Hà Nội: Đa dạng trải nghiệm văn hóa dịp Tết Độc lập

Từ những trò chơi dân gian tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hoạt động giáo dục tại Bảo tàng Hà Nội đến không gian tái hiện “Tết Độc lập” thời kỳ bao cấp hay các tiết mục xiếc, tạp kỹ tại Nhà Bát Giác, mỗi nơi mang đến một cách tiếp cận khác nhau với lịch sử, văn hóa và đời sống của Hà Nội.

Từ di sản đến những trải nghiệm mới

Dịp nghỉ lễ năm nay, thời tiết nắng nhẹ, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội) với nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa trở thành điểm đến của người dân Thủ đô và du khách từ mọi miền Tổ quốc. Dù đông người nhưng khu vực bán vé vẫn trật tự, quy củ với khá đông người dân trong nước và có cả các du khách nước ngoài cũng tìm đến để tìm hiểu văn hóa, lịch sử Việt Nam.

Tại không gian Hồ Văn, du khách thích thú trải nghiệm các trò chơi dân gian như: Ném còn, ô ăn quan, nhảy dây, múa sạp... Nhiều gia đình cũng tìm đến đây để xin chữ trước thềm năm học mới.

Anh Nguyễn Văn Dũng (xã Ô Diên, Hà Nội) cho biết, dịp nghỉ lễ Quốc khánh, gia đình anh đưa các con đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám vừa tham quan, tìm hiểu thêm về truyền thống hiếu học, vừa chơi các trò chơi dân gian để các con có thêm trải nghiệm bổ ích trước khi bước vào năm học mới. “Không gian thanh bình ở đây cũng giúp gia đình tôi cùng nhau có thêm những giờ phút thư giãn sau tất bật cuộc sống. Những lời dặn dò, khuyên bảo các con cũng dễ dàng chia sẻ hơn”, anh Dũng tâm sự.

Còn tại Bảo tàng Hà Nội (phường Từ Liêm, Hà Nội), nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục và trải nghiệm cũng đang diễn ra phục vụ công chúng nhân kỷ niệm Quốc khánh 2/9. Trong đó, hoạt động thu hút sự quan tâm đông đảo của công chúng là triển lãm “Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội - Tầm nhìn 100 năm”. Triển lãm giới thiệu những định hướng lớn về quy hoạch, không gian và chiến lược phát triển Thủ đô trong tầm nhìn dài hạn. Hệ thống sa bàn, mô hình cùng công nghệ 3D mapping giúp nội dung quy hoạch được thể hiện trực quan, người xem có thể dễ dàng hình dung về không gian Hà Nội trong tương lai.

Trong dịp này, Bảo tàng Hà Nội còn tổ chức Tọa đàm “Lửa trên đường ray”, Trưng bày ảnh “Hà Nội trong tôi”. Các hoạt động gợi mở những góc nhìn về lịch sử, ký ức và diện mạo Thủ đô, đồng thời tạo thêm không gian giao lưu, thưởng thức văn hóa cho công chúng trong dịp lễ. Các chương trình giáo dục trải nghiệm về làng nghề truyền thống cũng được tổ chức tại Bảo tàng. Người dân và khách tham quan có thể trải nghiệm làm tò he Xuân La, tự mình làm ra sản phẩm thủ công từ những nguyên liệu quen thuộc. Quạt Chàng Sơn cũng được giới thiệu thông qua hoạt động trải nghiệm, giúp công chúng tìm hiểu kỹ thuật, giá trị văn hóa và sức sống của một số làng nghề tiêu biểu của Hà Nội. Bảo tàng Hà Nội mở cửa miễn phí phục vụ người dân và du khách đến hết ngày 2/9.

Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò (phường Cửa Nam, Hà Nội) cũng là điểm tham quan được đông đảo người dân và du khách tìm đến. Khu vực bán vé có khá đông người xếp hàng, nhưng rất trật tự theo sự hướng dẫn của các nhân viên làm việc tại đây.

Em Nguyễn Anh Khoa (phường Cổ Nhuế, Hà Nội) cho biết, dù sinh sống tại Hà Nội và nhiều lần đi qua, song đây là lần đầu tiên em và các bạn đến tham quan, tìm hiểu trực tiếp. Đây cũng là điểm đến đầu tiên em và nhóm bạn lựa chọn trong kỳ nghỉ lễ này. "Em đã được đọc các thông tin về Nhà tù Hỏa Lò, biết được đây từng là nơi giam cầm hàng vạn chiến sĩ yêu nước và cách mạng Việt Nam. Dù bị tra tấn, đánh đập dã man, nhiều chiến sĩ đã hy sinh, nhưng ý chí cách mạng và tinh thần yêu nước không hề khuất phục. Họ đã biến nhà tù thành trường học, nơi giác ngộ tuyên truyền đường lối cách mạng của Đảng. Em và các bạn muốn đến để cảm nhận được tinh thần yêu nước đó", Anh Khoa nói.

