Từ ngày 21 đến 24/11, khu vực Hồ Hoàn Kiếm cùng các không gian văn hóa trên địa bàn Hà Nội trở thành địa điểm tổ chức chuỗi hoạt động của “Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026”.
Chương trình được xây dựng với nhiều nội dung phong phú bao gồm: Biểu diễn nghệ thuật, diễu hành di sản, triển lãm làng nghề và trải nghiệm văn hóa. Trong đó, lễ khai mạc diễn ra sáng 21/11 tại Hồ Hoàn Kiếm ghi nhận sự kết hợp giữa biểu diễn nghệ thuật và diễu hành di sản. Qua đó, công chúng có dịp tìm hiểu những câu chuyện về lịch sử, tín ngưỡng, phong tục và các loại hình nghệ thuật đã góp phần tạo nên diện mạo phong phú của văn hóa Việt Nam.
Sự kiện được tổ chức dưới sự chỉ đạo của Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội; có sự phối hợp của các đoàn thể chính trị, xã hội, các Sở, ban, ngành, UBND các xã, phường và đơn vị liên quan. Với không gian mở cùng nhiều hình thức thể hiện đa dạng, chương trình tạo điều kiện để công chúng vừa thưởng thức nghệ thuật, vừa trực tiếp khám phá những nét đặc sắc trong văn hóa và đời sống truyền thống.
Đôi rồng thời Lý gửi gắm thông điệp hội tụ
Một trong những điểm nhấn của chương trình khai mạc là sân khấu quy mô lớn được thiết kế trong không gian trước tượng đài vua Lý Thái Tổ. Lấy cảm hứng từ mỹ thuật thời Lý, hình tượng đôi rồng được lựa chọn làm chủ thể tạo hình, vừa gợi nhắc dấu ấn lịch sử của kinh đô Thăng Long, vừa mở ra cách tiếp cận mới với những giá trị văn hóa truyền thống trong không gian nghệ thuật đương đại.
Sự hiện diện của hình tượng này cũng tạo nên mối liên hệ giữa sân khấu với không gian lịch sử xung quanh, khiến ý tưởng thiết kế không chỉ dừng ở một điểm nhấn thị giác mà còn mang ý nghĩa riêng trong tổng thể ngày hội.
Rồng là hình tượng gắn liền với tên gọi Thăng Long với ý nghĩa “Rồng bay lên”, dấu mốc lịch sử khi vua Lý Thái Tổ quyết định dời đô, mở ra một thời kỳ phát triển mới của kinh thành. Trong thiết kế sân khấu, hình tượng đôi rồng tiếp nối ý nghĩa ấy, gợi khát vọng dựng xây, tinh thần tự chủ và ý chí vươn lên của dân tộc. Những đường thân rồng uốn lượn, nối tiếp nhau tạo cảm giác chuyển động liên tục, gợi dòng chảy văn hóa bền bỉ qua các thế hệ. Ở đó, di sản không chỉ được nhìn nhận như dấu tích của quá khứ mà còn là những giá trị được gìn giữ, tiếp nối và bồi đắp trong đời sống hôm nay.
Đáng chú ý, hai đầu rồng cùng hướng về vòng tròn ở vị trí trung tâm, tạo nên một bố cục có tính kết nối. Hình ảnh này hàm ý sự hội tụ của tinh hoa văn hóa từ mọi miền đất nước trên mảnh đất Thăng Long - Hà Nội, góp phần làm nên sự phong phú và thống nhất của văn hóa Việt Nam. Bên cạnh đó, vòng tròn trung tâm trên sân khấu được diễn giải như cánh cửa kết nối thời gian, gợi sự giao hòa giữa ký ức và hiện tại. Qua đó, những giá trị đã được lưu giữ qua nhiều thế hệ vẫn có thể tiếp tục hiện diện trong đời sống bằng những cách biểu đạt mới, phù hợp với tinh thần sáng tạo của thời đại.
