Ngày 15/10, tại Hà Nội, Hiệp hội công chứng viên Việt Nam phối hợp với Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức Tọa đàm quốc tế với chủ đề "Công chứng - Thiết chế bảo đảm an toàn pháp lý trong kỷ nguyên số và môi trường đầu tư nước ngoài", theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.
Tọa đàm là nơi trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa các chuyên gia, công chứng viên trong nước và quốc tế về vai trò của công chứng trong bảo đảm an toàn pháp lý, phòng ngừa tranh chấp, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, minh bạch.
Đây cũng là dịp để trao đổi những vấn đề thực tiễn, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật về công chứng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Tại Tọa đàm, ông Olivier VIX, đại diện Hội đồng công chứng Tối cao Pháp khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc, đã chia sẻ về sự cần thiết của hoạt động công chứng trong bối cảnh chuyển đổi số. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh, trí tuệ nhân tạo (AI) và blockchain có thể hỗ trợ hiện đại hóa hoạt động công chứng nhưng không thể thay thế vai trò của công chứng viên trong bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch bất động sản.
Theo ông Olivier VIX, dù công nghệ có khả năng xác thực dữ liệu, phân tích hồ sơ và tự động hóa quy trình, nhưng vẫn không thể thay thế con người trong việc đánh giá ý chí của các bên, tư vấn pháp lý, kiểm soát thẩm quyền, phòng ngừa xung đột lợi ích và chịu trách nhiệm nghề nghiệp.
Ông cho rằng ngành công chứng cần chủ động làm chủ công nghệ, kết hợp các giải pháp số với hoạt động kiểm soát pháp lý của công chứng viên, qua đó nâng cao hiệu quả và độ an toàn của giao dịch.
Chia sẻ kinh nghiệm triển khai công chứng điện tử, ông Mukhammad Khomidov, Cố vấn, Ban Giám sát của Hiệp hội công chứng Cộng hòa Uzbekistan cho biết, việc kết nối hệ thống thông tin công chứng với cơ sở dữ liệu của các cơ quan Nhà nước sẽ hỗ trợ xác minh thông tin, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và nâng cao tính minh bạch, nhất là đối với thị trường bất động sản.
Các kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại Tọa đàm cho thấy việc ứng dụng công nghệ, kết nối và khai thác dữ liệu là giải pháp quan trọng để hiện đại hóa hoạt động công chứng. Tuy nhiên, công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế được hoạt động kiểm soát pháp lý và trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên.
Về phía Việt Nam, bà Lê Thị Dung, Trưởng Ban Chuyên môn Hiệp hội công chứng viên Việt Nam cho biết, công chứng là thiết chế bổ trợ tư pháp góp phần bảo đảm an toàn pháp lý, nâng cao tính minh bạch và thúc đẩy môi trường đầu tư nước ngoài.
Tính đến ngày 30/5/2026, cả nước có 1.524 tổ chức hành nghề công chứng với 3.796 công chứng viên. Riêng năm 2025, toàn hệ thống thực hiện hơn 9,2 triệu việc công chứng và đóng góp vào ngân sách nhà nước hơn 660 tỷ đồng.
Thông qua mô hình Văn phòng công chứng, nguồn lực xã hội được sử dụng để đầu tư trụ sở, nhân lực, công nghệ, lưu trữ hồ sơ và duy trì hoạt động nghề nghiệp. Nhờ đó, việc đáp ứng nhu cầu công chứng không phụ thuộc hoàn toàn vào đầu tư trực tiếp của ngân sách và biên chế khu vực công. Các tổ chức hành nghề đồng thời tạo việc làm, thực hiện nghĩa vụ tài chính và có điều kiện chủ động cải thiện chất lượng phục vụ.
Đặc biệt, chuyển đổi số giúp kết nối dữ liệu dân cư, hộ tịch, đất đai, doanh nghiệp và dữ liệu công chứng, qua đó hỗ trợ kiểm tra thông tin, giảm yêu cầu cung cấp lại giấy tờ và rút ngắn thời gian xử lý. Khoản 1 Điều 42 Luật Công chứng năm 2024 cho phép thay thế một số giấy tờ bằng thông tin được khai thác từ cơ sở dữ liệu theo điều kiện luật định; các Điều 64 và 65 xác lập khuôn khổ về văn bản công chứng điện tử và phương thức thực hiện.
Đại diện Hiệp hội công chứng Việt Nam cũng lưu ý, kết nối dữ liệu cần đi cùng cơ chế cập nhật, xác định nguồn thông tin, phân quyền truy cập và bảo vệ dữ liệu. Dữ liệu đầy đủ giúp công chứng viên kiểm tra thuận lợi hơn, nhưng việc xác định ý chí, xem xét phạm vi đại diện và đánh giá tính hợp pháp vẫn đòi hỏi phán đoán nghề nghiệp.
Tại phiên thảo luận, các đại biểu đã trao đổi về yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế công chứng, phát huy vai trò của công chứng viên trong kiểm soát pháp lý, đẩy mạnh công chứng điện tử, kết nối cơ sở dữ liệu và tăng cường phối hợp giữa hoạt động công chứng với các thủ tục đăng ký hành chính.
Những ý kiến, kinh nghiệm được chia sẻ tại Tọa đàm là cơ sở tham khảo quan trọng, góp phần phục vụ quá trình nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, pháp luật về công chứng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính với nhiệm vụ bảo vệ an toàn pháp lý cho các giao dịch.
Tọa đàm quốc tế đã góp phần làm rõ vai trò của công chứng trong kỷ nguyên số, thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm quốc tế và nâng cao nhận thức về vị trí của công chứng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới xây dựng hoạt động công chứng Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
