Chiến lược 'cây gậy và củ cà rốt' mới của Mỹ đối với Israel

Trong những tháng cuối cùng đương nhiệm, Tổng thống Mỹ Joe Biden đang ra tín hiệu mới đối với Israel về việc sử dụng gói viện trợ quân sự của nước này như một chính sách “cây gậy và củ cà rốt” nhằm gây ảnh hưởng đến cuộc đối đầu căng thẳng của Israel với Iran và các nhóm vũ trang thân với Iran trong khu vực.

Chú thích ảnh
Tổng thống Mỹ Joe Biden (trái) và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Tuy nhiên, trong khi cách tiếp cận này có thể gia tăng sự can dự của Washington vào việc ra quyết định của Israel chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, vẫn chưa rõ liệu nó có giúp Tổng thống Biden đạt được các mục tiêu hay không, bao gồm ngăn chặn một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn và buộc Israel giải quyết tình hình nhân đạo ngày càng nghiêm trọng ở Dải Gaza.

Theo đài truyền hình CNN, chính quyền Tổng thống Biden ngày 13/10 thông báo họ sẽ cử khoảng 100 binh sĩ đến Israel cùng với hệ thống phòng thủ khu vực tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) của Mỹ. Đây được đánh giá là một đợt triển khai hiếm hoi diễn ra khi chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang cân nhắc một cuộc tấn công đáp trả Iran sau cuộc tấn công ngày 1/10 từ Tehran.

Cùng ngày, chính quyền Tổng thống Biden cũng gửi cho Israel một lá thư cảnh báo nước này phải hành động trong tháng tới để cải thiện tình hình nhân đạo ở Gaza, nếu không sẽ phải đối mặt với những hạn chế tiềm tàng đối với viện trợ quân sự của Mỹ.

Các quan chức Mỹ cho rằng những động thái mới nhất nhưng dường như đối lập này từ Washington phù hợp với các chính sách lâu đời nhằm đảm bảo khả năng phòng thủ của Israel và ủng hộ việc bảo vệ dân thường trong cuộc chiến kéo dài một năm ở Gaza.

Tuy nhiên, đằng sau đó, các cựu quan chức lẫn quan chức đương nhiệm đều nhận ra rằng các bước đi mang tính đột phá này đang gia tăng sự can dự của Mỹ vào chiến lược của Israel ngay cả khi Tổng thống Biden kết thúc nhiệm kỳ.

Trong suốt thời gian Tổng thống Biden đương nhiệm, Israel thường xuyên tỏ ý không nghe theo lời khuyên của Mỹ và gây khó khăn cho chính quyền Tổng thống Biden vốn phải đối mặt với sức ép từ một số nhà hoạt động tự do trong đảng Dân chủ trong việc sử dụng đòn bẩy để kiềm chế Israel.

Aaron David Miller, một thành viên cấp cao tại Quỹ Hòa bình Quốc tế Carnegie, nói rằng lối tiếp cận cây gậy và củ cà rốt của chính quyền Washington muốn ám chỉ cho Israel biết rằng Mỹ vẫn có tính toán riêng và hành động rõ ràng.

Tuy nhiên, ông cảnh báo Washington khó có thể giảm bớt hỗ trợ quân sự cho Israel nếu xung đột giữa nước này với Iran ngày càng lún sâu.

Trong một tuyên bố ngày 15/10, người phát ngôn Nhà Trắng John Kirby nói rằng bức thư "không nhằm mục đích đe dọa".

Trong khi đó, Israel đang xem xét vấn đề một cách nghiêm túc. Một quan chức Israel ở Washington cho biết: “Bức thư đang được các quan chức an ninh Israel xem xét kỹ lưỡng”.

Một ngày sau, Israel thông báo 50 xe tải viện trợ đã được chuyển từ Jordan đến phía Bắc Gaza. Đây rất có thể là kết quả ban đầu do yêu cầu của Mỹ. Thủ tướng Netanyahu đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp trong ngày 16/10 để thảo luận về việc mở rộng viện trợ nhân đạo cho Gaza, với viện trợ có thể sẽ sớm tăng lên.

Kể từ cuộc tập kích xuyên biên giới vào miền Nam Israel của phong trào Hamas xảy ra cách đây 1 năm, Tổng thống Biden luôn ưu tiên hỗ trợ phòng thủ cho Israel. Nhà lãnh đạo Mỹ từ chối ngừng cung cấp vũ khí cho Israel, ngoại trừ loại bom nặng 2.000 pound, bất chấp sự phản đối kịch liệt của các thành viên đảng Dân chủ khi cuộc chiến của Israel ở Gaza khiến 42.000 người thiệt mạng.