Bố cục sân khấu còn được đặt trong mối liên hệ với tượng đài vua Lý Thái Tổ phía trước. Thế rồng vươn mình, cùng hướng về trung tâm rồi mở rộng sang hai phía vừa tạo cảm giác chuyển động và lan tỏa, vừa gợi sự tri ân đối với vị Vua đã đặt nền móng cho kinh đô ngàn năm văn hiến. Hình ảnh ấy cũng gửi gắm tinh thần tri ân những giá trị đã làm nên chiều sâu lịch sử, văn hóa của Thủ đô, đồng thời rộng mở đón nhận và lan tỏa những điều tốt đẹp.
Với ngôn ngữ tạo hình giàu tính biểu tượng, sân khấu không chỉ là không gian dành cho các tiết mục biểu diễn mà còn góp phần kể câu chuyện về văn hóa và con người Việt Nam, chuyển tải tư tưởng xuyên suốt: Văn hóa là mạch nguồn kết nối cộng đồng, là sức mạnh nuôi dưỡng bản sắc và khát vọng tương lai. Trên nền tảng những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ, tinh hoa văn hóa Việt tiếp tục được bồi đắp, làm giàu và khẳng định sức sống trong hiện tại.
Từ cội nguồn Thăng Long đến khát vọng hội nhập
Bên cạnh ý tưởng sân khấu mang đậm dấu ấn văn hóa thời Lý, chương trình khai mạc còn được xây dựng như một câu chuyện nghệ thuật về lịch sử và văn hóa Việt Nam. Trong đó, ba chương mang tên “Từ thuở Thăng Long”, “Hà Thành phồn hoa” và “Thủ đô hội nhập” lần lượt gợi lại những dấu mốc trong lịch sử dân tộc, nét đẹp văn hóa đất kinh kỳ và diện mạo Hà Nội trong đời sống hôm nay.
Tổng đạo diễn Hoàng Công Cường cho biết, lễ khai mạc diễn ra vào sáng 21/11 tại khu vực Hồ Hoàn Kiếm bắt đầu bằng nghi lễ dâng hương vào lúc 7 giờ. Đến 7 giờ 30 phút, đại thực cảnh “Trống hội Thăng Long” mở màn chương trình nghệ thuật với tiếng trống hội rộn ràng, hòa cùng ca khúc “Đất Việt tiếng vọng ngàn đời”.
Âm hưởng hào sảng của phần mở đầu tạo điểm nhấn cho không gian biểu diễn, trước khi chương trình tiếp nối bằng những câu chuyện và hình tượng văn hóa được thể hiện qua ba chương nghệ thuật.
Ở chương đầu tiên, “Từ thuở Thăng Long” những câu chuyện về nguồn cội người Việt được gợi lại qua huyền tích “Con Rồng cháu Tiên”, truyền thuyết “Sơn Tinh – Thủy Tinh”, “Thánh Gióng”, “Chử Đồng Tử – Tiên Dung” cùng không gian hát văn. Các chất liệu này còn được kết nối với những đoàn diễu hành giới thiệu tín ngưỡng thờ Tản Viên Sơn Thánh, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử, Mẫu Tam phủ, cùng sắc màu cờ hội, lân rồng và Thăng Long Tứ Trấn. Những hình ảnh quen thuộc trong đời sống tín ngưỡng, văn hóa dân gian góp phần tái hiện những lớp trầm tích đã làm nên bản sắc của người Việt.
Câu chuyện về Thăng Long sau đó sẽ được tiếp nối qua hình tượng Chiếu dời đô và di sản Hoàng thành Thăng Long, gợi nhắc dấu mốc hình thành kinh đô và vị thế của vùng đất này trong lịch sử dân tộc. Đáng chú ý, sự xuất hiện của Bách Hoa Bộ Hành với những bộ cổ phục hứa hẹn mang đến một sắc thái riêng cho chương trình. Ở màn trình diễn này, các bộ trang phục truyền thống sẽ được giới thiệu trong không gian nghệ thuật hôm nay, gợi sự tiếp nối giữa di sản và sự quan tâm của thế hệ trẻ đối với văn hóa dân tộc.
