Công nghiệp văn hóa nhìn từ một triển lãm

Lâu nay, công tác hậu cần cho các triển lãm thường bị xem nhẹ, chứ đừng nói được ghi nhận như một thành tố của công nghiệp mỹ thuật, văn hóa, hoặc của lịch sử mỹ thuật.
Chú thích ảnh
Bức “Vịnh Hạ Long” của Jean-Louis Paguenaud. Ảnh: TT&VH

Chính những triển lãm có đòi hỏi cao về hậu cần và bảo hiểm như Ngọc Viễn Đông, thì các khía cạnh như định giá bảo hiểm, hậu cần, vận chuyển, phục chế, bài trí… mới được chú ý nhiều hơn.

Đến với triển lãm Ngọc Viễn Đông đang diễn ra tại TP Hồ Chí Minh, nếu tinh ý, sẽ thấy nhiều tác phẩm "giống như mới", đơn giản vì các chuyên gia từ Sotheby's đã thuyết phục được các chủ nhân đồng ý cho làm vệ sinh, hoặc phục chế.

Điển hình, trên bức tranh to nhất triển lãm là Vịnh Hạ Long (sơn dầu trên toan, 203 x 513cm, 1934) của Jean-Louis Paguenaud (1876 - 1952), dấu vết vệ sinh, phục chế khá rõ.

Chú thích ảnh
Phục chế bức “Vịnh Hạ Long” trước khi triển lãm. Ảnh: TT&VH

Theo giám tuyển Ace Lê, bức này đã phục chế một lần tại Pháp, rồi tháo khung cuộn lại, mang về đến Hà Nội thì gia cố thêm bộ khung sắt, nâng tổng trọng lượng lên 160kg. Để giảm trọng lượng tranh xuống 120kg cho tiện trưng bày, Ngọc Viễn Đông đã mất 4 ngày đêm, với 20 nhân sự thực hiện. Việc vận chuyển tranh từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh để triển lãm, dù Ban tổ chức không tiết lộ chi phí, nhưng theo tính toán của ngành vận chuyển và bảo hiểm, riêng bức này đã gần 300 triệu đồng.

Đưa ra ví dụ như vậy để thấy, khi cần cấu thành công nghiệp mỹ thuật, những khâu tưởng chừng như vô danh như đóng thùng, vận chuyển, làm khung… cũng vô cùng quan trọng. Nhiều nước có bộ môn riêng hoặc chuyên khoa để dạy về điều này trong các trường mỹ thuật.

Một ví dụ khác, Singapore đã đầu tư rất lớn để xây dựng một phòng trưng bày với mọi khâu đều đạt chuẩn quốc tế. Mà trong đó, việc bảo quản, đóng thùng, vận chuyển, làm khung, trưng bày… được chú ý cao nhất. Làm được điều này, National Gallery Singapore mới có thể thuê hoặc mượn được các kiệt tác thế giới về đây trưng bày.

Nhiều người Campuchia, Malaysia, Indonesia… đã phải đi qua National Gallery Singapore để xem các bảo vật, các tác phẩm quý hiếm của cha ông họ, do nước họ chưa có không gian đủ tiêu chuẩn để mượn/thuê về trưng bày.

Chú thích ảnh
Các chuyên gia từ Sotheby's đã thuyết phục được các chủ nhân đồng ý cho làm vệ sinh, hoặc phục chế. Ảnh: TT&VH

Bộ tranh Grande Tenue de la Cour d'Annam (54 bức) mà họa sĩ Nguyễn Văn Nhân vẽ triều phục nhà Nguyễn vào tháng 12/1902, thời vua Thành Thái, hiện thuộc sở hữu của National Gallery Singapore. Bảo tàng này đã cung cấp các bản chụp cho nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam - ví dụ Trần Minh Nhựt - để viết sách, nhưng việc mượn tranh triển lãm thì họ chưa đồng ý, vì họ chưa thấy bảo tàng nào đáp ứng được các yêu cầu hậu cần.

