Trong những ngày sau khi khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump tức giận vì chỉ trích cuộc chiến của Mỹ với Iran, Thủ tướng Đức Friedrich Merz vẫn khẳng định tình cảm với nước Mỹ. Khi Lầu Năm Góc bất ngờ thông báo rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức, ông Merz và các trợ lý vẫn giữ thái độ bình tĩnh.
Điều ông Merz không làm là xin lỗi.
Theo tờ New York Times, việc từ chối lùi bước phản ánh chiến thuật ngày càng phổ biến của các lãnh đạo châu Âu khi đối đầu với sự giận dữ của ông Trump trong bối cảnh chiến sự Iran. Các nước châu Âu đang chật vật tìm cách tác động đến diễn biến xung đột, đồng thời ứng phó với các hệ quả kinh tế và an ninh do cuộc chiến gây ra. Và họ ngày càng công khai bày tỏ sự bất mãn mà không tỏ ra hối tiếc.
Điều này nghe quen thuộc với Tổng thống Trump, đó là bởi đây cũng chính là chiến thuật ông thường sử dụng. Tổng thống Mỹ đã xây dựng hình ảnh chính trị dựa trên phong cách “không lùi bước”, bất chấp nhiều lời kêu gọi ông xin lỗi trong suốt sự nghiệp.
Nhiều lãnh đạo châu Âu cũng không lùi bước sau khi ông Trump nổi giận vì họ chỉ trích cuộc chiến Iran, từ chối cho Mỹ toàn quyền sử dụng căn cứ quân sự ở châu Âu để tấn công Iran, cũng như không đáp ứng yêu cầu triển khai lực lượng mở tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz.
Thủ tướng Anh Keir Starmer thừa nhận ông đã “phát chán” với áp lực từ ông Trump liên quan tới cuộc chiến. Trong khi đó, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni - từng được xem là đồng minh thân cận của ông Trump ở châu Âu - ngày càng coi Tổng thống Mỹ là gánh nặng chính trị trong nước. Bà gọi các chỉ trích của ông nhằm vào Giáo hoàng Leo XIV là “không thể chấp nhận được”.
Sau cuộc gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuần trước nhằm hàn gắn quan hệ song phương, bà Meloni vẫn giữ nguyên quan điểm. Bà cho biết hai bên đã có “cuộc đối thoại thẳng thắn giữa các đồng minh biết bảo vệ lợi ích quốc gia nhưng cũng hiểu rõ giá trị của sự đoàn kết phương Tây”.
Ông Merz cũng dùng ngôn từ tương tự sau phát biểu trước học sinh trung học Đức, trong đó ông nói các nhà đàm phán Iran đã “làm bẽ mặt” nước Mỹ. Phát biểu này được cho là nguyên nhân khiến Lầu Năm Góc bất ngờ thông báo điều chuyển 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức.
Trong cuộc phỏng vấn trên kênh ARD của Đức sau đó, ông Merz thừa nhận tồn tại bất đồng với ông Trump về cuộc chiến nhưng không xin lỗi. “Chúng tôi có quan điểm khác nhau về cuộc chiến này, đó không phải bí mật”, ông nói khi được hỏi liệu có lặp lại phát biểu trước đây hay không. “Và tôi không phải người duy nhất nghĩ như vậy.”
Ở trong nước, ông Merz hầu như không chịu sức ép phải rút lại các chỉ trích nhằm vào ông Trump. Cuộc chiến với Iran hiện không được lòng công chúng Đức và nhiều nước châu Âu, do làm tăng giá khí đốt và gây sức ép kinh tế. Các đảng đối lập ở Đức, từ cánh tả Die Linke, đảng Xanh tới đảng cực hữu AfD, đều gia tăng tỷ lệ ủng hộ trong các cuộc thăm dò.
Tuy vậy, một số nhà phân tích cho rằng Thủ tướng Đức đáng lẽ nên chọn từ ngữ thận trọng hơn. Nhà phân tích chính trị Cathryn Clüver Ashbrook nhận định cụm từ tiếng Đức mà ông Merz sử dụng mang hàm ý Iran đã “biến ông Trump thành kẻ ngốc”, và Nhà Trắng chắc chắn hiểu theo cách đó.
Dù vậy, ông Merz vẫn để ngỏ khả năng cải thiện quan hệ với Tổng thống Mỹ. “Tôi sẽ không từ bỏ quan hệ xuyên Đại Tây Dương”, ông nói, “và cũng không từ bỏ hợp tác với Donald Trump.”
