Áp lực về nhân lực
Tại Trạm Y tế xã Đạo Trù, tỉnh Phú Thọ, tình trạng thiếu nhân lực đang tạo áp lực lớn đối với hoạt động chuyên môn. Trạm hiện quản lý 19 thôn với gần 24.600 dân, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 76%. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu trên địa bàn lớn, nhưng trạm chỉ có 18 cán bộ, nhân viên, trong đó có 2 bác sĩ. Do chưa bảo đảm đủ số lượng bác sĩ theo quy định, một phó giám đốc trạm hiện vẫn là y sĩ.
Bác sĩ Vũ Thị Hoàn, Giám đốc Trạm Y tế xã Đạo Trù, cho biết trước đây, trạm nhận được sự quản lý, hướng dẫn và hỗ trợ trực tiếp từ Trung tâm Y tế cấp huyện, góp phần chia sẻ khối lượng công việc chuyên môn. Sau khi chuyển sang mô hình tổ chức mới, trạm phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ hơn, trong khi nhân lực còn thiếu, một số vị trí chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Điều này gây không ít khó khăn trong tổ chức hoạt động, nhất là khi trạm phải đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân trên địa bàn rộng, có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
Theo bác sĩ Vũ Thị Hoàn, cơ sở vật chất hạ tầng trạm y tế xã hiện chưa đáp ứng được yêu cầu để vận hành theo mô hình mới (đặc biệt là diện tích xây dựng và công năng để bố trí đầy đủ các phòng), một số điểm trạm đã xuống cấp; thiếu các vị trí chuyên môn như bác sĩ, kế toán, văn thư lưu trữ, công nghệ thông tin… Vì vậy, cán bộ, nhân viên phải kiêm nhiệm nhiều công việc để duy trì hoạt động.
Khó khăn tương tự cũng diễn ra tại Trạm Y tế xã Võ Miếu, đơn vị được thành lập trên cơ sở hợp nhất các trạm y tế Võ Miếu, Địch Quả và Cự Thắng. Hiện trạm thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho gần 29.000 người dân, nhưng chỉ có 25 cán bộ, nhân viên, trong đó có 2 bác sĩ. Phần lớn nhân lực còn lại là cán bộ y tế công cộng, điều dưỡng và y sĩ, khiến việc bố trí nhân sự theo từng vị trí chuyên môn gặp khó khăn.
Bác sĩ Trần Anh Đức, Giám đốc Trạm Y tế xã Võ Miếu, cho biết để tổ chức các khoa, phòng theo quy định, trạm còn thiếu 8 cán bộ, nhân viên y tế ở các vị trí bác sĩ, công nghệ thông tin, hành chính, nghiệp vụ. Trong khi đó, địa bàn quản lý rộng, số lượng người dân cần chăm sóc sức khỏe lớn, đội ngũ hiện có phải đảm nhiệm đồng thời nhiều nhiệm vụ chuyên môn. Việc thiếu nhân lực, nhất là bác sĩ và cán bộ chuyên môn ở các vị trí cần thiết, khiến trạm gặp khó khăn trong bố trí nhân sự, tổ chức hoạt động và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tại tuyến cơ sở.
Từ thực tế tại các địa phương có thể thấy, bài toán nhân lực y tế cơ sở không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở cơ cấu chuyên môn và khả năng đáp ứng yêu cầu công việc. Theo số liệu của ngành Y tế tỉnh Phú Thọ, toàn tỉnh hiện có 3.416 viên chức công tác tại các trạm y tế, gồm 520 bác sĩ và bác sĩ y học dự phòng, 139 nhân viên y tế công cộng, 795 y sĩ, 851 điều dưỡng, 489 dược sĩ, 336 hộ sinh, 16 kỹ thuật y và 270 cán bộ thuộc các chuyên ngành khác.
