Đồng bộ quy chuẩn tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi

Những điều chỉnh trong hệ thống pháp luật về thức ăn chăn nuôi đang định hình lại phương thức quản lý theo hướng phân cấp mạnh mẽ, cắt giảm điều kiện kinh doanh, giảm thủ tục hành chính cùng chi phí tuân thủ, đồng thời chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Dây chuyền đóng gói thức ăn chăn nuôi tại Công ty TNHH Thức ăn chăn nuôi Đặc Khu Hope Việt Nam (Bắc Giang). Ảnh tư liệu, minh họa: Danh Lam/TTXVN
Dây chuyền đóng gói thức ăn chăn nuôi tại Công ty TNHH Thức ăn chăn nuôi Đặc Khu Hope Việt Nam (Bắc Giang). Ảnh tư liệu, minh họa: Danh Lam/TTXVN

Dù tạo ra nhiều dư địa thuận lợi cho hoạt động sản xuất và kinh doanh, quá trình thực thi tại cơ sở vẫn bộc lộ không ít vướng mắc về quy chuẩn kỹ thuật, cơ chế tự công bố và quy định kiểm soát nguyên liệu, đòi hỏi sự đồng bộ từ chính sách đến năng lực thực thi của từng doanh nghiệp.

Theo bà Ninh Thị Len, Phó Chủ tịch Hiệp hội thức ăn chăn nuôi Việt Nam, thời gian qua hệ thống pháp luật liên quan đến lĩnh vực thức ăn chăn nuôi có nhiều thay đổi theo định hướng tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, thời gian và chi phí tuân thủ, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường phân cấp, phân quyền và đề cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với chất lượng sản phẩm. Các văn bản gồm Luật Chăn nuôi số 32/2018/QH14 của Quốc hội ban hành ngày 19/11/2018, số 146/2025/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 11/12/2025; Luật số 21/2026/QH16 của Quốc hội ban hành ngày 24/8/2026 (hiệu lực từ 01/01/2027), Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ ban hành ngày 18/5/2026 Về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm, đơn giản hoá điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Nghị định số 32/2026/NĐ-CP của Chính phủ về Sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y ban hành, có hiệu lực ngày 21/1/2026. Đáng chú ý, Thông tư số 27/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 30/6/2026 ban hành danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phân loại thức ăn chăn nuôi vào nhóm rủi ro trung bình.

Chính sách mới đem lại thuận lợi như bãi bỏ kiểm tra nhà nước đối với thức ăn chăn nuôi nhập khẩu và cho phép tự công bố thức ăn bổ sung dạng hỗn hợp đồng thời công bố hợp quy trên mạng tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo bà Ninh Thị Len các doanh nghiệp vẫn lo ngại về một số vấn đề như việc chậm cập nhật Quy chuẩn kỹ thuật (QCVN): thức ăn chăn nuôi trong nước vẫn chịu hiệu lực chứng nhận 3 năm thay vì 5 năm theo Thông tư 14/2026/TT-BKHCN. Quy định sản xuất kinh doanh thức ăn chăn nuôi chứa tiền chất chưa rõ ràng, rủi ro cao trong thực hiện áp dụng.

Trọng tâm của quá trình cải cách hành chính trong lĩnh vực thức ăn chăn nuôi nằm ở việc phân cấp thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi về cho địa phương. Theo phân tích của bà Ninh Thị Len, Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh hiện giữ vai trò tiếp nhận và giải quyết hồ sơ đối với phần lớn các cơ sở sản xuất thuộc thẩm quyền, trong khi Cục Chăn nuôi và Thú y đảm nhận thẩm quyền đối với một số cơ sở phục vụ xuất khẩu nếu thị trường nhập khẩu yêu cầu chứng nhận ở cấp Trung ương. Về cơ bản, trình tự và thủ tục không thay đổi nhiều, song doanh nghiệp cần xác định đúng cơ quan thẩm quyền và lưu ý các yêu cầu kiểm tra, giám sát suốt quá trình hoạt động.

Cùng với việc phân cấp cấp phép, cơ chế quản lý thông tin sản phẩm cũng chuyển dịch sang hướng đề cao quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của đơn vị sản xuất. Các dòng sản phẩm như thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh, thức ăn đậm đặc và thức ăn bổ sung được thực hiện theo cơ chế doanh nghiệp tự công bố thông tin trên cổng thông tin theo quy định và tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về chất lượng, độ an toàn.

