Theo các đại biểu, việc gọi Luật Đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ thể hiện rõ vai trò, vị trí của đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh, phù hợp với thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh - nơi Người ra đi tìm đường cứu nước, mà còn tránh tình trạng trùng lặp sẽ có nhiều luật đô thị đặc biệt cho các địa phương khác trong tương lai.
Ông Huỳnh Đảm, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, việc gọi tên Luật Đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh xuất phát từ tính chất đặc biệt của Thành phố. Theo ông Huỳnh Đảm, đó trước hết là yếu tố lịch sử khi Thành phố vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời là địa phương luôn đi đầu đổi mới, tiên phong thí điểm nhiều cơ chế, chính sách mới, qua đó đóng góp kinh nghiệm thực tiễn để Trung ương xem xét, quyết định triển khai trong cả nước.
Bên cạnh đó, Thành phố Hồ Chí Minh còn có những yếu tố đặc biệt về tiềm năng, thế mạnh, vị trí, vai trò và tầm vóc; đóng góp quan trọng cho đất nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, hội nhập quốc tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Cùng với đề xuất tên gọi dự thảo luật, các nguyên lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh cũng đề nghị luật cần thể hiện rõ tinh thần phân cấp, phân quyền cho Thành phố. Theo các ý kiến, mục tiêu xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là tăng thẩm quyền cho Thành phố về cơ chế, chính sách; tạo cơ sở pháp lý thuận lợi để huy động thêm nguồn lực, phát huy tiềm năng, thế mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Theo bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND Thành phố Hồ Chí Minh, dự thảo luật cần thể hiện rõ tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh hơn các quy định hiện hành, dựa trên năng lực, tiềm năng, thế mạnh và lợi thế cạnh tranh của Thành phố.
Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh cần chứng minh với Trung ương, Quốc hội và các bộ, ngành những điểm nghẽn trong thực tiễn phát triển do chưa có đủ cơ chế, chính sách và khung pháp lý phù hợp để phát huy các lợi thế hiện có. Từ đó, bà đề xuất cần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn, phù hợp yêu cầu thực tiễn của Thành phố; đồng thời trao thẩm quyền đủ mạnh cho HĐND, UBND hai cấp gồm cấp thành phố và cấp xã.
Các nguyên lãnh đạo Trung ương và Thành phố Hồ Chí Minh cũng đề nghị cần bỏ các nội dung về thực hiện thí điểm và tham vấn các bộ ngành trong Luật Đô thị đặc biệt, bởi điều này sẽ không phù hợp với tinh thần của Luật Đô thị đặc biệt, cũng như tinh thần Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị vừa ban hành ngày 19/5/2026, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao cho Thành phố Hồ Chí Minh nhiều cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội.
Ghi nhận những ý kiến đóng góp của các nguyên lãnh đạo, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được bày tỏ tin tưởng Nghị quyết 09 về phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới cùng với Luật Đô thị đặc biệt là thời cơ lịch sử, trao thêm cho Thành phố cơ hội sở hữu một khung thể chế đặc biệt, vượt trội, đồng thời là nền tảng vững chắc, tạo cơ chế ổn định để Thành phố Hồ Chí Minh bứt phá, phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới.
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, sẽ còn tiếp tục được lấy ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là các địa phương cùng chung không gian phát triển của vùng đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, để hoàn thiện. Thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu hoàn thành dự án luật trong tháng 6/2026, sau đó gửi Bộ Tư pháp thẩm định và báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, trước khi trình Quốc hội xem xét, dự kiến tại kỳ họp Quốc hội vào tháng 10/2026.
