Kế hoạch tổ chức hội nghị thượng đỉnh nhằm thúc đẩy quan hệ Anh - EU có nguy cơ tiếp tục trì hoãn khi London yêu cầu Brussels thảo luận về đạo luật có thể hạn chế cơ hội của doanh nghiệp Anh tại thị trường châu Âu.
Theo The Guardian, chính phủ Anh muốn đưa vấn đề “Sản xuất tại châu Âu” (Made in Europe) vào chương trình nghị sự của hội nghị sắp tới. Đây là tên gọi của Đạo luật Thúc đẩy Công nghiệp, được EU xây dựng nhằm hạn chế sự gia tăng hiện diện của Trung Quốc trong các ngành công nghiệp châu Âu.
đạo luật này chưa nằm trong lộ trình tái thiết quan hệ Anh - EU được cựu Thủ tướng Keir Starmer và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen thống nhất hồi tháng 5/2025.
Anh lo doanh nghiệp bị gạt khỏi thị trường EU
Một hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra vào tháng 7 đã bị hủy sau khi ông Starmer từ chức. Chính phủ Anh hiện muốn điều chỉnh lộ trình đàm phán và coi “Made in Europe” là một ưu tiên mới.
Bộ trưởng Nội các Anh phụ trách quan hệ với EU Hamish Falconer được cho là đã nêu vấn đề này với Ủy viên Thương mại EU Maros Sefcovic trong cuộc gặp tuần trước. Bộ trưởng Thương mại Anas Sarwar cũng cảnh báo các lãnh đạo doanh nghiệp Anh về những rủi ro từ các quy định mới, vốn dự kiến ưu tiên nhà cung cấp trong EU ở những ngành quan trọng như sản xuất ôtô và quốc phòng.
London lo ngại nếu hàng hóa Anh không được công nhận là sản phẩm châu Âu, doanh nghiệp nước này có thể mất quyền tiếp cận các hợp đồng lớn tại lục địa, ảnh hưởng tới hoạt động thương mại trị giá hàng tỷ bảng.
Một nguồn tin chính phủ Anh cho biết London sẵn sàng thương lượng về những vấn đề EU quan tâm, nhưng Brussels cũng phải chấp nhận thảo luận về vấn đề mà Anh coi là ưu tiên.
Hội nghị thượng đỉnh từng được dự kiến tổ chức ngày 6/11, song có thể tiếp tục lùi tới cuối tháng 11 hoặc muộn hơn nếu hai bên chưa đạt tiến triển về đạo luật công nghiệp.
EU chịu sức ép từ hàng hóa Trung Quốc
Pháp, quốc gia thúc đẩy sáng kiến “Made in Europe”, muốn đạo luật được thông qua trước cuối năm nay. Paris được cho là hiểu những lo ngại của Anh nhưng cho rằng sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ Trung Quốc khiến EU cần nhanh chóng đưa các quy định mới vào áp dụng.
EU có thể xem xét cơ chế dành cho các nước ngoài khối sau khi đạo luật được ban hành, song quá trình này có thể kéo dài nhiều năm. Một nhà ngoại giao EU cho biết nhiều quốc gia thành viên ủng hộ việc đưa Anh vào phạm vi hưởng lợi của “Made in Europe”, trong đó có Hà Lan, Đức, Ba Lan và Italy. Tuy nhiên, Pháp vẫn chưa bị thuyết phục.
Động thái của London diễn ra trong lúc ngành công nghiệp châu Âu gia tăng sức ép yêu cầu EU giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Các lãnh đạo ngành sản xuất cảnh báo châu Âu có thể mất khoảng 300.000 việc làm trong năm nay nếu không có chính sách đủ mạnh để sản phẩm nội khối cạnh tranh với linh kiện giá rẻ từ Trung Quốc.
Thâm hụt thương mại của EU với Trung Quốc hiện vào khoảng 1 tỷ euro mỗi ngày. Trong bài phát biểu trước Nghị viện châu Âu ngày 16/9, bà von der Leyen nhấn mạnh EU cần mở rộng nguồn cung đất hiếm và khoáng sản quan trọng từ các đối tác ngoài Trung Quốc.
Anh lo EU chuyển hướng ưu tiên
EU đồng thời thúc đẩy quan hệ với các đối tác bên ngoài. Đề xuất của bà von der Leyen về một hình thức quan hệ thành viên liên kết với Canada cho thấy EU đang tìm kiếm những mô hình hợp tác mới. EU và Canada dự kiến tổ chức hội nghị thượng đỉnh vào cuối tháng 10.
Thủ tướng Canada Mark Carney đã kêu gọi xây dựng một liên minh “mới mẻ” với EU trong bối cảnh Ottawa tìm cách giảm phụ thuộc vào thương mại với Mỹ.
Những diễn biến này có thể khiến London lo ngại ưu tiên của EU đang thay đổi, trong khi Anh vẫn chưa hoàn tất một số nội dung quan trọng trong kế hoạch tái thiết quan hệ.
Thỏa thuận về thực phẩm và đồ uống cùng chương trình di chuyển thanh niên vẫn đang được đàm phán. Nếu thỏa thuận thương mại thực phẩm không được hoàn tất, những lợi ích kinh tế dự kiến từ việc giảm rào cản thương mại với EU có thể ảnh hưởng tới các tính toán tăng trưởng của chính phủ Anh.
Trong khi đó, đảng Bảo thủ tiếp tục chỉ trích kế hoạch tái thiết quan hệ với EU và cho rằng Anh cần duy trì một hệ thống quản lý độc lập.
Các cuộc đàm phán hiện phải xử lý đồng thời nhiều vấn đề, từ tiếp cận thị trường công nghiệp, thương mại thực phẩm đến chính sách dành cho thanh niên. Với London, việc đạt được thỏa thuận về “Made in Europe” đang trở thành một điều kiện quan trọng trước khi xác định thời điểm hội nghị thượng đỉnh tiếp theo.
