điểm của sản phẩm nước mắm ủ theo phương pháp truyền thống. Theo đó, nước mắm truyền thống sẽ tùy theo từng mùa cá, loại muối mà có chất lượng khác nhau, không thể có sự đồng nhất 100% như sản phẩm công nghiệp. Chính sự chân thành đó đã giúp anh xây dựng được tệp khách hàng trung thành, đạt doanh thu khả quan.
Đến nay, mỗi năm cơ sở sản xuất của anh Phú ủ khoảng 70 tấn cá cơm, đạt doanh thu khoảng 2 tỷ đồng, tạo việc làm cho hơn 10 lao động và hỗ trợ thu mua sản phẩm của 5 hộ dân khác tại địa phương.
Khơi lên ngọn lửa tự hào của thế hệ trẻ làng nghề
Bước ngoặt của nghề mắm Nam Ô là vào năm 2019, khi nghề làm nước mắm Nam Ô chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia và được thành phố Đà Nẵng hỗ trợ xây dựng chỉ dẫn địa lý. Nhờ đó, làng nghề không chỉ ổn định hơn trong sản xuất, kinh doanh, mà còn được nhiều du khách trong nước và quốc tế biết đến.
Tận dụng lợi thế đó, anh Phú đã kết hợp giới thiệu văn hóa làng nghề cho du khách, tổ chức tour trải nghiệm tại xưởng sản xuất, giới thiệu lịch sử làng nghề, góp phần quảng bá hình ảnh Đà Nẵng đến bạn bè quốc tế. Hằng năm, cơ sở đón khoản 300 trăm khách du lịch quốc tế và hàng trăm đoàn khách Việt, các học sinh, sinh viên về thăm quan, trải nghiệm nghề làm nước mắm cổ truyền.
Tuy nhiên, gần đây, quá trình đô thị hóa nhanh chóng tại Đà Nẵng khiến quỹ đất sản xuất của làng nghề ngày càng thu hẹp, thiếu diện tích sản xuất, đường vào làng lại nhỏ hẹp nên các cơ sở khó mở rộng quy mô. Đứng trước thách thức đó, anh Bùi Thanh Phú đã bàn bạc với các bậc lão thành trong làng nghề tìm ra hướng đi mới. Với vai trò Phó Chủ tịch thường trực Hội làng nghề nước mắm Nam Ô, anh đề xuất từng bước chuyển các cơ sở sản xuất quy mô lớn ra vùng phụ cận bên ngoài làng. Còn bên trong không gian làng cổ Nam Ô sẽ bảo tồn để phát triển mô hình du lịch cộng đồng, giới thiệu văn hóa ẩm thực, đón khách du lịch nhằm nâng cao thu nhập cho bà con. Để giấc mơ du lịch cộng đồng thành hiện thực, Hội làng nghề nước mắm Nam Ô cũng kiến nghị các cấp chính quyền thành phố tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, chỉnh trang đô thị, đầu tư bãi xe, nhà trưng bày sản phẩm, cải thiện tuyến đường dẫn vào các di tích đền, miếu, giếng Chăm cổ để phục vụ du lịch.
Đối với anh Bùi Thanh Phú, thành công lớn nhất mà anh đạt được chính là khơi dậy sự tự hào của thế hệ trẻ làng nghề. Nếu như trước đây, nhiều bạn trẻ còn tự ti khi nói về nghề mắm, thì nay đã tự hào mang những chai mắm ngon đi tặng cho bạn bè, người quen. Nhiều thanh niên đã quyết định khởi nghiệp, tiếp nối nghề làm mắm cổ truyền và có nhiều sáng kiến đóng góp cho làng nghề, đó là điều khiến anh Phú cảm thấy tâm đắc nhất.
Với những nỗ lực không biết mệt mỏi suốt hơn 10 năm khôi phục lại hương mắm làng cổ, anh Bùi Thanh Phú đã vinh dự hai lần nhận Bằng khen của UBND thành phố Đà Nẵng năm 2021, 2022 và Bằng khen của Trung ương hội nông dân Việt Nam năm 2023 công nhận 1 trong 100 nông dân giỏi trên cả nước. Ngọn lửa đam mê và ý thức giữ gìn văn hóa làng cổ cũng đang được anh Phú âm thầm truyền lại cho các thế hệ học trò và hai con nhỏ trong gia đình. Hành trình của Thạc sĩ Bùi Thanh Phú không chỉ khôi phục thương hiệu nước mắm Hương Làng Cổ, mà còn chứng minh, khi tri thức hiện đại kết hợp với tình yêu cội nguồn, những giá trị truyền thống sẽ luôn được bảo tồn và phát huy…
