Hội nghị kéo dài ba ngày tại Munich, Đức, quy tụ hàng loạt lãnh đạo cấp cao như Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. Tuy nhiên, tâm điểm lần này không chỉ là các vấn đề an ninh toàn cầu, mà còn là câu hỏi mang tính sống còn: châu Âu nên đối đầu hay thích nghi với nước Mỹ dưới thời Trump.
Theo tờ The Guardian, các thành viên đảng Dân chủ tham dự hội nghị, trong đó có Thống đốc bang California Gavin Newsom, Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez, Thượng nghị sĩ Ruben Gallego và Thống đốc bang Michigan Gretchen Whitmer, sẽ thúc giục châu Âu không “quỳ gối” trước áp lực từ Nhà Trắng.
Chỉ trích ông Trump làm suy yếu vị thế nước Mỹ
Gavin Newsom, một trong những tiếng nói chỉ trích ông Trump mạnh mẽ nhất, trước đó đã cảnh báo các lãnh đạo châu Âu rằng việc cố gắng làm hài lòng ông Trump chỉ khiến họ trông yếu đuối trên trường quốc tế. Ông thậm chí mỉa mai rằng mình lẽ ra nên mang theo một đống miếng đệm đầu gối, ám chỉ việc châu Âu đang nhún nhường quá mức.
Thượng nghị sĩ Ruben Gallego cũng đưa ra nhận định gay gắt không kém, cho rằng ông Trump đang phá hoại uy tín và sức mạnh kinh tế toàn cầu của Mỹ. Ông nhấn mạnh các chính sách của vị tổng thống này mang tính bốc đồng và thiếu hợp lý, đồng thời cảnh báo thế giới không nên tiếp tục giả vờ coi đó là hành động bình thường.
Dù vậy, phái đoàn chính thức của Mỹ tại Munich sẽ do Ngoại trưởng Marco Rubio dẫn đầu, và các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn hy vọng ông sẽ mang đến thông điệp mềm mỏng hơn so với những phát biểu gây tranh cãi trước đây từ Phó tổng thống JD Vance.
Lập trường của châu Âu
Bên trong châu Âu, quan điểm về cách đối phó với tổng thống Trump đang phân hóa rõ rệt. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron là người dẫn đầu phe chủ trương cứng rắn, cho rằng châu Âu cần một chiến lược ngoại giao mạnh mẽ hơn để đối phó với thứ mà ban tổ chức hội nghị gọi là “chính trị quả cầu phá hủy” của Trump.
Ông Macron thậm chí mô tả chính quyền Trump là “công khai chống châu Âu” và có ý định làm suy yếu Liên minh châu Âu. Ông cảnh báo rằng việc tiếp tục nhượng bộ sẽ không mang lại kết quả, đồng thời đề cập khả năng Pháp có thể mở rộng chiếc ô hạt nhân để bảo vệ châu Âu nếu Mỹ không còn là đối tác đáng tin cậy.
Ở chiều ngược lại, Tổng thư ký NATO Mark Rutte lại nhấn mạnh rằng an ninh châu Âu vẫn phụ thuộc vào Mỹ. Ông thẳng thắn tuyên bố bất kỳ ai tin rằng châu Âu có thể tự bảo vệ mà không cần Mỹ đều đang sống trong ảo tưởng.
Một số nhà ngoại giao châu Âu thừa nhận rằng ông Trump có xu hướng lùi bước khi đối mặt với sức mạnh kinh tế tập thể của châu Âu, nhưng đồng thời cũng nhận ra rằng việc duy trì quan hệ với Washington vẫn là điều cần thiết.
Trật tự thế giới thay đổi
Những căng thẳng gần đây, bao gồm việc ông Trump đe dọa áp thuế với các nước châu Âu liên quan đến tranh chấp Greenland, đã khiến nhiều lãnh đạo châu Âu tin rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đang dần bị thay thế bằng một hệ thống dựa trên sức mạnh và các thỏa thuận song phương.
Trong bối cảnh đó, châu Âu đang dần điều chỉnh chiến lược. Một số lãnh đạo, trong đó có Pháp, Anh và Canada, đã tìm cách cải thiện quan hệ với Trung Quốc nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Đồng thời, Italy và Ba Lan, vốn là những đồng minh thân cận của Washington, cũng từ chối tham gia sáng kiến hòa bình do Trump đề xuất, một dấu hiệu cho thấy châu Âu đang ngày càng sẵn sàng theo đuổi con đường độc lập hơn.
Tuy nhiên, tương lai an ninh của châu Âu vẫn gắn chặt với cuộc xung đột tại Ukraine. Tổng thống Trump đã thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình theo hướng có lợi cho Nga, trong khi các lãnh đạo châu Âu lo ngại rằng việc thiếu cam kết từ Mỹ sẽ khiến Kiev rơi vào thế bất lợi.
Trong bối cảnh đó, Hội nghị An ninh Munich không chỉ là diễn đàn thảo luận chiến lược, mà còn phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng của phương Tây, khi châu Âu buộc phải cân nhắc giữa việc tiếp tục phụ thuộc vào Mỹ hay xây dựng năng lực tự chủ trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.