Đến tháng 4 năm nay, chính quyền Tổng thống Biden hối thúc Israel bảo vệ tốt hơn cho dân thường và nhân viên cứu trợ ở Gaza.

Bức thư ngày 13/10 dường như là tối hậu thư rõ ràng nhất của Washington đối với chính phủ Netanyahu kể từ khi cuộc xung đột ở Gaza bắt đầu, nêu rõ các bước cụ thể mà Israel phải thực hiện trong vòng 30 ngày, bao gồm việc cho phép tối thiểu 350 xe tải chở viện trợ vào Gaza mỗi ngày.

John Ramming Chappell, cố vấn vận động và pháp lý tại Trung tâm Dân sự trong xung đột, cho biết điều này làm tăng khả năng Washington khiến Israel không đủ điều kiện nhận vũ khí của Mỹ vì những hạn chế của nước này trong việc cung cấp viện trợ. “Đó là một bước nhỏ hướng tới một sự thay đổi rất quan trọng”, chuyên gia John nhận định.

Đề cập đến hệ thống THAAD Mỹ chuyển cho Israel vào đầu tuần này, một số nhà phân tích cho rằng hệ thống này đóng vai trò là “củ cà rốt” để thuyết phục Israel không làm lớn vụ trả đũa.

Trung Đông cũng đang chờ đợi phản ứng của Israel đối với cuộc tấn công tên lửa hồi đầu tháng này của Tehran. Tổng thống Biden lên tiếng ông phản bất kỳ cuộc tấn công nào của Israel vào các cơ sở hạt nhân của Iran và bày tỏ lo ngại về một cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng.

“Như các bạn đã biết, bạn không thể gửi một tài sản trị giá hàng tỷ USD mà không có một số điều kiện kèm theo”, Thomas Karako, giám đốc dự án phòng thủ tên lửa tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho hay.

Về phần mình, Nhà Trắng không trả lời trực tiếp câu hỏi liệu việc gửi THAAD tới Israel có phải là một phần trong thỏa thuận để Israel đồng ý không tấn công các địa điểm dầu mỏ hoặc hạt nhân của Iran hay không.

Bảo Hà/Báo Tin tức (Yahoo News/Reuters)

Dành cho bạn

Học giả Campuchia đặt nhiều kỳ vọng vào chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Học giả Campuchia đặt nhiều kỳ vọng vào chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Trước thềm chuyến công tác Campuchia dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 14 - 16/11, phóng viên TTXVN đã có cuộc phỏng vấn Giáo sư, Tiến sĩ Phean Makara, thuộc Đại học Phật giáo Preah Sihamoniraja ở thủ đô Phnom Penh, về ý nghĩa của hội nghị cũng như những cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Campuchia.

Tổng thống Trump đối mặt thách thức mới trong cuộc đàm phán với Trung Quốc

Tổng thống Trump đối mặt thách thức mới trong cuộc đàm phán với Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thâm Quyến trong bối cảnh cán cân quyền lực tại Washington có nhiều thay đổi sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Kết quả này có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hành chính sách đối với Trung Quốc của Nhà Trắng, cũng như triển vọng đạt được các thỏa thuận giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

'Con tàu kinh tế' APEC trước những thách thức đan xen

'Con tàu kinh tế' APEC trước những thách thức đan xen

Tuần tới, thành phố Thâm Quyến của Trung Quốc sẽ trở thành tâm điểm của kinh tế châu Á – Thái Bình Dương. Trong hai ngày 18 - 19/11, lãnh đạo 21 nền kinh tế thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) sẽ tham dự Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33, với chủ đề “Xây dựng cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cùng thịnh vượng”.

Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn kiệt nguồn thu dầu mỏ

Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn kiệt nguồn thu dầu mỏ

Không chỉ dựa vào sức ép quân sự, Mỹ đang từng bước siết chặt gọng kìm kinh tế đối với Iran thông qua phong tỏa hàng hải và các biện pháp hạn chế giao thương. Trong bối cảnh nguồn thu dầu mỏ có nguy cơ cạn kiệt, Tehran đứng trước phép thử lớn về khả năng duy trì ngân sách và ổn định kinh tế.