Lễ hội Thắk Côn là một lễ hội truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng Khmer tại thành phố Cần Thơ, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ngày 3/6/2025.

Rộn ràng lễ hội truyền thống

Sáng 23/8, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), Lễ hội Thắk Côn, hay còn được biết đến với tên gọi Lễ hội Cúng Dừa của đồng bào Khmer thành phố Cần Thơ đã được tái hiện. Đây là hoạt động tâm điểm trong chuỗi sự kiện tháng 8 mang chủ đề “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer” của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ tổ chức nhằm tôn vinh và lan tỏa giá trị của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đến gần hơn với nhân dân Thủ đô và du khách quốc tế.

Từ sáng sớm, không gian Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đã trở nên náo nhiệt bởi sự xuất hiện của nghệ nhân, nghệ sĩ, Achar và các vị sư đến từ thành phố Cần Thơ, đưa người xem đắm chìm vào một hành trình văn hóa đậm chất Nam Bộ.

Mạch cảm xúc của buổi lễ được dẫn dắt qua những nghi thức cổ truyền trang nghiêm, phản ánh sâu sắc mối quan hệ giữa đời sống tâm linh và sản xuất nông nghiệp. Chương trình tái hiện giới thiệu một số nghi thức tiêu biểu của lễ hội như nghi lễ khất thực, nghi lễ thượng kỳ khai hội, nghi lễ hát cúng và cúng Dừa, dâng lễ vật, hát cúng cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống an lành, hạnh phúc, nghi lễ tống tiễn, nghi lễ rắc tro…

Đặc biệt, nghi thức Cúng Krông Pali (Thần Đất), lễ Đăk Bath khất thực dâng cơm cho chư tăng, lễ dâng Sla Tho dừa cầu an, múa hát dâng lên Kru Kôông - Chey và các nghi lễ Phật giáo, đã thu hút sự chú ý của đông đảo du khách. Những trái dừa tươi được thành kính dâng lên Phật và các vị Chư thiên, gửi gắm ước nguyện về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và bình an cho xóm làng.

Đứng giữa dòng người xem lễ hội từ sáng sớm, anh Nguyễn Quốc Trung (phường Yên Nghĩa, Hà Nội), cho biết: bản thân cảm thấy vô cùng ấn tượng trước sự trang nghiêm của các nghi thức cổ truyền. Việc tận mắt chứng kiến các vị sư và nghệ nhân thực hiện lễ dâng dừa cầu an mang lại cho anh một cảm giác linh thiêng và gần gũi đến lạ thường. Chương trình phục dựng này không chỉ là một buổi trình diễn đơn thuần mà còn là cơ hội quý báu để người dân Thủ đô có thể chạm vào những giá trị tinh thần chân thực của đồng bào Khmer mà không cần phải đi xa hàng nghìn cây số.

Kỳ bí tích cổ Khmer

Sức hấp dẫn của Lễ hội Thắk Côn còn nằm ở những tích cổ kỳ bí về chiếc Kôông - Chey (chiếc cồng) huyền thoại.

Theo những bậc cao niên, từ xa xưa, có một chiếc thuyền buôn đi ngang qua vùng đất này. Chẳng may thuyền bị đâm va, thủng đáy rồi chìm sâu xuống đáy sông. Trải qua thời gian dài, lòng sông dần bồi đắp thành vùng đất cao. Người dân Khmer đến đây sinh sống yên bình, hằng ngày cày cấy, trồng trọt sinh sống.

Điều kỳ diệu nhất là ngay tại nơi chiếc thuyền xưa kia bị chìm, người dân đã đào được một chiếc Kôông - Chey rất lớn. Họ chôn chiếc Kôông - Chey xuống đất trở lại để cất giữ. Tình cờ, khi các bác nông dân bước chân đè lên đúng vị trí chôn chiếc Kôông - Chey, một âm thanh vang dội rền vang phát ra. Mọi người vô cùng kinh ngạc, vội vã đào bới tìm kiếm nhưng lại không thấy chiếc Kôông - Chey đâu nữa. Kỳ lạ thay, khi trở về nhà, những người nông dân đó làm việc gì hay cầu nguyện điều gì cũng đều được như ý nguyện.

Về sau, có một phụ nữ mang thai mong muốn bản thân có sức khỏe để sinh con thuận lợi, cô ấy đã bước chân lên vùng đất đó. Ngay lập tức, tiếng Kôông - Chey nhỏ dần, rồi biến mất hoàn toàn từ đó cho đến tận ngày nay.

Niềm tin tâm linh này đã khắc sâu vào tâm người Khmer. Vì vậy, họ ấn định ngày 15, 16 và 17 tháng 3 Âm lịch hằng năm để tổ chức Lễ hội Thăk Côn nhằm cầu bình an và khấn nguyện những điều may mắn.

Lan toả giá trị di sản

Bên cạnh phần lễ, chương trình giao lưu “Về miền Tây” cũng đã tạo nên một không gian hội hè sôi động. Những âm sắc độc đáo của dàn nhạc ngũ âm hòa quyện cùng nhịp trống Sa dăm rộn rã đã thắt chặt tình cảm du khách cùng bà con Khmer hòa mình vào điệu múa Rom Vong uyển chuyển.

Các hoạt động trải nghiệm thực tế như quết cốm dẹp truyền thống và thưởng thức những món ăn dân dã đặc trưng như bánh xèo, bánh cống thu hút đông du khách tham gia. Sự kết hợp giữa lễ hội truyền thống, biểu diễn nghệ thuật và giao lưu ẩm thực đã xóa nhòa khoảng cách địa lý, mang đến một không gian Nam Bộ chân thật đến với du khách Thủ đô.

Chị Trần Diệu Linh (xã Thiên Lộc, Hà Nội) bày tỏ sự thích thú khi được đắm mình trong âm vang rộn rã cùng người dân Khmer đến từ Cần Thơ. Chị Trần Diệu Linh chia sẻ: "Hương vị đặc trưng của ẩm thực Cần Thơ như đưa tôi về với vùng sông nước Nam Bộ". Với nữ du khách Thủ đô, đây là một trải nghiệm văn hóa đặc sắc, giúp mỗi du khách thêm trân trọng sự đa dạng và giàu có của bản sắc dân tộc Việt Nam.

Diễn ra từ ngày 1/8 - 28/8, chuỗi sự kiện “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer” có sự tham gia của hơn 100 đồng bào thuộc 16 dân tộc đến từ 11 địa phương, đang hoạt động thường xuyên tại Làng cùng khoảng 30 nghệ nhân, diễn viên đồng bào Kinh và Khmer thành phố Cần Thơ, mang đến cho du khách Thủ đô có cái nhìn chân thực nhất về đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số miền Tây ngay tại Hà Nội.

​