Việc gắn đào tạo với nhu cầu sản xuất, tăng cường liên kết doanh nghiệp và hỗ trợ người học không chỉ giúp nâng cao tay nghề mà còn tạo điều kiện để người dân có việc làm, cải thiện thu nhập, phát triển sinh kế bền vững.
Học nghề để nâng cao thu nhập
Tại khu vực phía Bắc Đồng Nai, nơi có đông đồng bào S'tiêng, Khmer và các dân tộc thiểu số khác sinh sống, đào tạo nghề đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm và cải thiện đời sống người dân. Trong đó, những nghề gắn với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là khai thác, chăm sóc và chế biến cao su, có nhiều điều kiện phát triển nhờ phù hợp với đặc điểm kinh tế địa phương. Đối với không ít lao động dân tộc thiểu số, trước đây việc làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sản xuất, thiếu kỹ năng nghề bài bản nên năng suất và thu nhập còn hạn chế. Khi được tiếp cận các lớp đào tạo, người lao động có thêm kiến thức, nắm vững quy trình kỹ thuật, từng bước đáp ứng yêu cầu của các cơ sở sản xuất và doanh nghiệp.
Tại khu vực Đắk Ơ, việc tổ chức các lớp dạy nghề cạo mủ cao su đã mang lại những chuyển biến tích cực. Cán bộ xã Đắk Ơ đến từng nhà, vận động người dân tham gia các lớp học nghề cạo mủ cao su, bởi để làm được việc này cần phải được trang bị nghề nghiệp phù hợp, thay vì chỉ dựa vào lao động phổ thông và kinh nghiệm truyền thống.
Hiệu quả của việc học nghề thể hiện rõ qua câu chuyện gia đình chị Điểu Thị Dơm, người dân tộc S'tiêng tại địa phương. Chị cho biết, sau khi hoàn thành khóa đào tạo và được cấp chứng nhận nghề cạo mủ cao su, chồng chị làm việc tại vườn cao su tư nhân với mức thu nhập khoảng 8 triệu đồng/tháng. Câu chuyện của gia đình chị Dơm cho thấy, đào tạo nghề không chỉ giúp người lao động có thêm kỹ năng mà còn mở ra cơ hội chuyển từ công việc thiếu ổn định sang việc làm có thu nhập rõ ràng hơn. Đặc biệt, với những nghề phù hợp điều kiện địa phương, người dân có thể tìm việc ngay tại nơi sinh sống, giảm áp lực phải đi làm ăn xa.
Đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp
Cùng với các lớp đào tạo nghề tại cộng đồng, hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Đồng Nai đang chú trọng đổi mới chương trình, tăng thời lượng thực hành và mở rộng liên kết với doanh nghiệp. Trường Cao đẳng Miền Đông, đặt tại phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai, là một trong những cơ sở có kinh nghiệm đào tạo nhân lực phục vụ ngành cao su và các lĩnh vực kỹ thuật. Nhà trường từng phối hợp với đơn vị thuộc Binh đoàn 16 tổ chức bảy lớp đào tạo thợ khai thác mủ cao su cho hơn 500 lao động dân tộc thiểu số, góp phần trang bị kỹ năng nghề đáp ứng yêu cầu sản xuất.
Bên cạnh các nghề gắn với cây cao su, trường mở rộng đào tạo những ngành như công nghệ ô tô, điện – điện tử, kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, trồng trọt và bảo vệ thực vật. Việc đa dạng ngành nghề giúp người học có thêm lựa chọn phù hợp với năng lực, điều kiện gia đình và nhu cầu tuyển dụng. Năm học 2026–2027, tính đến cuối tháng 8, Trường Cao đẳng Miền Đông đã tuyển sinh 758 trên tổng số 955 chỉ tiêu, đạt gần 80% kế hoạch. Cùng với công tác tuyển sinh, nhà trường tăng cường tư vấn hướng nghiệp, giúp học sinh và người lao động hiểu rõ đặc điểm từng nghề trước khi lựa chọn. Đáng chú ý, các chính sách miễn, giảm và hỗ trợ học phí tiếp tục được thực hiện theo quy định đối với từng ngành nghề, nhóm đối tượng. Đây là điều kiện quan trọng để học sinh, thanh niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là những gia đình còn khó khăn, có thêm cơ hội tiếp cận giáo dục nghề nghiệp.