Mặc dù đã có lực lượng nhân viên y tế nhất định, việc bố trí nhân lực tại các trạm vẫn còn tình trạng thừa, thiếu cục bộ; số lượng và cơ cấu chuyên môn chưa đáp ứng định mức. Chênh lệch về nguồn nhân lực giữa khu vực trung tâm với các xã vùng sâu, vùng xa, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn cũng là trở ngại đối với mục tiêu nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Thực tế này cho thấy khó khăn của y tế cơ sở không chỉ nằm ở số lượng nhân lực mà còn ở cơ cấu chuyên môn và khả năng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Khi các trạm y tế phải đồng thời thực hiện khám, chữa bệnh, phòng bệnh và quản lý sức khỏe cộng đồng, việc bố trí đủ nhân lực theo từng vị trí chuyên môn trở thành yêu cầu cấp thiết.
Tạo lực cho y tế cơ sở
Để duy trì hoạt động khám, chữa bệnh tại tuyến cơ sở sau sắp xếp tổ chức bộ máy, ngành Y tế tỉnh Phú Thọ tập trung tháo gỡ khó khăn về thủ tục, thuốc, nhân lực và chuyên môn, từng bước bảo đảm các trạm y tế đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu của người dân.
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh Phú Thọ tại Văn bản số 4291/UBND-KGVX6 ngày 20/3/2026 về đôn đốc tiến độ ký hợp đồng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế với các trạm y tế cấp xã, Sở Y tế đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai các điều kiện cần thiết để duy trì hoạt động khám, chữa bệnh tại tuyến cơ sở.
Sở Y tế Phú Thọ đã thẩm định, cấp giấy phép hoạt động khám, chữa bệnh cho 148/148 trạm y tế xã, phường và các điểm y tế trực thuộc; đồng thời chỉ đạo các bệnh viện đa khoa khu vực, trung tâm y tế khu vực tăng cường hỗ trợ chuyên môn.
Cùng với việc hoàn thiện các điều kiện hoạt động, ngành Y tế chú trọng bổ sung và bố trí nhân lực cho tuyến cơ sở. Theo số liệu của Sở Y tế Phú Thọ, 58 công chức, viên chức đã được điều động từ các đơn vị trực thuộc về công tác tại trạm y tế và phòng Văn hóa - Xã hội cấp xã, trong đó có 1 bác sĩ chuyên khoa II, 11 bác sĩ chuyên khoa I và 7 bác sĩ đa khoa. Việc điều động, bố trí nhân lực góp phần bổ sung cán bộ chuyên môn cho cơ sở, đáp ứng yêu cầu tổ chức và thực hiện nhiệm vụ trong tình hình mới.
Bên cạnh đó, Sở Y tế tỉnh Phú Thọ phối hợp với UBND các xã, phường rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí nhân lực phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng trạm. Các trung tâm y tế khu vực được chỉ đạo tăng cường đào tạo, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật và hướng dẫn nghiệp vụ, hỗ trợ cán bộ tuyến cơ sở nâng cao năng lực chuyên môn, xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình khám, chữa bệnh.
Về lâu dài, ngành Y tế Phú Thọ chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý cho lãnh đạo trạm y tế giai đoạn 2026-2027; đồng thời xây dựng kế hoạch đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho đội ngũ cán bộ y tế giai đoạn 2026-2030. Việc triển khai Nghị quyết số 65/2025/NQ-HĐND về chính sách thu hút, đào tạo nguồn nhân lực y tế làm việc tại các cơ quan, đơn vị công lập cũng được xác định là một trong những giải pháp tạo nguồn nhân lực, nhất là cho tuyến cơ sở.
Cùng với củng cố đội ngũ, ngành Y tế Phú Thọ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, sổ sức khỏe điện tử trên VNeID và các nền tảng số trong quản lý khám, chữa bệnh. Các công cụ này góp phần hỗ trợ quản lý sức khỏe người dân liên tục, giảm thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả hoạt động của y tế cơ sở.