Tiếp nối những câu chuyện về nguồn cội và lịch sử hình thành kinh đô, chương 2 “Hà Thành phồn hoa” sẽ phác họa bức tranh đời sống văn hóa đã làm nên cốt cách đất kinh kỳ. Trong đó, truyền thống hiếu học, trọng dụng hiền tài được tái hiện qua hình ảnh “Sĩ tử lên kinh – Vinh quy bái tổ”, gợi nhớ một nét đẹp lâu đời trong văn hóa Thăng Long. Cùng với đó là sự hiện diện của nhiều loại hình nghệ thuật dân gian như: ca trù, xẩm, múa Bài Bông, múa Bồng, chèo tàu Tổng Gối, múa rối, cồng chiêng Mường và các hình thức kéo co truyền thống.
Mỗi loại hình mang một màu sắc riêng, gắn với những phong tục, tập quán và sinh hoạt cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Sự phong phú ấy cho thấy chiều sâu văn hóa Hà Nội không chỉ hiện diện trong những di tích, công trình lịch sử mà còn được bồi đắp từ tri thức, nghệ thuật và nếp sống của cộng đồng cư dân. Qua những chất liệu dân gian, hình ảnh đất kinh kỳ hiện lên gần gũi, giàu bản sắc và mang dấu ấn của một vùng đất có truyền thống văn hiến lâu đời.
Tại chương cuối cùng “Thủ đô hội nhập”, không khí chương trình chuyển sang sắc thái trẻ trung, hiện đại hơn. Các tiết mục “Hà Nội hồ Gươm sáng sớm”, “Rực rỡ Hà Nội” và màn kết “Việt Nam Tinh Hoa” hướng đến hình ảnh một Thủ đô văn minh, năng động, giàu sức sáng tạo. Trên nền tảng những giá trị văn hóa đã được bồi đắp qua lịch sử, Hà Nội hôm nay tiếp tục khẳng định khát vọng phát triển và tinh thần kết nối với thế giới.
Với ba chương nghệ thuật có nội dung nối tiếp nhau, chương trình khai mạc sẽ phác họa những nét chính trong lịch sử và đời sống văn hóa của dân tộc, đồng thời khắc họa diện mạo Thủ đô trong thời kỳ hội nhập. Những câu chuyện, di sản và loại hình nghệ thuật truyền thống được đặt trong không gian biểu diễn đương đại, góp phần cho thấy sức sống của văn hóa trong sự tiếp nối giữa các thế hệ.
Đưa di sản từ không gian biểu diễn vào đời sống cộng đồng
Trong khuôn khổ “Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026”, bên cạnh chương trình nghệ thuật trên sân khấu thì diễu hành di sản là một nội dung quan trọng, tạo nên sự kết nối giữa các loại hình văn hóa với cộng đồng đang trực tiếp gìn giữ và thực hành di sản. Thay vì chỉ xuất hiện qua những hình ảnh trưng bày hay giới thiệu, các giá trị truyền thống được tái hiện thông qua diễn xướng, nghi lễ, trang phục và sản phẩm thủ công, giúp công chúng có cơ hội tiếp cận di sản bằng nhiều giác quan và trải nghiệm khác nhau.
Sự tham gia của nghệ nhân, các phường rối, giáo phường ca trù, câu lạc bộ nghệ thuật và những làng nghề cho thấy vai trò không thể thiếu của cộng đồng trong công cuộc bảo tồn, trao truyền và phát huy các giá trị văn hóa. Mỗi loại hình nghệ thuật, mỗi sản phẩm thủ công không chỉ mang dấu ấn sáng tạo mà còn chứa đựng câu chuyện về lịch sử, phong tục và đời sống của những vùng đất đã tạo nên chúng.
