Theo đánh giá của ông Fyodor Lukyanov, Tổng Biên tập tạp chí "Russia in Global Affairs" và là thành viên Hội đồng Các vấn đề Quốc tế Nga (RIAC), bế tắc hiện nay về vấn đề Ukraine đang ngày càng trở thành cuộc đối đầu trực tiếp giữa Liên bang Nga và NATO, làm dấy lên mối lo ngại nghiêm trọng về nguy cơ leo thang hạt nhân.
Trong giai đoạn mới này, cả Moskva và các thành viên hàng đầu của NATO đều có năng lực hạt nhân, và cách các cường quốc này tương tác với nhau đã trở nên quan trọng. Câu hỏi đặt ra là liệu các tín hiệu có được gửi đi đủ, các ranh giới đỏ có được đánh dấu đúng cách và khả năng răn đe có được duy trì hay không.
Trong Chiến tranh Lạnh, một hệ thống truyền thông đã dần được phát triển, đảm bảo không chỉ sự cân bằng về quân sự mà còn cả sự hiểu biết lẫn nhau. Nó bao gồm sự kết hợp của cả các công cụ truyền thông công cộng và riêng tư, với sự nhấn mạnh vào tương tác chính trị bí mật và trao đổi giữa các cơ quan của những người ra quyết định. Mặc dù hệ thống này không hoàn hảo, nhưng nó đã giúp ngăn ngừa hiểu lầm và quản lý căng thẳng.
Ngày nay, tình hình đã thay đổi. Kênh liên lạc bí mật, từng là một phần quan trọng trong việc quản lý răn đe hạt nhân, đã gần như biến mất hoàn toàn. Thay vào đó, tất cả các tín hiệu đều được truyền tải công khai, dựa trên các tuyên bố công khai và rò rỉ qua phương tiện truyền thông.
Sự thay đổi này khiến việc đảm bảo rằng những thông điệp đó được hiểu đúng trở nên khó khăn hơn, và việc thiếu tin tưởng chỉ làm vấn đề phức tạp. Về phía phương Tây, các vụ rò rỉ và tuyên bố trái ngược nhau tạo nên một bức tranh mơ hồ. Ngược lại, Nga đã chọn cách trực tiếp và chính thức nhất có thể, nhằm tránh sự mơ hồ trong lập trường của mình.
Tuy nhiên, liệu cách tiếp cận này có hiệu quả hay không vẫn còn chưa chắc chắn. Sự răn đe phụ thuộc vào độ tin cậy của các mối đe dọa. Phía đối lập phải tin rằng chúng sẽ được thực hiện nếu cần thiết. Tuy nhiên, với cách tiếp cận này hiện đang được công chúng chú ý, những người ra quyết định phải đối mặt với những thách thức bổ sung. Dư luận định hình chính sách theo những cách có thể hạn chế không gian để điều động. Do đó, rủi ro là các nhà lãnh đạo có thể cảm thấy buộc phải hành động theo các mối đe dọa, không nhất thiết là vì họ muốn, mà là để chứng minh rằng họ đáng tin cậy.
Trong bối cảnh không có kênh liên lạc an toàn, thay vì chỉ đơn giản là báo hiệu ý định của mình, cả hai bên hiện phải đối mặt với áp lực lớn hơn để hành động. Động thái này làm tăng nguy cơ leo thang vô tình, vì các nhà lãnh đạo có thể cảm thấy buộc phải thực hiện việc leo thang các mối đe dọa của mình để duy trì uy tín.
Chuyên gia Lukyanov lưu ý, sự sụp đổ của kênh ngoại giao riêng tư và sự gia tăng các mối đe dọa công khai đã khiến cán cân hạt nhân trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết. Nếu quỹ đạo hiện tại tiếp tục, nguy cơ leo thang sẽ chỉ tăng lên, và sự ổn định từng tồn tại trong Chiến tranh Lạnh có vẻ như chỉ là ký ức xa vời.