Quy định này giúp giảm thời gian thực hiện thủ tục hành chính, hạn chế sự phụ thuộc vào quá trình thẩm định trước đó. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn cần những hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp phải thực hiện công bố lại khi có thay đổi về sản phẩm, chất lượng hoặc địa điểm sản xuất để tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các đơn vị.

Một rào cản kỹ thuật đáng chú ý khác liên quan đến công tác công bố hợp quy và thông báo tiêu chuẩn cơ sở. Định hướng quản lý mới tiếp cận theo mức độ rủi ro, cho phép doanh nghiệp lựa chọn hình thức đánh giá sự phù hợp thông qua chứng nhận hoặc tự đánh giá dựa trên kết quả thử nghiệm từ phòng thử nghiệm đủ điều kiện.

Dù vậy, tiến độ cập nhật các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chuyên ngành chưa đồng bộ với quy định mới. Những vấn đề nghiệp vụ như phương pháp lấy mẫu đại diện, thời hạn hiệu lực của giấy chứng nhận, tần suất đánh giá giám sát và việc sử dụng dấu hợp quy vẫn thiếu hướng dẫn thống nhất. Bên cạnh đó, việc thông báo tiêu chuẩn cơ sở trên cơ sở dữ liệu quốc gia còn gặp trở ngại nếu các quy chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn chuyên ngành và cơ sở dữ liệu chưa được kết nối đồng bộ, khiến doanh nghiệp phải khai báo trên nhiều hệ thống khác nhau, làm tăng chi phí tuân thủ và đi ngược với mục tiêu cải cách hành chính.

Trong hoạt động sản xuất thức ăn chăn nuôi, công tác quản lý các nguyên liệu và hóa chất có chứa tiền chất cũng được xác định là vấn đề còn nhiều điểm cần làm rõ. Bà Ninh Thị Len nhấn mạnh doanh nghiệp cần xác định chính xác sản phẩm, nguyên liệu có thuộc danh mục tiền chất phải kiểm soát hay không để thực hiện đúng các yêu cầu về giấy phép, điều kiện và quản lý trong quá trình tiếp nhận, sử dụng, sản xuất.

Thực tế vẫn tồn tại những điểm chưa rõ về danh mục hóa chất, phạm vi áp dụng, thẩm quyền cấp phép và trách nhiệm quản lý giữa các cơ quan, đặc biệt là việc phân biệt giữa tiền chất nhập khẩu, kinh doanh riêng lẻ với sản phẩm thức ăn chăn nuôi hỗn hợp có chứa thành phần tiền chất. Nếu không phân định rõ đối tượng và phạm vi điều chỉnh, doanh nghiệp có thể phải thực hiện những thủ tục chưa phù hợp với tính chất sản phẩm, thậm chí phát sinh tình trạng áp dụng chồng chéo giữa các quy định quản lý, nhất là với những hóa chất vừa thuộc diện quản lý riêng trong thức ăn chăn nuôi vừa nằm trong danh mục tiền chất phải kiểm soát.

Bà Ninh Thị Len cho rằng chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi các quy định được hướng dẫn thống nhất, quy trình thực hiện rõ ràng và có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý. Những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai cần được nhận diện từ thực tiễn để làm cơ sở kiến nghị điều chỉnh phù hợp.

Để khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý an toàn và kiểm soát rủi ro, việc nghiên cứu mô hình vận hành quốc tế mang lại nhiều kinh nghiệm thiết thực. Chia sẻ về hệ thống quản lý thức ăn chăn nuôi của Hoa Kỳ, bà Megan Fulmer, chuyên gia về Pháp lý và Chất lượng thuộc Hiệp hội thức ăn chăn nuôi Hoa Kỳ cho biết, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ thông qua Trung tâm Thú y giữ vai trò quan trọng trong giám sát an toàn thức ăn chăn nuôi, dựa trên khung pháp lý chủ yếu gồm Đạo luật Liên bang về Thực phẩm, Dược phẩm và Mỹ phẩm, Đạo luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm và quy định 21 CFR Phần 507.

