Báo The Kyiv Post của Ukraine ngày 21/12 cho biết sau cả buổi chiều đàm phán kín, các quan chức đến từ hai nước Mỹ và Liên bang Nga đã kết thúc nỗ lực ngoại giao cấp cao vào hôm 20/12 mà không có dấu hiệu tiến triển rõ rệt nào hướng tới việc chấm dứt xung đột Ukraine.
Thay vào đó, các nhà đàm phán Mỹ đã trao cho phía Liên bang Nga thứ mà nhiều nguồn tin mô tả là một danh sách các câu hỏi và kỳ vọng cần theo dõi, qua đó làm rõ rằng Washington coi bước đi tiếp theo là trách nhiệm của Moskva. Các cuộc thảo luận sẽ tiếp tục vào ngày 21/12, và phía Mỹ dự kiến sẽ công bố bản thông tin tóm lược.
Sự im lặng có chủ ý
Các cuộc đàm phán quy tụ đặc phái viên của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, ông Kirill Dmitriev, và phái đoàn Mỹ do ông Steve Witkoff, đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, dẫn đầu, cùng với ông Jared Kushner, con rể của Tổng thống Trump.
Không phóng viên nào được phép vào các phiên họp, không có tuyên bố chung nào được đưa ra, và các quan chức từ chối cung cấp thông tin ngay lập tức – một sự im lặng có chủ ý phản ánh giọng điệu thận trọng.
Những nguồn thạo tin về các trao đổi cho biết lập trường của Mỹ là cứng rắn nhưng kiềm chế.
“Đây không phải là một cuộc thương lượng nơi Washington tự mặc cả với chính mình”, nguồn tin nhấn mạnh, đồng thời cho biết “dù không có đột phá vào ngày 20/12”, nhưng phía Mỹ đã “trình bày cho người Nga bức tranh hiện tại sau các cuộc thảo luận gần đây với phía Ukraine và về cơ bản nói rằng, ‘đây là những điểm vẫn chưa khớp. Hãy quay lại với câu trả lời vào ngày mai’”.
Các cuộc gặp tại Miami diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công khai kêu gọi Washington gia tăng sức ép lên Moskva, cảnh báo rằng Điện Kremlin đang lợi dụng ngoại giao để câu giờ trong khi vẫn tiếp tục chiến dịch quân sự.
Một ngày trước đó, ông Putin tuyên bố sẽ tiếp tục đẩy mạnh cuộc tấn công của Liên bang Nga, đồng thời nêu ý tưởng tạm dừng các cuộc không kích để Ukraine tổ chức bầu cử – một đề xuất mà Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhanh chóng bác bỏ.
Những đường rạn nứt quen thuộc
Theo các quan chức được thông báo về tình trạng hiện tại của các cuộc đàm phán, những bất đồng cốt lõi vẫn không thay đổi: các yêu sách lãnh thổ mở rộng của Liên bang Nga và yêu cầu của Ukraine về các bảo đảm an ninh mang tính ràng buộc, có sự hậu thuẫn của Mỹ.
Moskva hầu như không cho thấy sẵn sàng rút lại các yêu sách đối với những vùng lãnh thổ mà họ chưa kiểm soát hoàn toàn, trong khi Kiev khẳng định sẽ không nhượng bộ các vùng đất bị chiếm kể từ khi cuộc xung đột Ukraine nổ ra vào tháng 2/2022.
Một quan chức phương Tây thứ ba cho biết: “Có sự đồng thuận giữa Washington và Kiev mà vài tuần trước chưa hề tồn tại. Nhưng sự đồng thuận đó vẫn chưa chuyển hóa thành chuyển động từ phía Moskva”.
Một tiến trình không theo thông lệ
Thành phần không theo thông lệ của các đoàn đàm phán càng làm gia tăng cảm giác bất định xung quanh các cuộc trao đổi.
Việc ông Dmitriev tham gia cho thấy vai trò trực tiếp của Điện Kremlin, dù nền tảng của ông là lãnh đạo một cơ quan kinh tế có liên hệ với nhà nước và đang chịu trừng phạt.
Ở phía Mỹ, việc dựa vào ông Witkoff và ông Kushner đã âm thầm khiến một số nhà ngoại giao châu Âu lo ngại; nhiều người trong số họ đã có mặt ở Miami từ ngày 19/12 cho các cuộc thảo luận liên quan.
Các quan chức Ukraine được bố trí tách biệt với phái đoàn Liên bang Nga.
Một nhóm Ukraine đã dành nhiều giờ vào ngày 19/12 làm việc với ông Witkoff và ông Kushner, nhưng các quan chức Mỹ loại trừ khả năng đàm phán ba bên ở giai đoạn này.
Ngoại trưởng Marco Rubio tìm cách trấn an các đồng minh, khẳng định rằng “sẽ không có thỏa thuận hòa bình nào nếu Ukraine không đồng ý”, và phát tín hiệu ông có thể tham gia các vòng đàm phán trong tương lai nếu tiến trình phát triển.
Tiếp theo sẽ là gì
Dù ngày 20/12 không mang lại sự dịch chuyển đáng chú ý nào, nhưng các quan chức cảnh báo không nên coi các cuộc đàm phán ở Miami là ngõ cụt.
Các cuộc thảo luận dự kiến tiếp tục vào ngày 21/12 và phía Mỹ được kỳ vọng sẽ công bố bản thông tin chính thức sau khi các cuộc gặp cuối tuần kết thúc – có thể mang lại tín hiệu công khai đầu tiên về việc liệu Moskva có sẵn sàng tham gia nghiêm túc hơn hay không.
Như một quan chức phương Tây nhận định: “Ngay từ đầu, đây đã được định danh là làm việc ở cấp chuyên viên. Nó đã diễn ra đúng như vậy. Điều quan trọng bây giờ là liệu Liên bang Nga có quay lại với điều gì đó mới – hay chỉ đơn giản là quay lại”.
