Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra phản ánh rằng gần toàn như toàn bộ hoạt động xuất khẩu cá tra sang thị trường lớn nhất Trung Quốc trong tháng 1 bị gián đoạn hoặc ngưng trệ.
Và kể từ đầu tháng 3, khu vực ảnh hưởng bắt đầu lan rộng sang khu vực Châu Âu. Tại một số nước, khách hàng đã tạm dừng mọi giao dịch, nhà hàng và khách sạn đều đã đóng cửa để ngăn chặn nguy cơ đại dịch COVID-19 bùng phát. Đơn hàng mới chưa được ký lại trong khi hàng tồn kho lớn.
Đến giữa tháng 3, nhiều đơn hàng tại Trung Đông, châu Á hay Nam Mỹ cũng bắt đầu ách tắc, hủy hoặc thông báo tạm ngừng mà chưa có thời gian quay trở lại. Đến thời điểm này, phần lớn các doanh nghiệp sản xuất thủy sản đều bị ảnh hưởng do thiếu nguyên liệu (ngoại trừ doanh nghiệp cá tra). Các đơn hàng phục vụ cho ngành dịch vụ thực phẩm (Food Service) cũng bị đình trệ, chỉ duy trì đơn hàng cho phân khúc bán lẻ...
Theo thống kê, Trung Quốc là thị trường lớn nhất nhập khẩu cá tra Việt Nam, chiếm 35% xuất khẩu cá tra Việt Nam. Dịch COVID-19 đã gây ảnh hưởng rất lớn tới thị trường xuất khẩu sang thị trường này, sụt giảm tới 52% trong 2 tháng đầu năm. Không chỉ giảm mạnh tại thị trường Trung Quốc mà xuất khẩu thủy sản sang Mỹ cũng giảm 27%, sang EU giảm 40%, các nước ASEAN giảm 19%.
Theo dự đoán của một số doanh nghiệp cá tra, sang tháng 4, xuát khẩu cá tra sang Trung Quốc có thể phục hồi 50%, tháng 5 hồi phục 70% và đến tháng 6 mới có thể hồi phục.
Cùng với cá tra, đã có từ 35 - 50% đơn hàng xuất khẩu tôm đi Mỹ và EU bị tạm hoãn giao hàng hoặc hủy do khách không bán được, lượng tồn kho tại nơi xuất khẩu và nhập khẩu đều lớn. Hiện các kho lạnh đã đầy và không còn đủ sức chứa, cho dù nhiều nước nhập khẩu, nhà cung cấp đã linh hoạt giảm giá bán từ 25 - 30% nhưng cũng không thể kích cầu.
Mặc dù, hoạt động sản xuất và xuất khẩu của các doanh nghiệp xuất khẩu tôm đang gặp rất nhiều khó khăn ở các thị trường nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn đang cố gắng duy trì việc làm cho công nhân, phân chia lại lịch làm việc cho phù hợp với mức lương giảm tương ứng. Đào tạo tay nghề cho người lao động để có khả năng làm việc đầy đủ các mặt hàng.
Tình cảnh tương tự cũng đang diễn ra đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản. Nhiều doanh nghiệp đưa ra nhận định, tháng 1 mới là thời điểm bắt đầu cho giai đoạn ách tắc trong hoạt động thương mại thủy sản nhưng từ tháng 3 này khi dịch COVID-19 diễn biến phưc tạp ở mức độ chóng mặt sẽ kéo theo những hệ quả nặng nề ngày càng trầm trọng hơn.
Theo VASEP, hiện nay, nhu cầu hải sản có xu hướng giảm ở các thị trường Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc, chỉ có châu Âu có nhu cầu nhiều về phân khúc đồ hộp. Một số doanh nghiệp đang chuyển hướng sang sản xuất đồ hộp vì đón nhận được xu hướng nhu cầu của châu Âu và ưu đãi từ EVFTA.