Ngoài quy định cấp liên bang, doanh nghiệp còn phải tuân thủ yêu cầu riêng của từng bang về cấp phép, đăng ký và ghi nhãn, với sự hỗ trợ từ các quy định mẫu và hướng dẫn kỹ thuật của Hiệp hội Quan chức Kiểm soát Thức ăn chăn nuôi Hoa Kỳ nhằm thúc đẩy sự thống nhất giữa các bang.

Theo bà Megan Fulmer, điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Đạo luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm là chuyển từ kiểm tra sản phẩm cuối cùng sang chủ động phòng ngừa mối nguy trong toàn bộ quá trình sản xuất. Các cơ sở sản xuất phải đăng ký với Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ, đáp ứng yêu cầu cấp phép tại bang, kiểm soát nguyên liệu đầu vào và tuân thủ Thực hành sản xuất tốt hiện hành.

Đồng thời, doanh nghiệp phải tự xây dựng kế hoạch an toàn thực phẩm, thực hiện đánh giá toàn diện các mối nguy sinh học, hóa học, vật lý, thiết lập biện pháp kiểm soát phòng ngừa, duy trì hệ thống giám sát, khắc phục, xác minh hiệu quả, lưu trữ hồ sơ và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc, bao gồm cả việc kiểm soát nhà cung cấp nguyên liệu nhập khẩu theo Chương trình Xác minh Nhà cung cấp Nước ngoài.

Từ thực tiễn trong nước kết hợp với bài học kinh nghiệm quốc tế, có thể thấy mục tiêu tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển và yêu cầu bảo đảm chất lượng, an toàn sản phẩm hoàn toàn có thể song hành nếu hệ thống quy định rõ ràng, đồng bộ và có tính khả thi cao. Ở cấp độ quản lý nhà nước, quá trình chuyển đổi sang hậu kiểm chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm hướng dẫn chuyên môn thống nhất, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp, cơ sở dữ liệu kết nối thông suốt và các quy định rạch ròi về quản lý tiền chất, hóa chất.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp, việc chủ động chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm soát nguyên liệu đầu vào, lưu trữ hồ sơ truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực quản trị nội bộ chính là nền tảng để bảo đảm chất lượng sản phẩm và đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường trong giai đoạn mới.

Hằng Trần/TTXVN

Dành cho bạn

Mở dư địa tài chính cho tăng trưởng

Mở dư địa tài chính cho tăng trưởng

Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn vốn, hiệu quả đầu tư và khả năng hấp thụ nguồn lực của nền kinh tế.

Canada đặt ngành ô tô ở trung tâm trong đàm phán với Mỹ

Canada đặt ngành ô tô ở trung tâm trong đàm phán với Mỹ

Tuyên bố của Thủ tướng Mark Carney về việc Canada chỉ chấp nhận thỏa thuận thương mại với Mỹ nếu bảo đảm được sự tồn tại và phát triển của ngành ô tô cho thấy nước này đặt năng lực sản xuất dài hạn làm thước đo đàm phán.

Giá dầu thế giới giảm hơn 3% khi xuất khẩu từ Trung Đông phục hồi

Giá dầu thế giới giảm hơn 3% khi xuất khẩu từ Trung Đông phục hồi

Giá dầu thế giới giảm hơn 3% trong phiên 16/11, khi các dấu hiệu cho thấy lưu lượng dầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz đang phục hồi đã làm gia tăng khả năng dư cung, mặc dù các sự cố mới liên quan đến tàu chở dầu cho thấy những rủi ro vẫn bủa vây hoạt động xuất khẩu từ Trung Đông.

Cổ phiếu công nghệ giảm mạnh trước báo cáo của Nvidia và thương vụ IPO của Anthropic

Cổ phiếu công nghệ giảm mạnh trước báo cáo của Nvidia và thương vụ IPO của Anthropic

Trong phiên giao dịch ngày 16/11 (giờ Mỹ), cổ phiếu nhóm ngành công nghệ đồng loạt giảm mạnh khi cuộc khủng hoảng tại Nvidia trở nên trầm trọng hơn ngay trước thời điểm tập đoàn chip trí tuệ nhân tạo (AI) này công bố báo cáo kết quả kinh doanh mới nhất, đồng thời giới giao dịch thận trọng chờ đợi màn chào sàn quy mô lớn của Anthropic vào cuối tuần này.