Chiều 21/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội cùng một số nội dung quan trọng khác.
Từ thực tiễn giám sát và ý kiến công đoàn, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh đề bổ sung nhóm lái xe công nghệ (như Grab, Be, Xanh SM) trên các nền tảng kỹ thuật số vào đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Theo đại biểu đoàn TP Hồ Chí Minh, dù hợp đồng giữa lái xe công nghệ và các công ty mang danh nghĩa hợp tác, thực chất đây là quan hệ lao động. Lý do được đại biểu nêu ra vì doanh nghiệp vận hành nền tảng có quyền kiểm soát thu nhập, trích tỷ lệ phần trăm, đặt quy định thưởng phạt, yêu cầu thời gian chạy xe, buộc lái xe gánh chi phí voucher khuyến mãi và có quyền đơn phương cắt đơn hàng hoặc khóa tài khoản khi vi phạm.
“Việc đưa nhóm lái xe công nghệ vào diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đòi hỏi quy định rõ trách nhiệm đóng góp của doanh nghiệp vận hành, người lao động và sự hỗ trợ từ Nhà nước nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng cho lực lượng lao động này”, đại biểu Trần Thị Diệu Thúy nói.
Thống nhất với ý kiến trên, đại biểu Dương Minh Tuấn, đoàn TP Hồ Chí Minh cho rằng các doanh nghiệp quản lý nền tảng công nghệ vẫn hàng dịch vụ Grab, Uber, Xanh SM… phải có trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội cho các lái xe. Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo đơn vị liên quan thực hiện quyết liệt trong việc yêu cầu các nền tảng đưa lái xe vào diện đóng bảo hiểm xã hội một cách chính thống.
Liên quan đến đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, đoàn ĐBQH TP Hải Phòng đồng tình với chủ trương từng bước mở rộng diện bao phủ, hướng tới bảo hiểm xã hội toàn dân.
“Lực lượng lao động trên nền tảng số như lái xe công nghệ, người giao hàng... đang tăng nhanh nhưng gần như đứng ngoài lưới an sinh; khi ốm đau, tai nạn hay về già, họ không có chỗ dựa. Đây là khoảng trống cần được lấp đầy”, ông Sơn nói.
Tuy nhiên, đại biểu còn băn khoăn khi dự thảo chỉ quy định theo hướng giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với nhóm này và cả “các đối tượng khác” có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên.
Theo ông, lao động tự do, lao động nền tảng rất lo lắng khi thu nhập vốn bấp bênh lại bị trích thêm một khoản bắt buộc, trong khi hiện nay họ đang được tham gia tự nguyện và được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo Nghị định số 159/2025 của Chính phủ.
Ông Sơn đề nghị, nếu giữ quy định này, cần bổ sung ngay trong luật các tiêu chí khung về đối tượng, căn cứ xác định thu nhập làm căn cứ đóng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng và yêu cầu bắt buộc phải lấy ý kiến của đối tượng chịu tác động trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Ông cũng đề nghị thời điểm áp dụng không sớm hơn năm 2028, như ý kiến đã nêu trong báo cáo thẩm tra, để có thời gian hoàn thiện pháp luật về lao động, việc làm và xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các nền tảng số.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ, đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh thống nhất với quan điểm giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ để quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và các nhóm đối tượng khác.
Tuy nhiên, đại biểu đoàn ĐBQH Hà Tĩnh cho rằng vẫn còn một số vấn đề cần được làm rõ. Trước hết, cần xác định cụ thể đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, bởi trên thực tế hiện nay, phạm vi và đặc điểm của nhóm đối tượng này vẫn chưa được xác định rõ ràng.
Bên cạnh đó, cần đánh giá khả năng bảo đảm thu nhập ổn định, bền vững và lâu dài của những người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số để xem xét tính phù hợp của việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Ngoài ra, bà Bùi Thị Quỳnh Thơ cũng lưu ý, việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có thể làm gia tăng nghĩa vụ tài chính, ảnh hưởng đến thu nhập của một bộ phận không nhỏ người lao động, đặc biệt là những người có thu nhập thấp hoặc không ổn định.
“Việc mở rộng đối tượng tham gia cần gắn với lộ trình phù hợp, có thể triển khai theo từng nhóm đối tượng và từng giai đoạn, bảo đảm khả năng tuân thủ cũng như duy trì việc tham gia bảo hiểm xã hội lâu dài”, bà Thơ nêu quan điểm.
