Theo Cơ quan Giám sát bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sức khỏe của Nga (Rospotrebnadzor), một nhân viên của Viện Nghiên cứu Chống dịch hạch Irkutsk khu vực Siberia và Viễn Đông được chẩn đoán mắc "viêm phổi chưa rõ nguyên nhân".
Hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ tối 7/10 cho biết nhiều bản tin truyền thông và các tuyên bố chính thức ở Nga nói rằng nhân viên này đã tử vong vì bệnh, trong khi giới chức đưa những người từng tiếp xúc với người này vào diện theo dõi y tế.
Sau đó, Rospotrebnadzor cho biết tình hình vệ sinh và dịch tễ tại vùng Irkutsk ở trạng thái "bình ổn".
Tuy nhiên, những diễn biến này đã làm dấy lên lo ngại và quan ngại về sức khỏe cộng đồng trên mạng xã hội.
Dưới đây là những thông tin hiện có về vụ việc tại Irkutsk:
Điều gì đã xảy ra tại Irkutsk?
Vào ngày 2/10, Thống đốc Irkutsk Igor Kobzev cho biết ông đã triệu tập một cuộc họp bất thường của Ủy ban vệ sinh và chống dịch khu vực sau khi xuất hiện thông tin về một trường hợp nghi mắc "bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm" ở một cư dân địa phương.
Theo ông Kobzev, Rospotrebnadzor đã tổ chức và đang triển khai một loạt biện pháp chống dịch toàn diện, trong khi cơ quan này và chính quyền khu vực đang theo dõi chặt chẽ tình hình.
Ông Kobzev cho biết: "Tôi muốn thông báo rằng tất cả những người tiếp xúc đã được đưa vào diện theo dõi y tế. Tính đến hôm nay, không có người tiếp xúc nào xuất hiện dấu hiệu mắc bệnh và kết quả xét nghiệm trong phòng thí nghiệm đều âm tính”.
Cùng ngày, Thị trưởng quận Shelekhovsky thuộc Irkutsk Maxim Modin thông báo một số khoa của bệnh viện quận tại Shelekhov đã tạm ngừng tiếp nhận bệnh nhân mới và cho bệnh nhân xuất viện.
Theo người đứng đầu Cộng hòa Buryatia của Nga ở Siberia, Alexey Tsydenov, người phụ nữ tử vong tại Irkutsk "có thể do dịch hạch" đã không tới khu vực do ông quản lý.
Ông Tsydenov cho biết không có đợt bùng phát "dịch hạch" nào tại Buryatia, kể cả ở những khu vực giáp biên giới với Mông Cổ.
Hai ngày sau, Rospotrebnadzor tuyên bố không có sự cố khẩn cấp nào được ghi nhận trong quá trình làm việc với các vi sinh vật gây bệnh tại Viện Chống dịch hạch Irkutsk.
Theo Rospotrebnadzor, tình hình vệ sinh và dịch tễ tại vùng Irkutsk cũng như tại các thành phố Irkutsk và Shelekhov ở trạng thái "ổn định".
Cơ quan này cho biết thêm không ghi nhận trường hợp mắc bệnh truyền nhiễm nào trong số nhân viên của viện trong 10 ngày trước đó.
Vào hôm 5/10, Rospotrebnadzor tái khẳng định tình hình vệ sinh và dịch tễ tại Irkutsk ở trạng thái "yên ổn".
Sự chú ý của truyền thông gia tăng sau khi hãng tin địa phương People of Baikal ngày 2/10 đưa tin một nhân viên của viện, được xác định là Darya Shipilova, 28 tuổi, được cho là đã làm vỡ một ống nghiệm chứa vi khuẩn gây bệnh dịch hạch trước khi phát bệnh và tử vong tại một bệnh viện ở Shelekhov.
Tuy nhiên, thông tin về sự cố ống nghiệm chưa được giới chức Nga xác nhận. Rospotrebnadzor sau đó tuyên bố không ghi nhận bất kỳ sự cố khẩn cấp nào trong quá trình làm việc với các vi sinh vật gây bệnh tại Viện Nghiên cứu Chống dịch hạch Irkutsk.
Phản ứng của các quan chức cấp cao
Một số quan chức cấp cao đã lên tiếng về tình hình, đồng thời kêu gọi người dân dựa vào những đánh giá chính thức của các cơ quan chức năng liên quan.
Tại một cuộc họp báo ở Moskva hôm 5/10, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết: "Rospotrebnadzor là cơ quan đầu mối có thẩm quyền trong lĩnh vực này”.
Ông Peskov nói: "Những tuyên bố chính thức của Rospotrebnadzor mới là điều cần được chú ý, thay vì lắng nghe những tin đồn hoặc suy đoán khác nhau”.
Theo ông Peskov, cơ quan này có những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực và ông một lần nữa kêu gọi người dân "chú ý đến những tuyên bố chính thức của họ".
Cũng trong ngày 5/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang theo dõi chặt chẽ trường hợp "dịch hạch thể phổi" được đưa tin tại Nga và cam kết hỗ trợ.
Phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng trước khi lên đường tham dự một cuộc vận động tranh cử tại Nebraska, ông Trump nói: "Nhiều năm trước, bệnh viêm phổi có thể được điều trị dễ dàng hơn, còn các vi sinh vật và vi trùng giờ đã trở nên mạnh hơn”.
Ông Trump nói thêm: "Nhưng chúng tôi sẽ giúp họ. Chúng tôi sẽ giúp họ”.
Phản hồi phát biểu của ông Trump, ông Peskov cho rằng "việc đề nghị hỗ trợ lẫn nhau luôn là điều tốt".
Vào ngày 6/10, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết cơ quan này đang theo dõi chặt chẽ các thông tin về một "ca nghi mắc dịch hạch thể phổi" tại Nga khiến một người tử vong.
Cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio kêu gọi Nga bảo đảm minh bạch đầy đủ và chia sẻ thông tin chi tiết về vụ việc với cộng đồng quốc tế.
Trong tuyên bố với hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết cơ quan này đang duy trì liên lạc với các cơ quan y tế địa phương về vụ việc.
Theo WHO, dựa trên "những thông tin không chính thức hiện có", tổ chức này đánh giá nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng trong khu vực ở mức thấp.
Dịch hạch là gì?
Mặc dù nguyên nhân chính xác của ca tử vong tại Irkutsk vẫn chưa được xác định, vụ việc đã làm gia tăng sự chú ý đối với bệnh dịch hạch.
Theo WHO, dịch hạch là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra, thường liên quan đến các loài động vật có vú nhỏ và bọ chét ký sinh trên chúng. Dịch hạch thể hạch là dạng phổ biến nhất, trong khi thể nhiễm trùng huyết và thể phổi có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Dịch hạch thể phổi đặc biệt nguy hiểm vì ảnh hưởng đến phổi và có thể lây truyền từ người sang người qua các hạt hô hấp. Thời gian ủ bệnh có thể rất ngắn, trong một số trường hợp chỉ khoảng 24 giờ, khiến việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Trong lịch sử, vi khuẩn gây bệnh dịch hạch được xác định là tác nhân của “Cái chết Đen”, đại dịch tàn phá nhiều khu vực trên thế giới vào thế kỷ XIV và khiến hàng chục triệu người tử vong.
