Các biện pháp trừng phạt và động thái trả đũa pháp lý của Nga tiếp tục gây áp lực tài chính lên Euroclear, công ty Bỉ đang nắm giữ hơn 200 tỷ euro tài sản của Moskva bị phong tỏa. Riêng trong năm 2026, các chi phí liên quan đã lên tới hàng trăm triệu euro, dù khoản tiền này vẫn tạo ra nguồn thu lãi đáng kể.
Theo báo cáo kết quả kinh doanh công bố ngày 30/10, Euroclear đang phải gánh chịu những tổn thất tài chính lớn do các biện pháp trừng phạt của Nga và những hành động đáp trả nhằm vào công ty. Áp lực không chỉ đến từ việc mất doanh thu mà còn từ các vụ kiện tại tòa án Nga, trong đó có vụ việc do Ngân hàng Trung ương Nga khởi xướng.
Euroclear là tổ chức lưu ký và thanh toán chứng khoán có trụ sở tại Bỉ, hiện nắm giữ phần lớn tài sản ở nước ngoài của chính phủ Nga bị Liên minh châu Âu (EU) phong tỏa kể từ khi Moskva phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022.
Đến tháng 12/2025, EU thống nhất duy trì vô thời hạn biện pháp phong tỏa tài sản của Nga trong khối. Theo báo cáo mới nhất của Euroclear, tổng giá trị tài sản chính phủ Nga mà tổ chức này đang nắm giữ lên tới 204 tỷ euro, tương đương khoảng 228 tỷ USD.
Hàng trăm triệu euro chi phí vì các biện pháp trừng phạt
Dù Euroclear ghi nhận doanh thu kinh doanh ở mức kỷ lục, việc thực thi các lệnh trừng phạt của EU đối với Nga vẫn kéo theo những khoản chi phí đáng kể.
Báo cáo tài chính năm 2026 cho biết các biện pháp trừng phạt và động thái đáp trả từ phía Nga khiến Euroclear mất 27 triệu euro doanh thu kinh doanh, đồng thời phát sinh 233 triệu euro chi phí trực tiếp, tương đương khoảng 261 triệu USD.
Đáng chú ý, trong tổng chi phí này, 162 triệu euro được trích lập dự phòng cho các khiếu kiện tại tòa án Nga. Đây là một trong những gánh nặng lớn nhất đối với hoạt động của công ty trong bối cảnh Moskva tiếp tục tìm cách thách thức việc phong tỏa tài sản.
Euroclear hiện phải đối mặt với nhiều thủ tục tố tụng tại Nga, bao gồm vụ kiện do Ngân hàng Trung ương Nga khởi xướng nhằm phản đối việc tài sản của nước này bị đóng băng.
Phía Euroclear bác bỏ các cáo buộc và cho rằng yêu cầu của Ngân hàng Trung ương Nga không có cơ sở. Công ty khẳng định sẽ kiên quyết phản đối vụ kiện này.
Những vụ việc trên phản ánh rủi ro pháp lý ngày càng lớn đối với các tổ chức tài chính phương Tây đang trực tiếp quản lý tài sản Nga bị phong tỏa. Không chỉ đối mặt với nguy cơ bị kiện tại Nga, các tổ chức này còn phải duy trì việc tuân thủ các quy định trừng phạt của EU trong khi bảo đảm hoạt động trên thị trường tài chính quốc tế.
Tiền lãi từ tài sản Nga giúp bù đắp chi phí
Dù phát sinh những khoản tổn thất lớn, Euroclear vẫn có nguồn thu đáng kể từ việc đầu tư số tiền liên quan đến tài sản Nga bị phong tỏa.
Theo báo cáo, tính từ đầu năm 2026, số tài sản này đã tạo ra khoảng 3,6 tỷ euro tiền lãi, tương đương 4 tỷ USD. Nguồn thu này có thể được sử dụng để bù đắp các chi phí phát sinh từ những vụ kiện và biện pháp đáp trả của Nga.
EU cũng đã đưa ra các quy định trong nhiều gói trừng phạt nhằm hỗ trợ những doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bất lợi khi thực thi chính sách của khối đối với Moskva.
Tuy nhiên, phần lớn khoản lãi thu được từ tài sản Nga không được Euroclear giữ lại mà được chuyển thành khoản đóng góp lợi nhuận bất thường, thường được gọi là windfall contribution, để EU sử dụng hỗ trợ Ukraine.
Kể từ lần chuyển tiền đầu tiên vào tháng 7/2024, Euroclear đã thực hiện tổng cộng năm đợt đóng góp. Tổng giá trị hỗ trợ đạt 8 tỷ euro, tương đương khoảng 9 tỷ USD. Đợt chuyển tiền gần nhất diễn ra vào tháng 8/2026, với giá trị 1,4 tỷ euro.
Cơ chế này cho phép EU khai thác nguồn thu phát sinh từ tài sản Nga bị phong tỏa để hỗ trợ Ukraine mà chưa cần trực tiếp tịch thu toàn bộ số tài sản gốc.
Ukraine tiếp tục thúc đẩy phương án sử dụng tài sản Nga
Việc tận dụng khối tài sản Nga đang bị phong tỏa tại Euroclear để tài trợ cho quốc phòng và tái thiết Ukraine tiếp tục là chủ đề được Kiev quan tâm.
Ngày 28/10, tại một sự kiện ở Brussels (Bỉ), Phó thủ tướng Ukraine phụ trách Hội nhập châu Âu Vsevolod Chentsov cùng cựu Thủ tướng Arseniy Yatsenyuk một lần nữa đề cập phương án chuyển số tài sản này sang một tổ chức lưu ký khác tại châu Âu. Theo đề xuất, nguồn tiền có thể được sử dụng để cung cấp hỗ trợ tài chính tức thời cho Ukraine.
Tuy nhiên, ý tưởng này vấp phải những trở ngại đáng kể về pháp lý và hoạt động tài chính. Việc di chuyển tài sản Nga khỏi nơi đang được lưu giữ hiện nay có thể khiến Euroclear đối mặt với những rủi ro mới, đặc biệt khi công ty giữ vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Phương án chuyển tài sản sang một đơn vị lưu ký khác khó có khả năng được triển khai trong bối cảnh những rủi ro pháp lý và kinh doanh đối với Euroclear vẫn hiện hữu.
Trong khi đó, Ủy ban châu Âu đang xây dựng các phương án nhằm duy trì hỗ trợ tài chính cho Ukraine trong thời gian tới. Một số quan chức cấp cao EU nói rằng việc sử dụng trực tiếp tài sản Nga vẫn nằm trong danh sách các lựa chọn được xem xét, nhưng ở vị trí cuối cùng, tức phương án mà khối ít muốn triển khai nhất.
Điều này cho thấy EU vẫn thận trọng trước khả năng sử dụng khối tài sản trị giá hàng trăm tỷ euro của Nga. Dù nguồn tiền có thể tạo ra dư địa tài chính đáng kể cho Ukraine, những tranh chấp pháp lý, rủi ro đối với hệ thống tài chính và hệ quả đối ngoại tiếp tục là những yếu tố khiến Brussels phải cân nhắc.
Trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, số tài sản bị phong tỏa tại Euroclear vì thế tiếp tục nằm ở trung tâm cuộc tranh luận giữa mục tiêu hỗ trợ Kiev và những giới hạn pháp lý mà EU phải đối mặt.
