Cùng với mở rộng quy mô đào tạo, tỉnh Gia Lai chú trọng lựa chọn ngành nghề phù hợp với điều kiện địa phương, tăng cường thực hành và kết nối doanh nghiệp, giúp đồng bào Jrai, Bahnar cùng các dân tộc thiểu số có thêm kỹ năng, cơ hội việc làm và phát triển sinh kế bền vững.
Đào tạo nghề sát nhu cầu của đồng bào dân tộc thiểu số
Tại Gia Lai, việc phát triển giáo dục nghề nghiệp cho lao động dân tộc thiểu số đang được triển khai theo hướng gắn nội dung đào tạo với nhu cầu thực tế của người học và điều kiện sản xuất tại từng địa bàn. Thay vì chỉ tập trung vào các ngành nghề truyền thống, các cơ sở đào tạo từng bước đa dạng hóa chương trình, chú trọng kỹ năng thực hành để người lao động có thể áp dụng ngay sau khi kết thúc khóa học.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai, trong chín tháng năm 2026, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn đã tuyển sinh 2.745 người dân tộc thiểu số, đạt khoảng 91,5% kế hoạch năm; trong đó, 1.347 người đã tốt nghiệp. Riêng đào tạo nghề cho lao động nông thôn là người dân tộc thiểu số đạt trên 2.000 người. Những kết quả này cho thấy hoạt động đào tạo nghề đang được mở rộng, tạo thêm điều kiện để người lao động vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp.
Tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Krông Pa nằm trên địa bàn xã Phú Túc, mỗi năm đơn vị tổ chức khoảng 10 lớp đào tạo nghề. Riêng năm 2025, trung tâm mở 14 lớp, tập trung vào các nghề như thú y, sửa chữa điện và sửa chữa máy cày công suất nhỏ. Đây là những ngành nghề gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, sinh hoạt và nhu cầu sử dụng lao động tại địa phương. Ông Hoàng Sơn Tùng, Giám đốc Trung tâm, cho biết các lớp học được lựa chọn trên cơ sở nhu cầu thực tế của người dân. Sau đào tạo, học viên chủ yếu sử dụng kiến thức, kỹ năng đã học để phục vụ sản xuất, sinh hoạt gia đình; một số người liên kết thành nhóm nhận các công việc nhỏ tại địa phương.
Tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Tây Sơn, năm học 2026–2027, đơn vị tổ chức 16 lớp đào tạo nghề với 443 học viên. Phần lớn người học là đồng bào dân tộc thiểu số, thuộc các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn hoặc những trường hợp đặc biệt. Các nghề được lựa chọn gồm kỹ thuật chế biến món ăn, nuôi và phòng trị bệnh cho trâu bò cùng một số nghề phù hợp với nhu cầu sản xuất, dịch vụ tại địa phương. Các khóa học chủ yếu kéo dài ba tháng hoặc dưới ba tháng, tạo điều kiện để người lao động vừa học nghề, vừa duy trì công việc và sinh kế gia đình. Cùng với đổi mới nội dung đào tạo, các chính sách hỗ trợ chi phí học nghề, nguyên vật liệu học tập và đi lại được triển khai theo quy định từ nguồn kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia. Qua đó, người lao động có hoàn cảnh khó khăn có thêm điều kiện tham gia học nghề, nhất là những người chưa có kỹ năng chuyên môn hoặc khó tiếp cận các chương trình đào tạo dài hạn.
Việc khảo sát nhu cầu trước khi mở lớp cũng được các cơ sở đào tạo chú trọng nhằm lựa chọn ngành nghề phù hợp, hạn chế tình trạng đào tạo không gắn với thực tế. Với những nghề như sửa chữa máy nông nghiệp, thú y hay kỹ thuật chăn nuôi, người học có thể trực tiếp vận dụng kiến thức vào sản xuất gia đình, nhận thêm công việc hoặc phát triển các dịch vụ nhỏ tại địa phương.
Gắn đào tạo nghề với giải quyết việc làm
Bên cạnh đào tạo nghề phục vụ sản xuất tại chỗ, Gia Lai đang tăng cường gắn kết giáo dục nghề nghiệp với thị trường lao động, hướng tới mục tiêu người học có việc làm hoặc tự tạo việc làm sau đào tạo. Tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Đức Cơ, các lớp sửa chữa máy cày công suất nhỏ, lắp đặt và sửa chữa điện nội thất đã trang bị kỹ năng để người lao động tìm kiếm việc làm tại địa phương hoặc tham gia làm việc trong doanh nghiệp. Năm 2025, trong số 289 học viên sau đào tạo tại trung tâm, có 106 người có việc làm mới và 183 người tự tạo việc làm. Kết quả này cho thấy việc lựa chọn nghề phù hợp có thể mở ra nhiều hướng sinh kế, từ làm việc trong các cơ sở sản xuất, kinh doanh đến cung cấp dịch vụ kỹ thuật tại địa phương.
Ở quy mô toàn tỉnh, các chương trình đào tạo nghề đang được điều chỉnh theo hướng tăng thời lượng thực hành, bổ sung kỹ năng mềm, kỹ năng số và kiến thức khởi nghiệp. Đồng thời, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tăng cường phối hợp với doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, du lịch, dịch vụ và nông nghiệp công nghệ cao, từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Ông Phạm Văn Nam, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai, cho biết chất lượng giáo dục nghề nghiệp từng bước được nâng lên thông qua đổi mới chương trình, giáo trình, tăng thời lượng thực hành và đầu tư trang thiết bị. Định hướng đào tạo đang chuyển từ khả năng cung ứng của cơ sở giáo dục nghề nghiệp sang đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Gia Lai đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 có khoảng 2.000 lao động dân tộc thiểu số sau học nghề có việc làm hoặc tự tạo việc làm. Để thực hiện mục tiêu này, từ ngày 30/9/2026 đến 10/1/2027, tỉnh triển khai chiến dịch 100 ngày đêm đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm và cung ứng lao động, chú trọng kết nối nhu cầu học nghề với các vị trí tuyển dụng cụ thể. Việc kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục nghề nghiệp. Thông qua khảo sát nhu cầu tuyển dụng, điều chỉnh ngành nghề đào tạo và tăng cường thực hành, người học có thêm điều kiện tiếp cận những kỹ năng phù hợp với yêu cầu sản xuất, kinh doanh. Định hướng này cũng phù hợp với mục tiêu của Tiểu dự án 3 thuộc Dự án 5, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2025, trong đó chú trọng phát triển giáo dục nghề nghiệp gắn với giải quyết việc làm, phù hợp nhu cầu người lao động và điều kiện kinh tế - xã hội địa phương.
Từ các lớp đào tạo nghề ngắn hạn đến hoạt động kết nối doanh nghiệp, Gia Lai đang từng bước nâng cao hiệu quả giáo dục nghề nghiệp cho lao động dân tộc thiểu số. Khi chương trình đào tạo xuất phát từ nhu cầu thực tế và hướng tới khả năng có việc làm sau học nghề, người lao động không chỉ được trang bị kỹ năng mà còn có thêm cơ hội nâng cao thu nhập, chủ động phát triển sinh kế và ổn định cuộc sống.