Theo báo cáo tổng kết năm học 2025–2026, tỷ lệ học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Miền Đông có việc làm sau 12 tháng tốt nghiệp đạt trên 85%. Nhà trường cũng rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo, biên soạn và ban hành 94 giáo trình nhằm cập nhật kiến thức, kỹ thuật và đáp ứng yêu cầu sử dụng lao động.
Tại lễ trao bằng tốt nghiệp cho các lớp đào tạo lĩnh vực khoa học cây trồng, trồng trọt và bảo vệ thực vật tháng 10/2026, ông Bùi Đình Ninh, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Miền Đông, nhấn mạnh ý nghĩa của việc đào tạo gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và người học, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực nông nghiệp và ngành cao su. Định hướng này được thể hiện qua việc nhà trường tăng cường kết nối thông tin tuyển dụng. Trong tháng 11/2026, trường cập nhật nhu cầu tuyển dụng từ 148 doanh nghiệp tại các khu công nghiệp phía Bắc Đồng Nai, với 228 vị trí việc làm. Trong đó, 88 vị trí dành cho lao động trình độ cao đẳng và 140 vị trí dành cho lao động trình độ trung cấp, sơ cấp và công nhân kỹ thuật. Việc cung cấp thông tin tuyển dụng giúp học sinh, sinh viên và người lao động chủ động tìm hiểu thị trường, lựa chọn công việc phù hợp với trình độ. Đây cũng là một trong những giải pháp tăng cường liên kết giữa đào tạo nghề và giải quyết việc làm.
Mở rộng cơ hội học nghề cho đồng bào dân tộc thiểu số
Không chỉ tại các trường cao đẳng, hoạt động đào tạo nghề ngắn hạn cũng được chú trọng nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người lao động. Trong tháng 10/2026, các chương trình đào tạo của Trường Cao đẳng Miền Đông được giới thiệu đến người dân xã Nha Bích, với những nghề như may công nghiệp, hàn điện, kỹ thuật xây dựng, chế biến mủ cao su, trồng trọt và bảo vệ thực vật. Đây là những ngành nghề có thể phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất tại địa phương hoặc mở ra cơ hội làm việc trong doanh nghiệp.
Cùng với đó, các hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm tiếp tục được triển khai. Ngày 17/10/2026, Trung tâm Dịch vụ việc làm Đồng Nai tổ chức phiên giao dịch việc làm tại phường Bình Phước theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, tạo điều kiện để người lao động tiếp cận doanh nghiệp và tìm hiểu các vị trí tuyển dụng.
Theo Kế hoạch số 75/KH-UBND ngày 8/6/2026 về đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm 2030, Đồng Nai đặt mục tiêu đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề cho khoảng 10.000 lao động nông thôn. Trong đó, đào tạo nghề phi nông nghiệp dự kiến chiếm 70%, nghề nông nghiệp và phát triển ngành nghề nông thôn chiếm 30%. Đặc biệt, tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ người dân tộc thiểu số trong độ tuổi được đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu, điều kiện và đặc thù vùng dân tộc thiểu số đạt khoảng 70%; tỷ lệ lao động có việc làm sau đào tạo đạt trên 85%.
Để đạt được mục tiêu này, việc lựa chọn ngành nghề cần tiếp tục bám sát lợi thế từng địa bàn và nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Tại những vùng phát triển cây công nghiệp, đào tạo kỹ thuật trồng, chăm sóc, khai thác và chế biến cao su có thể tạo việc làm tại chỗ. Trong khi đó, các nghề điện, cơ khí, công nghệ ô tô, may công nghiệp và xây dựng giúp thanh niên dân tộc thiểu số có thêm cơ hội tham gia thị trường lao động công nghiệp. Định hướng cũng phù hợp với mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2025, trong đó chú trọng phát triển giáo dục nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng và giải quyết việc làm cho người lao động.
Từ thực tế Đồng Nai, có thể thấy hiệu quả của đào tạo nghề không chỉ nằm ở số lượng lớp học hay học viên được tuyển sinh, mà quan trọng hơn là khả năng vận dụng kiến thức vào sản xuất, tìm kiếm việc làm và nâng cao thu nhập. Khi chính sách hỗ trợ, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cùng hướng tới nhu cầu thực tế của người lao động, học nghề sẽ trở thành nền tảng quan trọng để đồng bào dân tộc thiểu số phát triển sinh kế, từng bước ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống.
