Tuy nhiên, bất đồng sâu sắc về phạm vi đàm phán và sức ép quân sự gia tăng đang khiến nỗ lực ngoại giao đứng trước nguy cơ đổ vỡ, làm dấy lên lo ngại về một cuộc đối đầu mới ở Trung Đông.
Oman đứng giữa nỗ lực hạ nhiệt
Theo hãng tin Reuters, các cuộc đàm phán được tiến hành theo hình thức trung gian của Oman, trong bối cảnh Washington và Tehran vẫn còn những khác biệt lớn. Một quan chức Iran cho biết các cuộc thương lượng “chưa chính thức bắt đầu”, song yêu cầu của Tehran đã được chuyển tới phía Mỹ thông qua Oman, và đàm phán gián tiếp có thể khởi động sau khi trưởng đoàn đàm phán Mỹ gặp ngoại trưởng Oman.
Iran khẳng định chỉ muốn thảo luận vấn đề hạt nhân, trong khi Mỹ tìm cách mở rộng nghị sự sang chương trình tên lửa đạn đạo, vai trò của Tehran với các nhóm vũ trang trong khu vực và tình hình nhân quyền. Đây được xem là “lằn ranh đỏ” đối với Iran, khi nước này tuyên bố sẽ không đàm phán về “năng lực phòng vệ, bao gồm tên lửa và tầm bắn”.
Hãng tin AP mô tả các cuộc tiếp xúc diễn ra tại một cung điện gần sân bay quốc tế Muscat, nơi các quan chức Iran và Mỹ lần lượt đến gặp Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi. Sau các cuộc gặp riêng rẽ với Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và đặc phái viên Trung Đông của Mỹ Steve Witkoff, Bộ Ngoại giao Oman ra tuyên bố cho biết các bên tập trung chuẩn bị những điều kiện phù hợp để nối lại đàm phán ngoại giao và kỹ thuật, hướng tới an ninh và ổn định bền vững.
Cả Washington lẫn Tehran đều không công bố chi tiết nội dung trao đổi, cho thấy mức độ thận trọng cao độ của hai phía sau hàng loạt biến động quân sự và chính trị trong khu vực thời gian qua.
"Bóng ma" quân sự phủ lên bàn đàm phán
Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang sau khi Washington không kích các cơ sở hạt nhân của Tehran hồi tháng 6, trong giai đoạn cuối của chiến dịch không kích kéo dài 12 ngày do Israel tiến hành. Mỹ hiện tăng cường hiện diện hải quân tại khu vực, động thái mà Tổng thống Donald Trump gọi là một “hạm đội khổng lồ”, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ xung đột trực tiếp.
Iran cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu bị tấn công và cho rằng các nước Arab vùng Vịnh cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự có thể trở thành mục tiêu. Truyền thông nhà nước đưa tin về một trong những tên lửa đạn đạo tầm xa hiện đại nhất của nước này đã được triển khai tại các căn cứ ngầm.
Dù thể hiện lập trường cứng rắn về tên lửa, Iran phát tín hiệu có thể linh hoạt về làm giàu uranium, bao gồm khả năng bàn giao lượng uranium làm giàu cao và chấp nhận mức làm giàu bằng 0 theo một cơ chế hợp tác. Tuy nhiên, Tehran nhấn mạnh quyền làm giàu uranium là không thể thương lượng và yêu cầu Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt được tái áp đặt từ năm 2018.
Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh cáo buộc Iran lợi dụng chương trình hạt nhân cho mục tiêu quân sự, điều mà Tehran nhiều lần phủ nhận. Giới quan sát nhận định, nếu các cuộc tiếp xúc tại Oman thất bại, nguy cơ một cuộc đối đầu mới giữa Mỹ và Iran không chỉ đe dọa hai bên mà còn có thể lan rộng, làm rung chuyển toàn bộ khu vực Trung Đông giàu dầu mỏ.