Nói về nội dung triển lãm, giám tuyển Ace Lê (Giám đốc điều hành thị trường Việt Nam của Sotheby's) chia sẻ: "Đã gần tới mốc 100 năm thành lập Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, nên đây là dịp thích hợp để nhìn lại những đóng góp của lứa họa sĩ Pháp tới Đông Dương, không những để lập nên một kinh viện, mà kéo theo đó còn là cả một trường phái nghệ thuật, với một di sản đồ sộ. Cuộc du hành nghệ thuật của họ mang trong đó những hoài bão, mơ mộng và quan điểm của mỗi cá nhân và cả tập thể, thể hiện tầm ảnh hưởng của phương Tây lên dòng chảy mỹ thuật Việt Nam, cũng như chiều ngược lại".

Giáo sư về lịch sử nghệ thuật John Seed nhận định: "Mặc dù cuộc chiến của Pháp tại Đông Dương kéo dài từ 1946 đến 1954 đã phá vỡ những giấc mơ của thời đại đáng chú ý này, nhưng viễn mộng của nó vẫn tồn tại trong di sản nghệ thuật mà nó tạo ra. Nhìn lại di sản của chủ nghĩa hiện đại Việt Nam - vốn có sức sống và sự tươi mới do cảm thức khám phá thẩm mỹ của một thế hệ nghệ sĩ trẻ - đã nhắc chúng ta về những thành công của một cuộc giao lưu văn hóa từng bị chiến tranh… làm lu mờ".

Chú thích ảnh
Vận chuyển tranh. Ảnh: TT&VH

"Tương tự như vậy, việc xem các tác phẩm của các nghệ sĩ Pháp đã du hành và giảng dạy tại Việt Nam cho thấy cảm xúc thật của họ đối với con người và địa điểm mà họ đã vẽ. Đó là thời kỳ của hy vọng và tình cảm được thể hiện giữa các nền văn hóa thông qua ngôn ngữ nghệ thuật" - John Seed viết.

Một triển lãm quan trọng như vậy tuy nhiên vẫn còn có điều đáng tiếc: Đó là theo Ace Lê, những thiếu hụt nhân tố của công nghiệp mỹ thuật, của thị trường mỹ thuật đã khiến cho Ngọc Viễn Đông thiếu một vài tác phẩm lớn ở nước ngoài, vốn yêu cầu cao về vận chuyển và bảo hiểm, mà những điều này ở trong nước chưa đáp ứng kịp.

(Thethaovanhoa.vn)

Dành cho bạn

Làm mới sách để nuôi dưỡng thế hệ bạn đọc trẻ

Làm mới sách để nuôi dưỡng thế hệ bạn đọc trẻ

Từ dịch mới, đầu tư mỹ thuật đến phát triển sách số, các đơn vị xuất bản đang đưa những trang sách quen thuộc đến gần người trẻ. Để sự quan tâm ấy thành thói quen đọc, đổi mới cần đi cùng chất lượng nội dung, giá sách hợp lý và môi trường đọc theo định hướng Nghị quyết 80-NQ/TW.

Đẩy mạnh phong trào đọc sách trong cộng đồng

Đẩy mạnh phong trào đọc sách trong cộng đồng

Những năm qua, phong trào đọc sách trong dân ở tỉnh Khánh Hòa ngày một được nâng cao. Nhiều chương trình, cuộc thi ra đời góp phần tạo sân chơi bổ ích, cũng như lan tỏa tình yêu với sách, báo trong cộng đồng.

Nâng tầm giá trị di tích cách mạng trên địa bàn thành phố Đồng Nai

Nâng tầm giá trị di tích cách mạng trên địa bàn thành phố Đồng Nai

Ngày 22/10, Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp tổ chức hai hội thảo khoa học với chủ đề “Giá trị đặc biệt tiêu biểu của Di tích lịch sử Địa điểm thành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng ở Phú Riềng, thành phố Đồng Nai” và “Giá trị lịch sử đặc biệt tiêu biểu của Chiến thắng Phước Long gắn liền bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn Phước Long, thành phố Đồng Nai”.

Xây dựng văn hóa đọc - từ tò mò đến tình yêu sách

Xây dựng văn hóa đọc - từ tò mò đến tình yêu sách

Trong nhịp sống hiện đại, khi công nghệ số và các phương tiện truyền thông phát triển rất nhanh, nhu cầu tiếp cận tri thức của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, ngày càng đa dạng. Tuy nhiên, điều cần quan tâm không chỉ là người dân có đọc sách hay không, mà quan trọng hơn là đọc gì, đọc như thế nào và làm sao để hình thành được thói quen đọc sâu, đọc có suy ngẫm.