Hội thảo khoa học quốc tế “Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn”.
Theo thống kê của Bộ Y tế, hiện có khoảng 70% số người bệnh ung thư ở Việt Nam rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính sau một năm điều trị. Trong khi đó, các thuốc điều trị ung thư thế hệ mới như thuốc nhắm trúng đích hay liệu pháp sinh học có hiệu quả cao nhưng giá rất đắt; nhiều thuốc mới bảo hiểm y tế chỉ thanh toán khoảng 50% chi phí... Việt Nam hiện không còn được hưởng mức giá ưu đãi như trước, nên nhiều thuốc có giá tương đương quốc tế. Mặc dù ngành Y tế đã nỗ lực đàm phán giảm giá, chi phí vẫn vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người bệnh.
Tại hội thảo khoa học quốc tế “Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn” do Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ tế bào phối hợp cùng Báo Sức khỏe và Đời sống, Longevity Medical System (LMS) mới đây, các chuyên gia cho biết, trên bản đồ y học toàn cầu, công nghệ tế bào và y học tái tạo đang định nghĩa lại khả năng phục hồi chức năng của cơ thể con người thông qua việc sử dụng các tế bào gốc có khả năng tự làm mới và biệt hóa thành các loại tế bào chuyên biệt. Các nghiên cứu về tế bào gốc tạo máu trong điều trị ung thư và những tiến bộ trong nuôi cấy tế bào gốc trung mô từ màng dây rốn để điều trị các bệnh lý tự miễn và thoái hóa, y học tái tạo không còn là khái niệm xa lạ.
Tại Việt Nam, nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc đã bắt đầu khẳng định vai trò trong các bệnh viện chuyên khoa. Những thành tựu trong lĩnh vực ghép tế bào gốc tạo máu đã minh chứng cho năng lực chuyên môn của đội ngũ y tế Việt Nam khi tiếp cận với các kỹ thuật cao của thế giới.
TS.BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ tế bào nhấn mạnh: Y học hiện đại đang có nhiều bước tiến vượt bậc với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR, liệu pháp miễn dịch, robot phẫu thuật, giao diện não - máy tính và ghép đa tạng. Những thành tựu này góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, mở ra kỷ nguyên y học cá thể hóa và mang lại hy vọng cho người mắc các bệnh nan y.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng và hiệu quả lâm sàng thực tế vẫn là "hố ngăn" đòi hỏi sự khắt khe về khoa học. Một liệu pháp chỉ được coi là thành công khi vượt qua được các thử nghiệm nghiêm ngặt về tính an toàn, hiệu quả và tuân thủ các chuẩn mực về đạo đức nghiên cứu, quản lý khoa học.
Mặt khác, lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc cũng đang đối mặt với nhiều thách thức như: Hành lang pháp lý cần hoàn thiện hơn để quản lý các ngân hàng tế bào và các cơ sở ứng dụng lâm sàng; việc chuẩn hóa công nghệ nuôi cấy, lưu trữ và đảm bảo chất lượng tế bào trong các điều kiện môi trường khác nhau; hơn nữa, việc hiểu đúng về tế bào gốc cần nhìn nhận dưới góc độ là công cụ y khoa chỉ định chính xác…
Theo PGS.TS.BS Phan Toàn Thắng (Đại học Quốc gia Singapore), y học truyền thống chủ yếu kiểm soát triệu chứng, trong khi y học tái tạo hướng đến phục hồi mô và chức năng sinh học. Đây được xem là một phần quan trọng của y học chính xác, với mục tiêu lựa chọn đúng loại tế bào, đúng cơ chế và đúng người bệnh. Y học tái tạo là xu hướng tất yếu vì y học tái tạo là mảnh ghép của Y học chính xác: Đúng tế bào, đúng cơ chế, đúng người bệnh.
Do đó, tại Hội thảo, các chuyên gia cũng đưa ra thiết lập những chuẩn mực với các nội dung cốt lõi như: Cập nhật các xu hướng phát triển mới nhất của tế bào gốc trên thế giới, bao gồm cả các kỹ thuật chỉnh sửa gen và liệu pháp thay thế tế bào; chia sẻ kinh nghiệm thực tế trong việc thiết lập các chỉ định điều trị dựa trên bằng chứng, đảm bảo sự an toàn cho người bệnh trong quá trình thực hiện; thảo luận chuyên sâu về các yêu cầu kỹ thuật đối với phòng nuôi cấy tế bào đạt chuẩn, quy trình tách chiết, lưu trữ và các tiêu chuẩn kiểm tra an toàn sinh học.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng phân tích thực trạng hành lang pháp lý hiện hành tại Việt Nam và sự cần thiết của việc xây dựng khung pháp lý khoa học để quản lý các liệu pháp y học tái tạo mới; kết nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện và doanh nghiệp để tạo ra một hệ sinh thái y tế tái tạo bền vững, từ khâu nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng lâm sàng và thương mại hóa.