Nguyên nhân do mức lợi nhuận của nhà đầu tư đã vượt so với hợp đồng dù thời gian thu phí chưa hết.
Cụ thể, dự án xây dựng Quốc lộ 1A đoạn tránh thành phố Thanh Hóa (tỉnh Thanh Hóa) theo hình thức hợp đồng BOT hiện đang được thu phí hoàn vốn tại trạm thu phí Dốc Xây.
Theo hợp đồng và các phụ lục hợp đồng dự án giữa Tổng cục Đường bộ Việt Nam và nhà đầu tư, tổng mức đầu tư của dự án 822 tỷ đồng, thời gian thu phí hoàn vốn 27 năm 8 tháng, thời gian thu phí tạo lợi nhuận là 3 năm.
Trong thời gian thu, quyết toán chi phí đầu tư và rà soát lại hợp đồng dự án, một số chỉ tiêu tính phương án tài chính thay đổi. Cụ thể, tổng vốn đầu tư của dự án giảm 36 tỷ đồng (từ 822 tỷ xuống 786 tỷ đồng); trong đó, vốn nhà đầu tư là 156 tỷ đồng, vốn vay 489 tỷ đồng, vốn ngân sách Nhà nước 141 tỷ đồng.
Lưu lượng phương tiện thực tế qua trạm tăng cao hơn so với dự kiến tại hợp đồng dự án vì lý do: di dời vị trí Trạm thu phí từ Tào Xuyên đến Dốc Xây là khu vực có lưu lượng xe cao hơn so với vị trí cũ; tuyến cao tốc Hà Nội - Thanh Hóa - Vinh dự kiến đi vào khai thác năm 2017, phân lưu xe qua trạm thu phí giảm còn 40% (chưa thực hiện); tuyến đường cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình đi vào khai thác. Đồng thời, tuyến Quốc lộ 1 Thanh Hóa - Vinh được mở rộng, tạo điều kiện giao thông dễ dàng, thu hút lượng xe lớn lưu thông qua trạm thu giá dịch vụ của dự án.
Ngoài ra, phương án tài chính của Phụ lục Hợp đồng số 3/38 CĐBVN/HĐ/2008 tính trùng lãi phần vốn BOT. Những chỉ tiêu đầu vào để tính phương án tài chính thay đổi dẫn đến thời gian thu hoàn vốn của dự án giảm xuống còn 7 năm 2 tháng.
Bộ Giao thông Vận tải cho rằng, việc giữ nguyên thời gian thu phí tạo lợi nhuận 3 năm như hợp đồng ban đầu là chưa hợp lý. Bộ Giao thông Vận tải đã giao Tổng cục Đường bộ Việt Nam đàm phán với Nhà đầu tư điều chỉnh mức lợi nhuận. Theo báo cáo của Tổng cục Đường bộ Việt Nam ngày 31/7/2017, sau nhiều vòng đàm phán, các bên chưa thống nhất mức lợi nhuận của dự án.
Tính đến ngày 31/7/2017, Nhà đầu tư đã thu tạo lợi nhuận được hơn 1 năm. Số thu tạo lợi nhuận cho nhà đầu tư đến hết 31/7/2017 đã lớn hơn số cao nhất so với các phương án đàm phán mức lợi nhuận của nhà đầu tư mà Tổng cục Đường bộ đã đưa ra.
Vì những lý do trên, Bộ Giao thông Vận tải yêu cầu Tổng cục Đường bộ Việt Nam tạm dừng thu phí tại Trạm Tào Xuyên từ 0 giờ 00 phút ngày 10 tháng 8 năm 2017 để tiếp tục đàm phán và xử lý theo quy định.
