Đổi mới cách phổ biến pháp luật cho đồng bào, hướng tới hiệu quả thiết thực nhất

Những buổi phổ biến pháp luật năm 2026 được tổ chức tại các xã của tỉnh Lào Cai trong thời gian qua đã giúp cập nhật nhanh chóng, kịp thời những quy định pháp luật mới nhất tới đồng bào; qua đó góp phần giúp nâng cao nhận thức về pháp luật cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh.

Vừa qua, 150 đồng bào dân tộc thiểu số, đến từ 6 thôn của xã Cốc San (Lào Cai) đã được tham dự buổi phổ biến pháp luật; cùng tìm hiểu những kiến thức liên quan đến những vấn đề thiết thực trong đời sống như việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, việc quản lý đất đai gắn với xây dựng, vấn đề an toàn giao thông, bảo vệ và phát triển rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, xây dựng xã không ma túy, tín dụng chính sách…

Theo bà Nguyễn Thị Như Quỳnh, Phó Chủ tịch UBND xã Cốc San: Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của cả hệ thống chính trị, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Trong đó, nội dung tuyên truyền phải bảo đảm trọng tâm, dễ hiểu, làm rõ những điểm mới của văn bản pháp luật và liên hệ sát với thực tiễn địa phương. Những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai cần được trao đổi, thảo luận, kịp thời tháo gỡ ngay từ cơ sở.

Dự kiến trong năm 2026, xã Cốc San sẽ tổ chức 4 đợt tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho đồng bào.

Cũng là hoạt động phổ biến pháp luật, nhưng Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Trạm Tấu (Lào Cai) đã chọn tổ chức Hội thi "Phòng, chống bạo lực gia đình, xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng - tiến bộ". Hội thi có sự tham gia của 5 đội thi, đến từ các Tổ truyền thông cộng đồng của xã, qua đó giúp đồng bào được trực quan xử lý những tình huống giả định có thể xảy ra ngay trong gia đình, thôn bản của mình.

Các tiểu phẩm, câu hỏi, tình huống trong cuộc thi đã tập trung vào nội dung về bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình, bảo vệ phụ nữ và trẻ em được chuyển thành. Việc "sân khấu hóa" những vấn để tưởng nhỏ trong mỗi gia đình đã được đưa ra để cùng bàn bạc, đưa ra cách xử lý phù hợp.

Bà Lý Thị Cầu, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Trạm Tấu, chia sẻ: Gia đình là nơi mà mỗi người tìm thấy tình yêu thương, sự sẻ chia và bình yên. Vì vậy, xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng, tiến bộ và không có bạo lực là trách nhiệm của mỗi người, mỗi gia đình và cả cộng đồng.

Theo bà Lý Thị Cầu, việc phổ biến pháp luật về nâng cao nhận thức, xóa bỏ định kiến giới, những tập tục không còn phù hợp và bảo vệ phụ nữ, trẻ em cần sự chung tay của cả nam giới và nữ giới. Hội thi cũng là dịp để các Tổ truyền thông cộng đồng giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng tuyên truyền, vận động.

Những hoạt động phổ biến pháp luật mà các địa phương của tỉnh Lào Cai triển khai là sự cụ thể hoá nội dung của Đề án "Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035", được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 233/QĐ-TTg ngày 3/2/2026, với trọng tâm chú trọng là việc phù hợp với đối tượng và địa bàn. Hiện đã có 31/34 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch thực hiện Đề án.

Theo nội dung Đề án, do vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi rộng, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các địa bàn khác nhau, khả năng tiếp cận thông tin của người dân cũng khác nhau; vì vậy, cùng một chính sách pháp luật, cách truyền đạt ở một xã vùng thấp không thể máy móc giống một bản vùng cao, vùng sâu, vùng xa.

Với Đề án này, mục tiêu đầu tiên là xác định đúng nhóm đối tượng, địa bàn ưu tiên. Sau đó mới lựa chọn nội dung và hình thức tuyên truyền. Những lĩnh vực trọng tâm đều là những vấn đề sát sườn với cuộc sống đồng bào, như đất đai; hôn nhân và gia đình; phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; bình đẳng giới; trợ giúp pháp lý; khiếu nại, tố cáo; phòng, chống tội phạm; công tác dân tộc; chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo và các chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

Tiếp đó, Đề án hướng tới việc đa dạng hóa hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật. Hình thức trực tiếp tại cơ sở, đối thoại, tư vấn, giải đáp pháp luật, sinh hoạt cộng đồng tiếp tục được ưu tiên. Cùng với đó là ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các nền tảng truyền thông phù hợp. Các tài liệu cũng được định hướng thay đổi từ những văn bản dài sang hỏi - đáp, tình huống pháp luật, hình ảnh, infographic, video, sản phẩm truyền thông đa phương tiện. Các nội dung phải chính xác, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ tiếp cận và truyền tải bằng cả tiếng dân tộc phù hợp.

Đặc biệt, phải tranh thủ tối đa vai trò của hơn 10.000 người có uy tín đã được công nhận cùng đội ngũ chức sắc, chức việc tôn giáo. Họ là "những cầu nối" gần dân, sát dân, trực tiếp đưa chủ trương, chính sách và quy định pháp luật đến từng thôn bản, họ đạo. Mục tiêu là hình thành một mạng lưới có người biết pháp luật, có người giải thích pháp luật và có người giúp người dân xử lý vấn đề pháp lý khi cần.