Kênh Al Jazeera của Qatar ngày 4/5 cho biết họ đã có cuộc trao đổi với ông Jonathan Hackett, cựu chuyên gia tác chiến đặc biệt và phản gián của Thủy quân Lục chiến Mỹ về nhiệm vụ hộ tống tàu thuyền của Tổng thống Donald Trump tại eo biển Hormuz.
Cựu sĩ quan tình báo này cho rằng việc chuyển sang chiến dịch Dự án Tự do (Project Freedom) phản ánh sự thu hẹp đáng kể các mục tiêu chiến tranh của Mỹ trong 60 ngày qua.
Trong một phát biểu với Al Jazeera, chuyên gia Hackett nói: “Ở giai đoạn đầu của xung đột, các mục tiêu được nêu ra là thay đổi chế độ và phá bỏ chương trình hạt nhân cũng như tên lửa đạn đạo của Iran”.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Hackett, “trong 60 ngày qua, các mục tiêu đó đã dần chuyển sang một kết quả mang tính kinh tế hơn, tập trung vào eo biển Hormuz. Có vẻ như đây là mục tiêu khả thi hơn và là một lối thoát dễ dàng hơn cho Mỹ”.
Về cách mô tả nhiệm vụ dưới góc độ nhân đạo, chuyên gia Hackett cho biết: “Ông Trump đã gọi đây là một chiến dịch nhân đạo, vì vậy cần phải có đánh giá cụ thể về việc các thủy thủ đã bị mắc kẹt bao lâu và họ thiếu lương thực, nước uống ở mức nào”.
Tuy nhiên, chuyên gia Hackett cũng nhấn mạnh yếu tố ngoại giao khi đặt câu hỏi: “Điều gì sẽ xảy ra nếu những người trên các con tàu đó đến từ các quốc gia không thân thiện với Mỹ? Liệu Mỹ có sẵn sàng cung cấp thực phẩm và nơi trú ẩn cho họ, hay sẽ điều chỉnh ưu tiên dựa trên quan hệ ngoại giao?”
Chuyên gia Hackett cảnh báo rằng nếu chiến dịch vấp phải sự phản đối từ Iran, tình hình có thể xấu đi nhanh chóng.
“Nếu xảy ra các cuộc chạm trán có đối đầu, Mỹ sẽ nhanh chóng cạn kiệt nguồn lực. Khi đó, họ không chỉ hộ tống tàu mà còn phải bảo vệ chúng. Điều này sẽ tạo ra một cách tính toán rủi ro hoàn toàn mới đối với các công ty bảo hiểm”, ông nói.
Theo nhận định của chuyên gia Hackett, Hải quân Mỹ không có đủ nguồn lực để hộ tống hàng trăm con tàu đang mắc kẹt tại eo biển Hormuz.
Chuyên gia Hackett nói với Al Jazeera rằng: “Chỉ có khoảng 12 tàu hải quân thực sự có khả năng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ các tàu này”.
Trong khi đó, trước khi chiến tranh giữa Mỹ - Israel với Iran nổ ra vào hôm 28/2, mỗi ngày có hơn 100 lượt tàu đi qua eo biển Hormuz.
Do đó, chuyên gia Hackett nhấn mạnh: “Bài toán đơn giản là không thể cân đối được”.
Cựu chuyên gia tác chiến đặc biệt của Thủy quân Lục chiến Mỹ chỉ ra hai mối nguy cấp bách.
Thứ nhất là thủy lôi. “Mỹ đã loại bỏ toàn bộ các tàu rà phá thủy lôi chuyên dụng từ năm ngoái. Hiện có một số tàu được cải hoán có thể thực hiện nhiệm vụ rà phá ở mức hạn chế, nhưng không có tàu chuyên dụng”.
Thứ hai là năng lực hải quân của Iran. “Hải quân Iran không bị phá hủy, bất chấp những gì quân đội và chính quyền Mỹ tuyên bố. Lực lượng Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có hàng chục, thậm chí hàng trăm tàu tấn công nhanh cỡ nhỏ có thể quấy rối hoặc ngăn cản các tàu tìm cách đi qua eo biển (Hormuz)”.
Ông Hackett cũng nêu vấn đề về bảo hiểm. “Ngay cả khi tuyến đường thực sự an toàn, câu hỏi lớn là liệu các công ty bảo hiểm có cho phép tàu của họ đi qua hay không; liệu họ có sẵn sàng chấp nhận rủi ro đối với tài sản trị giá hàng triệu USD và tính mạng con người trên tàu khi không có đảm bảo an toàn tuyệt đối”.
Chuyên gia Hackett còn cho rằng có khả năng Mỹ sẵn sàng hộ tống tàu chở dầu, nhưng lại không có tàu nào muốn di chuyển trong điều kiện rủi ro như vậy.
Trước đó, theo hãng tin AFP của Pháp, vào ngày 3/5, Tổng thống Trump cho biết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social rằng "các quốc gia từ khắp nơi trên thế giới" đã yêu cầu sự hỗ trợ của Mỹ trong việc điều hướng qua tuyến đường thủy quan trọng này để rời khỏi Vùng Vịnh.
Nhà lãnh đạo Mỹ nêu rõ: "Vì lợi ích của Iran, khu vực Trung Đông và nước Mỹ, chúng tôi đã nói với các Quốc gia này rằng chúng tôi sẽ dẫn đường an toàn cho Tàu của họ ra khỏi các Tuyến đường thủy bị hạn chế này, để họ có thể tự do và thuận lợi tiếp tục các hoạt động thương mại của mình… Quá trình này, Dự án Tự do, sẽ bắt đầu vào sáng thứ Hai (4/5), theo giờ Trung Đông".
Tổng thống Mỹ gọi đây là một "nghĩa cử nhân đạo", đồng thời cho biết nhiều con tàu mắc kẹt đang "cạn kiệt thức ăn, và mọi thứ khác cần thiết để các thủy thủ đoàn quy mô lớn có thể ở lại trên tàu một cách khỏe mạnh và hợp vệ sinh".
Phản ứng trước việc này, mgười đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran Ebrahim Azizi cảnh báo rằng bất kỳ sự can thiệp nào của Mỹ vào “cơ chế hàng hải mới” tại eo biển Hormuz sẽ “bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn”.
Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X, ông Azizi cũng bác bỏ điều mà ông gọi là các “kịch bản đổ lỗi” của Mỹ, khẳng định eo biển Hormuz và vùng Vịnh “sẽ không được điều hành bởi những bài đăng hoang tưởng của ông Trump” và “không phải là nơi dành cho những lời lẽ mang tính tuyên truyền”.
Công ty tình báo hàng hải AXSMarine cho biết tính đến ngày 29/4, có hơn 900 tàu thương mại đang nằm tại Vùng Vịnh. Con số này là hơn 1.100 tàu vào thời điểm bắt đầu cuộc xung đột.
