Đây là những nội dung đáng chú ý trong dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được Bộ Khoa học và Công nghệ lấy ý kiến.
Dự thảo Nghị định đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định số 262/2025/NĐ-CP, 263/2025/NĐ-CP, 265/2025/NĐ-CP, 267/2025/NĐ-CP và 268/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 của Chính phủ. Nội dung sửa đổi tập trung vào nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, tài chính, đầu tư và nhân lực, nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai Luật.
Một điểm mới được đề xuất là cách lập dự toán kinh phí đối với các chương trình, nhiệm vụ phục vụ phát triển công nghệ chiến lược. Theo đó, dự toán được lập trên cơ sở quyết định phê duyệt chương trình, nhiệm vụ của cơ quan có thẩm quyền và đề xuất kinh phí dự kiến của chương trình, nhiệm vụ.
Đối với nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp bách và các nhiệm vụ khác triển khai theo nghị quyết của Đảng, Chính phủ, dự toán được đề xuất lập trên cơ sở văn bản chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền và đề xuất kinh phí dự kiến của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở Trung ương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Cơ chế này nhằm xử lý những nhiệm vụ không phù hợp với cách lập dự toán theo quy trình thông thường hằng năm.
Cùng với cơ chế tài chính, dự thảo đề xuất rút ngắn thời gian phê duyệt nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo xuống tối đa 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ đề nghị xét tài trợ, đặt hàng. Sau khi có quyết định phê duyệt, cơ quan quản lý nhiệm vụ thực hiện ký hợp đồng giao nhiệm vụ với tổ chức chủ trì.
Đáng chú ý, dự thảo Nghị định đề xuất thay đổi cách quản lý, sử dụng kết quả thực hiện nhiệm vụ. Theo đó, trường hợp cần thiết để phục vụ lợi ích của Nhà nước, phổ biến rộng rãi phục vụ cộng đồng, phòng bệnh, chữa bệnh, bảo đảm dinh dưỡng cho nhân dân hoặc đáp ứng nhu cầu cấp thiết khác của xã hội, cơ quan đặt hàng xác định cụ thể yêu cầu Nhà nước nắm giữ quyền quản lý, sử dụng hoặc quyền sở hữu đối với kết quả. Quy định này đồng nghĩa với việc trong những trường hợp không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ, tổ chức chủ trì có cơ sở chủ động hơn trong quản lý, sử dụng kết quả nghiên cứu.
Một đề xuất khác là mở rộng cơ hội tham gia nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước theo phương thức khoán đến sản phẩm cuối cùng. Quy định hiện hành yêu cầu tổ chức đề xuất phải chủ trì ít nhất 3 nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước thuộc chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia hoặc chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia, đã kết thúc trong 5 năm gần nhất và đạt kết quả, mục tiêu đề ra hoặc được đánh giá từ đạt trở lên. Dự thảo đề xuất bãi bỏ điều kiện này, qua đó tạo điều kiện để các tổ chức, trong đó có doanh nghiệp chưa từng chủ trì nhiệm vụ theo phương thức khoán đến sản phẩm cuối cùng, có cơ hội tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước.
Đối với nhân lực, dự thảo quy định chức danh khoa học là nghiên cứu viên, chức danh công nghệ là kỹ sư; mỗi loại có 5 bậc nghề nghiệp, từ bậc 1 đến bậc 5. Cá nhân hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm, có kết quả, sản phẩm, công trình, sáng chế hoặc giải pháp khoa học được ứng dụng thực tế, đem lại hiệu quả rõ rệt và phù hợp với vị trí tuyển dụng được xem xét tiếp nhận vào làm viên chức.
Việc sửa đổi đồng thời cơ chế lập dự toán, quy trình phê duyệt, quản lý kết quả và điều kiện tham gia nhiệm vụ cho thấy hướng hoàn thiện chính sách đang tập trung vào khả năng tổ chức thực hiện, phát huy quyền chủ động của chủ thể nghiên cứu và tạo điều kiện đưa kết quả khoa học, công nghệ vào ứng dụng. Theo kế hoạch, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến trình Chính phủ phê duyệt trong năm 2026.