Chạm vào ký ức, thưởng thức nghệ thuật

Trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh, người dân và du khách đến Hà Nội có thêm một điểm hẹn văn hóa với “Tour yêu nước: Chạm vào ký ức một thời” tại Không gian văn hóa Ký ức Hà Nội, 11A Ngũ Xã, phường Ba Đình.

Chương trình tái hiện không khí Hà Nội thời bao cấp và những mùa “Tết Độc lập” giản dị của một thời đã qua. Sau cánh cửa nhỏ là căn nhà tập thể đơn sơ, chiếc quạt con cóc, chiếc đài cối, ti vi đen trắng phát hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, những khẩu hiệu “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Thi đua là yêu nước”, “Lao động là vinh quang” cùng mâm cơm ngày lễ giản dị.

Không gian trưng bày còn tái hiện nhiều lát cắt quen thuộc của Hà Nội xưa như quán trà đá, sạp báo, cửa hàng cho thuê sách, máy nước công cộng, góc vui chơi của thanh thiếu niên hay những vật dụng sinh hoạt được chế tác từ xác máy bay, vỏ bom sau chiến tranh. Chiếc kẻng báo động được làm từ vỏ bom cũng là hiện vật gây nhiều ấn tượng với các du khách tham quan.

Khác với mô hình trưng bày truyền thống, “Tour yêu nước” hướng tới mô hình “bảo tàng không tủ kính” để du khách được trực tiếp chạm, cầm, sử dụng và tương tác với nhiều hiện vật, qua đó cảm nhận những câu chuyện của quá khứ bằng nhiều giác quan.

Một trong những hoạt động thu hút người trẻ là workshop “Làm đôi dép Bác Hồ”. Từ những vật liệu giản đơn, người tham gia tự tay hoàn thiện đôi dép cao su mini thành chiếc móc khóa nhỏ, mang theo bên mình như một kỷ niệm và một lời nhắc nhở về cuộc đời và phong cách sống giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Em Trịnh Phương Dung, sinh viên năm thứ hai Trường Đại học Luật Hà Nội, chia sẻ, kỳ nghỉ 2/9 năm nay em quyết định không đi du lịch cùng gia đình mà dành toàn bộ thời gian để tìm hiểu sâu hơn về Thủ đô. Sau khi cùng các bạn thưởng thức các món ăn, tới tham quan các địa điểm nổi tiếng của Hà Nội, em khá bất ngờ và xúc động khi “chạm” vào không gian văn hóa ký ức này.

“Có những đồ vật em chỉ được nghe kể qua câu chuyện của ông, bà, cha mẹ, song khi được tận mắt nhìn và tham gia trực tiếp, em còn cảm nhận rõ hơn những giá trị về tình cảm gia đình, văn hóa cộng đồng và nếp sống của người Hà Nội qua từng giai đoạn lịch sử, nhất là tinh thần kiên cường, cần cù và ý chí vươn lên của người Việt Nam cũng như người Hà Nội trong những năm tháng gian khó”, Phương Dung chia sẻ.

Trong khi đó, tại khu vực hồ Hoàn Kiếm, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” tại Nhà Bát Giác cũng mang đến cho du khách những tiếng cười, sự thích thú qua các tiết mục xiếc, tạp kỹ và ảo thuật được trình diễn trong không gian mở.

Việc lựa chọn xiếc và tạp kỹ cho chương trình dịp nghỉ lễ 2/9 đã cho thấy sự linh hoạt trong cách xây dựng chuỗi “Âm nhạc cộng đồng” của Ban tổ chức, giúp các hình thức nghệ thuật tưởng chừng chỉ phù hợp trên sân khẩu lại trở nên gần gũi trong đời sống khi hiện diện trong không gian mở, đan xen với hành trình vui chơi, dạo phố của người dân và du khách.

Kỳ nghỉ lễ Quốc khánh năm 2026 kéo dài 5 ngày, từ ngày 29/8 đến 2/9. Để phục vụ nhân dân và du khách trải nghiệm trong kỳ nghỉ lễ, thành phố Hà Nội sẽ mở cửa miễn phí vé tham quan các điểm danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa có thu phí trên địa bàn thành phố. Đối tượng áp dụng là người Việt Nam.

Theo đó, 17 điểm danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa được miễn phí dịp này, gồm: Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám; đền Ngọc Sơn; Nhà tù Hỏa Lò; Khu di tích Cổ Loa; Khu di tích thắng cảnh Hương Sơn (chùa Hương); di tích số 22 Hàng Buồm; Ngôi nhà di sản số 87 Mã Mây; Bảo tàng Hà Nội; đền Bạch Mã (số 76 Hàng Buồm); đình Kim Ngân (số 42-44 Hàng Bạc); đền Quan Đế (di tích số 28 Hàng Buồm); Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội (số 50 Đào Duy Từ); đền Quán Thánh; Làng cổ Đường Lâm; chùa Thầy; chùa Tây Phương.

Hoạt động này nhằm góp phần giúp nhân dân và du khách có thêm không gian thưởng thức văn hóa, tìm hiểu lịch sử, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống; quảng bá hình ảnh Thủ đô nghìn năm văn hiến, văn minh, hiện đại và mến khách.