Đào tạo nhân lực gắn với những bài toán lớn của Thủ đô
Hà Nội đang đứng trước yêu cầu phát triển ngày càng cao, từ nâng cao năng lực quản trị đô thị, phát triển hạ tầng, giải quyết ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường đến thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế xanh. Để giải quyết những vấn đề này, bên cạnh nguồn lực tài chính và cơ chế, chính sách, yếu tố con người giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Việc Thành phố ban hành danh mục 30 “bài toán lớn” giai đoạn 2026-2030 đánh dấu bước chuyển trong tư duy quản trị phát triển, từ cách tiếp cận theo nhiệm vụ hành chính sang xác định những vấn đề chiến lược cần lời giải tổng thể, dài hạn và mang tính đột phá.
Bà Ngô Minh Hoàng, nguyên Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội từng cho biết, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là yếu tố đầu vào mà ngày càng trở thành nguồn lực quyết định năng lực quản trị, năng suất lao động, khả năng đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh của một đô thị lớn như Hà Nội.
Điểm quan trọng của Nghị quyết 57 của HĐND thành phố là tạo lập cơ chế đầu tư có trọng tâm cho nguồn nhân lực, gắn đào tạo, bồi dưỡng với nhu cầu sử dụng và yêu cầu giải quyết những vấn đề thực tiễn của Thành phố.
Theo đó, Hà Nội ưu tiên phát triển nhân lực trong ba nhóm lĩnh vực. Thứ nhất là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tập trung vào các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, tự động hóa và vận hành các nền tảng số của Thành phố.
Thứ hai là đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trực tiếp nghiên cứu, đề xuất giải pháp cho các bài toán lớn, nhất là trong quy hoạch, hạ tầng đô thị, quản lý môi trường, xử lý ô nhiễm, giao thông thông minh. Thứ ba là nhân lực thuộc các ngành, nghề trọng điểm, tiếp cận trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới, bao gồm các lĩnh vực kỹ thuật công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao, quản trị công và pháp chế.
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết 57 là định hướng đặt hàng nghiên cứu, đào tạo gắn với những vấn đề Thành phố cần giải quyết. Mục tiêu không chỉ là nâng cao trình độ hay gia tăng số người có bằng cấp mà quan trọng hơn là kiến thức, năng lực sau đào tạo phải được chuyển hóa thành kết quả phục vụ phát triển.
Đối với nghiên cứu sinh tham gia giải quyết các bài toán lớn, Thành phố có cơ chế hỗ trợ sinh hoạt phí, nghiên cứu, công bố khoa học quốc tế, tham dự hội thảo quốc tế và hoàn thành luận án. Chính sách này tạo điều kiện cho người học tập trung nghiên cứu, đồng thời định hướng đề tài vào những vấn đề Hà Nội đang cần lời giải.
Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cũng đã hướng dẫn sơ bộ việc triển khai chính sách hỗ trợ nghiên cứu sinh học tập tại các cơ sở đào tạo trong nước theo Nghị quyết số 57. Thành phố dự kiến xét hỗ trợ 100 nghiên cứu sinh trong năm 2026.
Theo định hướng của Sở, chuyên ngành đào tạo và nội dung nghiên cứu của luận án phải trực tiếp hoặc có khả năng đóng góp thiết thực vào việc giải quyết các bài toán lớn của Thành phố. Các đề tài được khuyến khích xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, bảo đảm tính khoa học, tính mới, tính khả thi và hướng tới sản phẩm có khả năng ứng dụng, chuyển giao.
Bảo đảm nhân lực được sử dụng hiệu quả
Bên cạnh hỗ trợ nghiên cứu sinh, Nghị quyết 57 còn có chính sách đào tạo sau đại học đối với cán bộ, công chức, viên chức; hỗ trợ học sinh, sinh viên có thành tích xuất sắc và người học các ngành, nghề trọng điểm.
Người được cử đi đào tạo tiến sĩ trong nước được hỗ trợ trọn gói bằng 60 lần mức lương tối thiểu vùng I; người học thạc sĩ được hỗ trợ bằng 30 lần mức lương tối thiểu vùng I. Đối với đào tạo sau đại học ở nước ngoài, Thành phố có chính sách hỗ trợ học phí, sinh hoạt phí, bảo hiểm y tế và vé máy bay theo quy định.
Việc phát hiện, đào tạo nhân lực chất lượng cao từ sớm cũng được chú trọng. Thành phố tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên có thành tích xuất sắc học tập tại các cơ sở giáo dục chất lượng cao, đồng thời gắn chính sách hỗ trợ với trách nhiệm và cam kết đóng góp sau đào tạo.
Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách không chỉ phụ thuộc vào mức hỗ trợ mà còn nằm ở cách tổ chức thực hiện và sử dụng nhân lực sau đào tạo. Người được hưởng chính sách phải thực hiện đầy đủ cam kết; trường hợp không hoàn thành chương trình hoặc không thực hiện nghĩa vụ theo quy định phải chịu trách nhiệm bồi hoàn.
Theo bà Ngô Minh Hoàng, Thành phố sẵn sàng dành nguồn lực đầu tư cho con người, nhưng việc đầu tư phải đúng đối tượng, đúng nhu cầu và cuối cùng tạo ra giá trị cho sự phát triển của Thủ đô.
Trên tinh thần đó, sau khi Nghị quyết được thông qua, Sở Nội vụ đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu UBND Thành phố ban hành Kế hoạch số 276, xác định nhiệm vụ, trách nhiệm và tiến độ triển khai đối với từng cơ quan, đơn vị.
Thành phố sẽ rà soát nhu cầu, đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức để xác định những khoảng trống về năng lực, trình độ chuyên môn và kỹ năng cần ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng. Việc lựa chọn người đi đào tạo cần gắn với lĩnh vực Thành phố có nhu cầu, vị trí việc làm và, trong những trường hợp phù hợp, với đề tài, dự án hoặc vấn đề thực tiễn cần giải quyết.
Đặc biệt, đánh giá sau đào tạo phải được coi trọng tương đương với khâu lựa chọn người đi học. Người được đào tạo cần có điều kiện và trách nhiệm vận dụng kiến thức, năng lực mới vào công việc, đóng góp trở lại cho cơ quan, đơn vị và Thành phố.
