Các cuộc tấn công nhằm vào trung tâm dữ liệu tại Ukraine, Nga và Trung Đông cho thấy việc phá hủy hạ tầng số có thể gây tổn thất kinh tế nghiêm trọng, đồng thời làm gián đoạn những dịch vụ thiết yếu như ngân hàng, bệnh viện và hoạt động quân sự.
Trong những tuần gần đây, Nga đã tập kích các trung tâm dữ liệu tại Kiev, trong khi UAV Ukraine tấn công nhiều cơ sở tương tự ở Nga. Kiev cho biết một số mục tiêu bị nhắm tới tạo nguồn thu phục vụ chiến dịch quân sự của Moskva.
Mehdi Paryavi, cố vấn của Liên hợp quốc và nhà sáng lập tổ chức nghiên cứu International Data Center Authority (IDCA), cho rằng những diễn biến này buộc châu Âu phải đánh giá lại địa điểm xây dựng hạ tầng AI.
“Chỉ cần tấn công đủ số mục tiêu quan trọng, người ta có thể làm tê liệt toàn bộ nền kinh tế”, ông Paryavi nói với tờ Euronews.
Trung tâm dữ liệu là nơi lưu trữ máy chủ và dữ liệu, đồng thời cung cấp năng lực tính toán cần thiết để vận hành các hệ thống AI. Khi xã hội ngày càng phụ thuộc vào công nghệ số, việc làm gián đoạn hoạt động của những cơ sở này có thể ảnh hưởng đến quân đội, hệ thống y tế và lĩnh vực tài chính.
Tại Ukraine, AI được sử dụng để hỗ trợ xác định mục tiêu cho UAV và phục vụ nhiều hoạt động quân sự khác, khiến hạ tầng dữ liệu càng có ý nghĩa chiến lược.
Theo ông Paryavi, việc lựa chọn địa điểm cẩn thận và giữ kín vị trí trung tâm dữ liệu, những biện pháp được ngành công nghiệp áp dụng lâu nay, có thể không còn đủ để bảo vệ các cơ sở trước nguy cơ tấn công.
Ông đề xuất cân nhắc các giải pháp như xây dựng hệ thống phòng thủ tương tự Vòm Sắt của Israel, đặt trung tâm dữ liệu dưới lòng đất hoặc trong các công trình kiên cố. “Thời kỳ có thể xây dựng trung tâm dữ liệu ở những địa điểm tùy ý đã qua”, ông nhận định.
Khi được hỏi liệu các cuộc tấn công có khiến chính phủ châu Âu xem xét lại kế hoạch xây dựng những siêu trung tâm dữ liệu AI, còn gọi là “nhà máy AI”, ông Paryavi trả lời: “Chắc chắn là có”.
Ủy ban châu Âu cho biết đã mở đợt kêu gọi đề xuất thành lập tối đa bảy nhà máy AI trên khắp khu vực. Theo người phát ngôn cơ quan này, các hồ sơ sẽ được đánh giá sau khi thời hạn tiếp nhận kết thúc vào ngày 12/11. Tuy nhiên, Ủy ban chưa bình luận cụ thể về khả năng điều chỉnh kế hoạch do nguy cơ các trung tâm dữ liệu trở thành mục tiêu quân sự.
Ông Paryavi cảnh báo thiệt hại đối với những cơ sở này có thể gây tổn thất tài chính khổng lồ. Mỗi trung tâm dữ liệu có thể tiêu tốn tới 25 tỷ USD và cần khoảng ba năm để xây dựng. Nếu bị phá hủy, việc tái thiết có thể gần như bất khả thi về mặt kinh tế đối với một số quốc gia.
“Châu Âu không thể bỏ ra hàng trăm tỷ USD để xây dựng các tài sản hạ tầng rồi để chúng bị phá hủy”, ông nói, đồng thời cho rằng tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu cần được giảm lại.
Bên cạnh nguy cơ an ninh, châu Âu còn đối mặt tình trạng thiếu hụt năng lượng và lao động có chuyên môn. Theo chuyên gia IDCA, không quốc gia nào có thể tự giải quyết toàn bộ những thách thức này, do đó các nước cần phối hợp hành động.
Thay vì phân tán trung tâm dữ liệu tại nhiều địa điểm, ông đề xuất tập trung chúng vào những khu vực được quy hoạch riêng để thuận lợi triển khai hệ thống phòng thủ chung.
Những cảnh báo này đặt ra bài toán khó cho châu Âu: vừa mở rộng năng lực tính toán để cạnh tranh trong cuộc đua AI toàn cầu, vừa bảo vệ các khoản đầu tư hàng chục tỷ USD trước nguy cơ xung đột. Theo ông Paryavi, việc phát triển hạ tầng số cần gắn chặt hơn với chiến lược an ninh, thay vì chỉ chạy đua về quy mô và tốc độ.
