Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Nghị định là cần thiết nhằm thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về cải cách hệ thống thuế, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của pháp luật. Cụ thể, Nghị định bám sát các định hướng tại Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021–2030, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026–2030 và Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030.
Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định còn nhằm thể chế hóa các chủ trương thúc đẩy phát triển các lĩnh vực ưu tiên như khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế… theo các nghị quyết của Bộ Chính trị. Đồng thời, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để triển khai Luật Thuế thu nhập cá nhân, nhất là các nội dung được giao Chính phủ quy định chi tiết như thu nhập chịu thuế, miễn giảm thuế, căn cứ tính thuế, kỳ tính thuế…
Về mục tiêu, dự thảo hướng tới xây dựng chính sách thuế thu nhập cá nhân minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện; khắc phục các vướng mắc trong quá trình thực thi thời gian qua, đồng thời đảm bảo phù hợp với xu hướng cải cách thuế quốc tế.
Dự thảo Nghị định gồm 7 chương, 70 điều, quy định chi tiết các nội dung liên quan đến người nộp thuế; thu nhập chịu thuế và không chịu thuế; các khoản thu nhập được miễn, giảm thuế; nguyên tắc, điều kiện miễn, giảm thuế; căn cứ tính thuế; khấu trừ, kê khai, quyết toán và hoàn thuế.
Dự thảo bổ sung nhiều quy định theo hướng có lợi hơn cho người nộp thuế. Cụ thể, số lượng khoản thu nhập được miễn thuế được nâng lên 21 khoản, tăng thêm 5 khoản so với trước đây. Đồng thời, nhiều chính sách ưu đãi mới được đề xuất như miễn thuế 5 năm đối với thu nhập từ tiền lương của nhân lực công nghệ cao, nhân lực chất lượng cao trong một số lĩnh vực, nhằm thực hiện chủ trương phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Dự thảo cũng mở rộng phạm vi miễn thuế đối với một số khoản thu nhập quen thuộc như thu nhập từ làm đêm, làm thêm giờ; trợ cấp thôi việc, mất việc làm. Đáng chú ý, toàn bộ các khoản này được miễn thuế thay vì chỉ phần vượt mức như quy định trước đây.
Ngoài ra, các khoản đóng góp bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm nhân thọ do người sử dụng lao động chi trả cho người lao động cũng được nâng mức khống chế lên tối đa 3 triệu đồng/người/năm, thay vì 1 triệu đồng như hiện hành. Quy định này được đánh giá sẽ giúp giảm nghĩa vụ thuế cho nhiều đối tượng, đặc biệt là nhóm người nộp thuế ở các bậc thấp.
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc điều chỉnh tăng ngưỡng tính thuế đối với nhiều khoản thu nhập như thừa kế, quà tặng, trúng thưởng, tiền bản quyền, nhượng quyền thương mại từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng. Điều này giúp giảm số lượng đối tượng phải nộp thuế, đồng thời đơn giản hóa thủ tục kê khai.
Đối với lĩnh vực chứng khoán, dự thảo Nghị định đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nếu nắm giữ từ 2 năm trở lên. Đồng thời, giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 5 năm đối với lợi tức từ các quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản. Các chính sách này được kỳ vọng góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển ổn định, bền vững và trở thành kênh huy động vốn trung, dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.
Theo Bộ Tài chính, về cơ bản, các nội dung của dự thảo Nghị định theo hướng giảm nghĩa vụ thuế, mở rộng diện miễn, giảm thuế và đơn giản hóa thủ tục, qua đó tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế, đồng thời góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế.