Thông qua đó, bức tranh làng nghề Thủ đô được giới thiệu qua nhiều sản phẩm và nghề thủ công đặc sắc như: tranh Hàng Trống, gốm Bát Tràng, tò he Xuân La, cỏ tế Lưu Thượng, chuồn chuồn tre Thạch Xá, tăm hương Quảng Phú Cầu, nón Chuông, diều Bá Dương Nội, áo dài Trạch Xá, lụa Vạn Phúc, quạt giấy Chàng Sơn. Cùng với đó là sắc hoa Tây Tựu, hoa đào Nhật Tân, góp phần tái hiện vẻ đẹp của những làng nghề, vùng sản xuất truyền thống gắn bó với đời sống văn hóa Hà Nội.
Đặc biệt, với sự kết hợp giữa diễu hành, âm nhạc, múa và lời bình, các di sản được đặt trong một mạch kể xuyên suốt, gắn với lịch sử, con người và nhịp sống đương đại. Hình ảnh cổ phục, tà áo dài, phố nghề, làng hoa cùng sự hiện diện của các thế hệ nghệ sĩ, vận động viên tạo nên những lát cắt đa dạng về văn hóa Thủ đô. Đây cũng là cách mở rộng khả năng tiếp cận di sản, kết nối ký ức truyền thống với sức sống của Hà Nội hôm nay.
Điểm đáng chú ý của cách tổ chức là sự đan xen giữa biểu diễn nghệ thuật và hoạt động giới thiệu di sản. Qua đó, công chúng không chỉ thưởng thức những tiết mục được dàn dựng trên sân khấu mà còn có dịp tìm hiểu các loại hình văn hóa, nghề thủ công và những thực hành truyền thống vẫn đang hiện diện trong đời sống. Di sản vì thế được nhìn nhận không phải là những giá trị thuộc về quá khứ, mà là một phần của đời sống cộng đồng, được gìn giữ và tiếp tục phát huy qua từng thế hệ.
Chương trình biểu diễn nghệ thuật tại lễ khai mạc dự kiến có sự tham gia của nhóm Oplus cùng các ca sĩ Đỗ Hoàng Hiệp, Thu Thủy, Quách Mai Thy, Phạm Anh Duy, Nguyễn Ngọc Anh, Anh Tú, Trần Ngọc Ánh, NSƯT Lương Huy, ca nương Thu Thảo và các nghệ nhân, lực lượng biểu diễn.
Đảm nhiệm vai trò dẫn chương trình là MC Hữu Bằng và MC Mỹ Lan. Phần lời bình do NSND Lê Chức, nghệ sĩ Kim Yến và Biên tập viên Nguyễn Hữu Chiến Thắng thể hiện. Chương trình dự kiến được truyền hình trực tiếp trên sóng Hà Nội, góp phần đưa không khí ngày hội và những giá trị văn hóa được giới thiệu đến đông đảo khán giả.
Với chuỗi hoạt động kéo dài từ ngày 21 đến 24/11, “Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026” được kỳ vọng tạo ra không gian để người dân và du khách tìm hiểu, trải nghiệm những sắc màu văn hóa, từ di sản lịch sử, nghệ thuật truyền thống đến các làng nghề và sản phẩm thủ công. Cùng với đó, sự kiện hướng tới khơi dậy niềm tự hào về bản sắc dân tộc, nâng cao ý thức gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa trong đời sống hiện đại.
Từ không gian Hồ Hoàn Kiếm, nơi hội tụ những dấu ấn lịch sử và văn hóa của Thủ đô, thông điệp về sức mạnh cội nguồn, tinh thần đoàn kết và khát vọng sáng tạo được gửi tới công chúng. Văn hóa không chỉ là ký ức được lưu giữ qua các thế hệ mà còn là nguồn lực bồi đắp bản sắc, kết nối cộng đồng và nuôi dưỡng tương lai.