Theo kênh Euronews ngày 9/4, chính phủ Đức đã nối lại các cuộc tiếp xúc ngoại giao với Iran sau thời gian gián đoạn kéo dài, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Washington và Tehran mở ra khả năng nối lại đàm phán hòa bình tại Trung Đông. Thủ tướng Friedrich Merz cho biết Berlin đang phối hợp chặt chẽ với Mỹ và các đối tác châu Âu trong nỗ lực này.
Ông Merz nói rằng các cuộc đối thoại với Tehran được khởi động lại sau một giai đoạn im lặng kéo dài vì những lý do nghiêm trọng. Đây là lần đầu tiên Đức nối lại tiếp xúc cấp cao với Iran kể từ mùa hè năm 2025, đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận ngoại giao của Berlin.
Quan hệ giữa Đức và Iran đã xấu đi đáng kể trong những năm qua. Cùng với Pháp và Anh, Đức từng chỉ trích Tehran không tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận hạt nhân quốc tế, vốn suy yếu nghiêm trọng sau khi Mỹ rút lui năm 2018. Nhóm ba nước châu Âu sau đó đã kích hoạt cơ chế “snapback”, dẫn đến việc tái áp đặt các lệnh trừng phạt đã được dỡ bỏ trước đó.
Căng thẳng tiếp tục leo thang khi Berlin lên án cách chính quyền Iran xử lý các cuộc biểu tình năm 2022 sau cái chết của cô Mahsa Amini trong thời gian bị giam giữ. Đến năm 2024, Đức quyết định đóng cửa toàn bộ lãnh sự quán Iran trên lãnh thổ của mình sau vụ hành quyết công dân mang hai quốc tịch Jamshid Sharmahd với cáo buộc liên quan đến khủng bố.
Tuy nhiên, diễn biến gần đây cho thấy xu hướng hạ nhiệt căng thẳng. Pháp đã nối lại liên lạc chính thức với Iran, trong khi Tây Ban Nha tuyên bố sẽ mở lại đại sứ quán tại Tehran. Động thái của Đức được xem là một phần trong nỗ lực rộng hơn của châu Âu nhằm tái khởi động kênh đối thoại với Iran giữa bối cảnh khu vực Trung Đông vẫn bất ổn.
Dù vậy, Berlin cảnh báo các diễn biến quân sự tại Liban có thể làm suy yếu tiến trình này. Ông Merz bày tỏ lo ngại đặc biệt về tình hình ở miền nam Liban, nơi chiến dịch quân sự của Israel đang tiếp diễn với cường độ cao. Theo ông, mức độ leo thang hiện tại có nguy cơ khiến toàn bộ tiến trình hòa bình thất bại.
Xung đột tại Liban leo thang sau khi lực lượng Hezbollah phóng tên lửa vào Israel nhằm đáp trả cái chết của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. Israel sau đó triển khai chiến dịch tấn công trên bộ và không kích quy mô lớn, khiến hơn 1.500 người thiệt mạng.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đạt được bước tiến quan trọng khi đồng ý thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán. Tuy nhiên, áp lực đang gia tăng yêu cầu mở rộng thỏa thuận này sang cả Liban để ngăn xung đột lan rộng.
Chính phủ Đức nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là chấm dứt nhanh chóng sự leo thang quân sự đang ngày càng làm mất ổn định Trung Đông. Việc nối lại đối thoại với Iran được Berlin xem là bước đi cần thiết nhằm tạo nền tảng cho một tiến trình ngoại giao rộng lớn hơn, trong khi các rủi ro từ thực địa vẫn hiện hữu.
